Της Μάγδας Εμμ. Φραγκούλη, φιλολόγου

Η απόβαση των Ελλήνων στη Σμύρνη

2-15/5/1919 (παλιό και νέο ημερολόγιο)

Γενοκτονία Ποντίων 19/5/1919


Αγαπητοί συμπολίτες, οι μέρες αυτές μας θυμίζουν καθοριστικές ιστορικές στιγμές, για όλους, μα και για την χώρα μας, που με τίποτα δεν πρέπει να ξεχνάμε ή ν’ αδιαφορούμε σε ό,τι διαδραματίστηκε! Στιγμές που από τούτη τη στήλη θα επιχειρούμε να μνημονεύουμε δίχως εθνικιστικές εξάρσεις ή τάσεις μισαλλοδοξίας, που ποτέ δεν ωφέλησαν λαούς, πολιτικές και έθνη.

Οι Έλληνες Ίωνες έφθασαν για πρώτη φορά στα μικρασιατικά παράλια, κατά τον πρώτο ελληνικό αποικισμό 11-9 π.Χ. αιώνες. Εκεί δημιούργησαν έναν μεγάλο πολιτισμό σε όλους τους τομείς, κυρίως πνευματικό και όχι μόνον.

Στις αρχές του 20ου αιώνα όμως, αυτοί οι Έλληνες Ίωνες, θα μπουν σε νέες περιπέτειες. Όλα αρχίζουν από τη στιγμή που η Ελλάδα του Ελ. Βενιζέλου, συμμαχεί με τη νικήτρια συμμαχία του α’ παγκοσμίου πολέμου, την Αντάντ, όπως λεγόταν συντομογραφικά Entente cordiale. Οι δυνατοί της γης τότε!!!

Η Αγγλία του Λ. Τζωρτζ, η Γαλλία του Κλεμανσώ, η Αμερική του W. Wilson, η Ιταλία του Ορλάντο μετά το 1915, η Ρωσία ως το 1918 - μετά εξοβελίζεται ως κομμουνιστική δύναμη - και η Ελλάδα του Ελ. Βενιζέλου, μετά το 1917.

Η πολιτική του Ελ. Βενιζέλου, υπήρξε φιλοαγγλική και αυτή ήταν και μία από τις αιτίες του εθνικού διχασμού, της ρήξης του, με το γερμανόφιλο τότε παλάτι και ειδικά με το βασιλιά Κωνσταντίνο Α’.

Έτσι μετά την ανακωχή του Μούδρου το 1918, ο Ελ. Βενιζέλος πιέζεται να ακολουθήσει την Αντάντ, στον κατακερματισμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και ως “αντάλλαγμα”, του υπόσχονται την παραχώρηση των Μικρασιατικών παραλίων, με κύρια περιοχή τη ζώνη Σμύρνης - το διαμάντι της ανατολής - και πάντα με προορισμό μελλοντικά, την ένωση με την Ελλάδα.

Οι τότε σύμμαχοί μας, έφθασαν εκεί στην καταρρέουσα Οθωμανική αυτοκρατορία, με στόχους πολλούς και πάντα κερδοσκοπικούς. Να εκμεταλλευτούν το έδαφος, το πλούσιο σε γύψο υπέδαφος, τα πετρέλαια της Μοσούλης, τα Στενά περάσματα των Δαρδανελλίων, ιδρύοντας κραταιές επιχειρήσεις, ευαγή ιδρύματα, τράπεζες κ.ά. Πήγαιναν εκεί λοιπόν, ως προσωρινοί σύγχρονοι αποκιοκράτες, για ν’ αποκτήσουν πλούτη, κέρδη και μετά νικητές πάντα ν’ αποχωρήσουν, αδιαφορώντας πλήρως για τις τύχες των πρώην συμμάχων τους, των ανίσχυρων και των “μικρών”...

Η Ελλάδα αντιθέτως, του Ελ. Βενιζέλου πορεύτηκε προς τα μικρασιατικά παράλια, διεκδικώντας μόνιμη εγκατάσταση και λύτρωση των Ελλήνων, κατά τους Μεγαλοϊδεάτες της εποχής, που έμεναν εκεί ριζωμένοι όπως προείπαμε από τα ομηρικά χρόνια. Έλληνες, που ήταν περίπου τέσσερα εκατομμύρια ψυχές, με πλούτο, ισχύ, παιδεία κάθε μορφής, ομορφιά, καλλιέργεια μουσικού, αθλητικού και καλλιτεχνικού πνεύματος, χειραφέτηση, αρχοντιά, απαράμιλλη καλλιέργεια, κ.ά.

Έτσι με απόφαση των συμμάχων της Ελλάδας - της Αντάντ - και διαταγή του Ελ. Βενιζέλου, τα πλοία “Πατρίς”, “Αβέρωφ”, κ.α., προορίζονται στο λιμάνι της Σμύρνης, στις 2-15/5/1919 παλιό και νέο ημερολόγιο).

Ακολούθησε πανδαιμόνιο χαράς, θριάμβου, παρελάσεων, σημαιοστολισμών στα ελληνικά αρχοντικά της παραλίας της Σμύρνης, δεξιώσεων και δοξολογιών στον ιερό ναό της Αγίας Φωτεινής Σμύρνης, παρόντων όλων και πρωτοστατούντος του αγίου κι εθνομάρτυρα αργότερα, κατά τον φρικτό Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 1922, Χρυσοστόμου Σμύρνης.

Από την πρώτη στιγμή, που οι εύζωνοι αποβιβάστηκαν στην προκυμαία τα έκτροπα ήταν καθημερινά, ώστε στο κοινό αίσθημα να φανεί ότι οι Έλληνες τα προκαλούν, ενώ συχνότατα ήταν αντιδράσεις τουρκικές, νεότουρκων, κοινών κακοποιών από τις φυλακές που τότε αφέθηκαν ελεύθεροι ή ακόμα και των Ιταλών “συμμάχων” μας, που θεωρούσαν τους Έλληνες ανταπαιτητές των μικρασιατικών παραλίων, μια και σε αυτούς τα είχαν αρχικά οι σύμμαχοι υποσχεθεί!

Έτσι θα μείνουμε εκεί “απασχολώντας” τους Τούρκους, συχνά με τη μέθοδο του κλεφτοπολέμου και με κάποια ελπίδα ευοίωνη, ως το καλοκαίρι του 1920!

Ο χειμώνας του 1920, θα ανατρέψει παντελώς την ως τώρα πολιτική κονίστρα, αρνητικά πάντα για την Ελλάδα, ειδικά μετά την εκλογική ήττα του Ελ. Βενιζέλου, το Νοέμβρη του 1920!

Η Αντάντ από εδώ και πέρα εγκατέλειψε την Ελλάδα αρχικά ανεπίσημα και μετά καθοριστικά, υπογράφοντας ταχύτατα σύμφωνα φιλίας και συμμαχίας με το νέο αδιαμφισβήτητο ηγέτη της νέας Τουρκίας τον Κεμάλ!

Το πολιτικό, το στρατιωτικό και το διπλωματικό σκηνικό αλλάζει συλλήβδην για τη χώρα μας, τόσο εδώ, όσο και πέρα από το Αιγαίο, στα μικρασιατικά παράλια.

Ο ελληνικός στρατός θ’ αντέξει στη Μικρά Ασία “μακελεμένος” κατά τη Διδώ Σωτηρίου, ένα μόνο χρόνο, από την άνοιξη του 1921 έως το καλοκαίρι του 1922.

Μετά από μία δεκαετία συνεχών πολέμων, με μια ανήκουστη απόφαση προέλασης στα ενδότερα από τους αντιβενιζελικούς πολιτικούς, αθετώντας τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις, μακριά από τη ζώνη Σμύρνης, στο ύψος του Σαγγάριου ποταμού, χωρίς ακμαίο το ελληνικό ηθικό, χωρίς καμία δυνατότητα ανεφοδιασμού, με εχθρική πλέον την Αντάντ, με μια νέα πολιτική στην Ελλάδα, τους αντιπάλους του Ελ. Βενιζέλου, το Βλ. Λένιν στη Ρωσία, το γερμανόφιλο Κωνσταντίνο στο θρόνο της Ελλάδας ξανά, μετά από ένα νοθευμένο δημοψήφισμα και μία νέα Τουρκία, με τον Κεμάλ που συμφιλιώνεται και συμμαχεί με όλες τις ανταντικές δυνάμεις με άμεσο αποτέλεσμα, την απομόνωση της Ελλάδας, το όλο κλίμα διαφαινόταν σκοτεινό!!!

Οι επόμενες μέρες, εξαιτίας των ελληνικών λαθών και της συμμαχικής προδοσίας, θα είναι μαρτυρικές για τον εκεί ελληνικό άμαχο πληθυσμό, που θα μείνει αβοήθητος κι ανήμπορος σε ό,τι του “ετοίμαζαν”!

Το 1922, θα ‘ναι δυσοίωνο σε όλα, όπως σε άλλο αφιέρωμα θα βρούμε ευκαιρία να αναλύσουμε. Αυτό που ακολούθησε στα μικρασιατικά παράλια και κυρίως στην προκυμαία της Σμύρνης είναι ανεκδιήγητο.

Δεν το χωράει ανθρώπινος νους. Όλα έγιναν άθυρμα φωτιάς και ιταμής βίας.



Η Γενοκτονία των Ποντίων 1914-1922!



Στο πλαίσιο της εθνοκάθαρσης Ο Μ.Γ. Κεμάλ, αργότερα, Αττατούρκ (εθνάρχης) κι εφαρμογής με απόλυτα αυστηρό τρόπο της εξωτερικής του πολιτικής, καταργώντας τη συνθήκη των Σεβρών του 1920, εξαγγέλει το πρόγραμμά του:

1. H Toυρκία στους Τούρκους. 2. Σφαγή στος εχθρούς της. 3. Φιλία με φίλους με κοινά συμφέροντα. Έτσι θα σφαγιάσει τους Ποντοαρμενίους μετά το 1915, με αποκορύφωμα το Μάη του 1919-1920, στην περιοχή του σαγηνευτικού Πόντου, πάνω από 350.000 ψυχές! Όσοι επέζησαν διώκονται ξεκληρισμένοι, πρόσφυγες, εξόριστοι!

Πόντος! Υπέροχοι τόποι, μευπέροχους ανθρώπους, με το γέλιο, αγάπη στη ζωή, με έντονη πίστη στο Θεό, με τρανό πολιτισμό, με ομηρική γλώσσα, με γενναία μουσική...

Τόποι κι άνθρωποι, που ακόμη ζητούν δικαίωση!!!

Οι προσπάθειες των ηγετών των ποντίων κι Αρμενίων, τόσο του πόντου Μητροπολίτη Χρύσανθου Φιλιππίδη, όσο και του Αρμένιου Αλ. Χατισιάν, για τη δημιουργία μιας από κοινού Ποντοαρμενικής Ομοσπονδίας απέτυχε!

Σ’ αυτήν την προσπάθειά τους δεν είχαν ούτε την ελληνική πολιτική του Ελ. Βενιζέλου αρωγό τους, μια και αγωνίζονταν για τα κοντινότερα προς την Ελλάδα εδάφη, όπως ο ίδιος υποστήριζε, τα μικρασιατικά παράλια. Η Σαμψούντα, η Τραπεζούντα, η Κερασούντα, η Μπάφρα, το Βατούμ και άλλες ποντιακές πολιτείες και οι Πόντιοι κάτοικοί τους, ριζωμένοι εκεί αιώνες, θα “πνιγούν” στο αίμα, από τους φανατικούς κι όχι μόνον τσέτες του Κεμάλ, μα κι από τους ειδικητικούς Γερμανούς, που είχαν χάσει τον πόλεμο και τα κέρδη, κατ’ επέκταση της Ανατολής. Χαρακτηριστικά ο Γερμανός αξιωματικός Φον Σάντερς, πήρε τον τίτλο του πασά, επειδή συνέβαλε τα μέγιστα, στη γενοκτονία των Ποντίων!

Αμέσως μετά θα τριχοτομηθούν αυτά τα “ματωμένα χώματα”, από τους συμμάχους πια του Βλ. Λένιν και Κεμάλ, μετά το σοβιετοκεμαλικό σύμφωνο φιλίας και συμμαχίας του 1921, σε τρεις νέες Σοβιετικές Δημοκρατίες του Καυκάσου: της Γεωργίας, της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν.

Ένας νέος Παρευξείνιος Ελληνισμός γεννιόταν πλέον με πολλούς κρυπτοχριστιανούς, πολλά προβλήματα, όπως προσφυγιά, εκπατρισμός, ορφάνια, ερήμωση, πόνο, μνήμες... μα και με εκείνους τους αθώους - αμάχους ανθρώπους των μικρασιατικών παραλίων και του Πόντου, που αναγκάστηκαν να ζήσουν μέσα σε έναν αιώνα σε περισσότερες από τρεις πατρίδες!

Κι αληθινά, πιστέψτε με, δεν τους άξιζε τέτοια ιστορική εξέλιξη.