Tης Πέλλας Λασηθιωτάκη

Τα κουνούπια της Κρήτης μελετούν επιστήμονες του ΤΕΙ με σκοπό να καταγράψουν τα είδη που υπάρχουν στο νησί, συμβάλλοντας με το δικό τους τρόπο στην πρόληψη ασθενειών τις οποίες τα έντομα αυτά μεταφέρουν στον άνθρωπο. Τους τελευταίους δύο μήνες οι ερευνητές επισκέφθηκαν τριάντα χώρους ανάπτυξης κουνουπιών, κατέγραψαν τα είδη τους και ευτυχώς, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν έχει κάνει την εμφάνιση του το περίφημο κουνούπι «Τίγρης».

Ως γνωστό, τα προβλήματα που προκαλούν στον άνθρωπο οι πληθυσμοί των κουνουπιών απασχολούν εδώ και χρόνια την επιστημονική κοινότητα και τους αρμοδίους για τη δημόσια υγεία. Όπως σχολιάζει μιλώντας στην «Π» η επικεφαλής της ομάδας εργασίας του ΤΕΙ Κρήτης, εργαστηριακή συνεργάτρια του Ιδρύματος, Γιώτα Ψειροφωνιά, εκτός από τα άμεσα προβλήματα που προκαλούν τα κουνούπια όπως νήγματα, όχληση, ερεθισμούς, δυνητικά μεταφέρουν σοβαρές ασθένειες, όπως κίτρινο και δάγκειο πυρετό, ελονοσία και εγκεφαλίτιδες. Το Aedes albopictus κοινώς Ασιατικό κουνούπι «Τίγρης» είναι ίσως το πιο πολυσυζητημένο διεθνώς είδος κουνουπιού της τελευταίας δεκαετίας. Η υγειονομική του σημασία είναι πολύ μεγάλη καθώς είναι δυνητικός φορέας πολλών ασθενειών στον άνθρωπο, κυρίως για τη μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου, οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν με μορφή επιδημιών ή πανδημιών και να οδηγήσουν ακόμα και σε θάνατο.



Μείζον θέμα τα κουνούπια στην Κρήτη



Όπως επισημαίνει η κ. Ψειροφωνιά, λόγω του εξαιρετικά θερμού κλίματος της Κρήτης τα κουνούπια αποτελούν ένα μείζον θέμα, κυρίως διότι ο βιολογικός κύκλος τους είναι συντομότερος, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται περισσότερες γενιές το χρόνο.

Έτσι, το Εργαστήριο Εντομολογίας και Γεωργικής Φαρμακολογίας του ΤΕΙ Κρήτης, στο πλαίσιο των Πτυχιακών Μελετών, έχει ξεκινήσει ερευνητική δραστηριότητα που σχετίζεται με τη χαρτογράφηση της πανίδας των κουνουπιών στο νησί μας. Συγκεκριμένα ερευνητική ομάδα φοιτητών που αποτελείται από τους Κώστα Νιαμούρη και Δήμητρα Χριστοπούλου, με επικεφαλής την κ. Ψειροφωνιά, έχει ξεκινήσει εδώ και δύο μήνες σχετική ερευνητική εργασία. Ειδικότερα γίνεται προσπάθεια καταγραφής των ειδών των κουνουπιών που υπάρχουν σε περιοχές της Κρήτης, καθώς και αξιολόγηση των εστιών που δημιουργούν τα σημαντικότερα προβλήματα. Η συγκεκριμένη προσπάθεια γίνεται σε συνεργασία με τον εντομολόγο Ηλία Κιούλο υποψήφιο διδάκτορα του Εργαστηρίου Γεωργικής Φαρμακολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.



Παραγωγή ενήλικων κουνουπιών

στο εργαστήριο



Η ομάδα επισκέφτηκε τους δύο τελευταίους μήνες πάνω από 30 εστίες ανάπτυξης προνυμφών (ανθρωπογενείς ή φυσικές) και συνέλεξε προνύμφες κουνουπιών με σκοπό την παραγωγή ενήλικων στο εργαστήριο για την αναγνώρισή τους. Όπως επισημαίνει η κ. Ψειροφωνιά, από τις μέχρι τώρα παρατηρήσεις της ομάδας φαίνεται ότι τα σημαντικότερα προβλήματα προκαλούν οι ανθρωπογενείς εστίες παρά οι φυσικές που θα μπορούσαν να φιλοξενούν προνύμφες κουνουπιών. Μεταξύ των ανθρωπογενών εστιών είναι τα σημεία που συγκεντρώνουν στάσιμα βρώμικα νερά (βαρέλια χωρίς κάλυμμα, εγκαταλελειμμένες βάρκες, πιάτα γλαστρών που δεν αδειάζονται από τα νερά ποτίσματος και άλλα). Σε τρεχούμενα ή ελαφρώς τρεχούμενα νερά δεν βρέθηκαν προς το παρόν προνύμφες κουνουπιών.



Τρία είδη κουνουπιών στην Κρήτη

Μέχρι τώρα έχουν βρεθεί και καταγραφεί 3 διαφορετικά είδη κουνουπιών που ανήκουν στα γένη Anopheles, (δυνητικοί φορείς της ελονοσίας), Culex και Culiseta. Η ύπαρξη αυτήν την εποχή των ευαίσθητων ατελών σταδίων στο νερό σηματοδοτεί και τη χρονική περίοδο έναρξης μέτρων για την καταπολέμησή τους στο ευαίσθητο προνυμφικό στάδιο και παράλληλα τη μείωση του πληθυσμού της πρώτης γενιάς. Από τη μέχρι τώρα έρευνα το κουνούπι «Τίγρης» δεν έχει βρεθεί, γεγονός αναμενόμενο καθώς το είδος αυτό αρχίζει να δραστηριοποιείται κατά το δεύτερο μισό του Μαΐου.