
Της Πέλλας Λασηθιωτάκη
Τετρακόσια γλυπτά τοποθέτησε πρόσφατα μέσα στη θάλασσα στον κόλπο του Μεξικού ο διεθνώς καταξιωμένος γλύπτης Jason de Caires Taylor, δημιουργώντας το μεγαλύτερο, ίσως και μοναδικό στον κόσμο, υποθαλάσσιο μουσείο σύγχρονης τέχνης. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι τα γλυπτά του λειτουργούν ως κοραλλιογενείς ύφαλοι συμβάλλοντας στην ισορροπία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Ο Jason Taylor έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας Κοινής Γνώμης για τα θαυμάσια, υποβρύχια έργα τέχνης που δημιουργεί, αλλά και για τις φιλοπεριβαλλοντικές δραστηριότητες του. Είναι μόλις 37 χρόνων κι όμως κατά την τελευταία πενταετία εκατοντάδες μέσα ενημέρωσης από όλο τον κόσμο, ανάμεσα τους τα μεγαλύτερα διεθνώς τηλεοπτικά δίκτυα, εφημερίδες και περιοδικά, έχουν παρουσιάσει τη δουλειά του. Τα γλυπτά του είναι άλλωστε ορατά στους επισκέπτες από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ λειτουργούν ως «καταφύγια» της θαλάσσιας ζωής.
Ο Jason Taylor έζησε στην Κρήτη για περίπου 1,5 μήνα το καλοκαίρι του 2008 λαμβάνοντας μέρος στο διεθνές συμπόσιο γλυπτικής που γίνεται στο Βενεράτο. Όπως ο ίδιος λέει σήμερα μιλώντας στην «Π» συχνά «χανόταν» στη θέα των ελαιώνων και των αμπελιών της Κρήτης, κάτι που του δημιουργούσε μέσα του έντονα την αίσθηση της ελευθερίας, διευρύνοντας παράλληλα τους ορίζοντες του.
Στην καθημερινότητα του ο Jason Taylor είναι ένας ρομαντικός άνθρωπος, γνήσια φυσιολάτρης. Δεν επιδεικνύει το ενδιαφέρον του για τη φύση, το οποίο ωστόσο «βγαίνει» μέσα από τα έργα του.
Ο πατέρας του είναι Άγγλος και η μητέρα του από τη Γουινέα της Ν. Αμερικής. Μεγάλωσε σε διάφορες χώρες στην Ευρώπη, την Ασία και την Καραϊβική. Σπούδασε στο Camberwell College of Arts, University of the Arts London και παράλληλα πήρε πτυχίο ως εκπαιδευτής δυτών. Το 2006 άρχισε να δημιουργεί το πρώτο υποθαλάσσιο πάρκο γλυπτικής στη Γρενάδα (Δυτικές Ινδίες) συγκεντρώνοντας το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Δύο χρόνια αργότερα αποδέχθηκε την πρόσκληση για τη συμμετοχή του στο διεθνές συμπόσιο γλυπτικής. Εκεί βίωσε τη ζωή στην ενδοχώρα της Κρήτης, αφού κατοικούσε στο χωριό και άφησε στο Βενεράτο ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον γλυπτό με τον τίτλο «Ζωντανή φύση 2». Το αντίστοιχο γλυπτό, «Ζωντανή φύση 1» το οποίο είναι «αδερφάκι» του έργου που βρίσκεται στο Βενεράτο, έχει τοποθετηθεί στο βυθό της Γρενάδας… Και τα δύο, το ένα στο έδαφος, το άλλο στο βυθό, «συνομιλούν» με τη φύση καθώς ο Jason Taylor έχει τοποθετήσει μέσα τους χώμα και σπόρους που αναπτύσσονται με το νερό.
Τη διετία 2009-2010 ο Jason Taylor ασχολήθηκε με τη δημιουργία 400 έργων τέχνης και στη συνέχεια την τοποθέτηση τους στο βυθό του κόλπου στο Μεξικό, γεγονός που επίσης προκάλεσε το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης.
Κι όμως ο διεθνούς φήμης γλύπτης θα ήταν δυνατό να είχε έρθει πρώτα στην Ελλάδα και ειδικότερα την Κρήτη. Η χώρα μας, γενέτειρα της γλυπτικής τέχνης, είναι η πρώτη στην ιστορία της ανθρωπότητας που…άθελα της τοποθέτησε γλυπτά στο βυθό, λόγω ναυαγίων, με αρχαιότερο το 2.400-2.200 π.Χ. στη Δωκό. Και το άγαλμα του «Ποσειδώνος του Σωτήρος» άλλωστε βρέθηκε στο βυθό κοντά στο Ακρωτήριο του Αρτεμισίου Εύβοιας…
-Πώς σας δημιουργήθηκε η ιδέα να τοποθετείτε τα γλυπτά σας μέσα στη θάλασσα;
"Πέρασα τα πρώτα χρόνια της ζωής μου σε διάφορες χώρες και οι ποικίλες εμπειρίες μου προκάλεσαν το ενδιαφέρον για το πώς ένα αντικείμενο σχετίζεται και επηρεάζεται από το περιβάλλον του. Το ενδιαφέρον αυτό εντάθηκε επειδή στη συνέχεια ως γλύπτης παρατηρώ και επηρεάζομαι έντονα από το περιβάλλον μου. Παράλληλα τα τελευταία 15 χρόνια είμαι εκπαιδευτής καταδύσεων και έχω δει από πρώτο χέρι την καταστροφή που επέφεραν άμεσα και έμμεσα οι ανθρώπινες δραστηριότητες, αλλά και τα φυσικά φαινόμενα όπως ο τυφώνας, στο υποθαλάσσιο περιβάλλον»
-Τι παρατηρείτε στα γλυπτά σας που βρίσκονται μέσα στο νερό;
"Έχω γλυπτά στους ποταμούς με γλυκό νερό στη Μεγάλη Βρετανία. Επίσης στην Καραϊβική θάλασσα, στη Γρενάδα των Δυτικών Ινδιών και το Κανκούν του Μεξικού. Τα υποβρύχια γλυπτά μου έχουν αλλάξει την εμφάνισή τους κι αυτό οφείλεται στην αύξηση της τρισδιάστατης κίνησης. Επομένως, τα αντικείμενα μέσα στο νερό φαίνονται πιο κοντά και κατά 25% μεγαλύτερα, ενώ το φως αντανακλά με διαφορετικούς ρυθμούς ενισχύοντας δυναμικά την προβολή τους στο θεατή. Παράλληλα βλέπουμε τα θετικά, ευεργετικά αποτελέσματα που έχουν τα γλυπτά στα υποβρύχια οικοσυστήματα.
Τα έργα μου επηρεάζονται από το περιβάλλον μέσα στη θάλασσα, αλλάζουν συνεχώς και μεταβάλλονται με τρόπους που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να προβλέψει. Έτσι το καθένα έργο είναι μοναδικό, τέχνη την οποία δημιουργεί κυρίως η φύση που είναι η μεγάλη καλλιτέχνιδα, την οποία οφείλω να ευχαριστήσω, αφού δημιουργεί τη φυσική πατίνα, την πατίνα της ζωής"
«Μπορούμε να ζήσουμε σε μια συμβιωτική σχέση με τη φύση»
-Πώς τα γλυπτά σας επηρεάζουν το θαλάσσιο περιβάλλον;
"Τα γλυπτά μου είναι κατασκευασμένα με τη χρήση εξειδικευμένων υλικών για τη θάλασσα και συγκεκριμένα τσιμέντο στο σωστό pH για την ενθάρρυνση του πολλαπλασιασμού των κοραλλιών. Χρειάζεται επίσης να αναπτύσσουμε τα γλυπτά σε μια συγκεκριμένη εποχή του χρόνου για να αντιστοιχούν με τις κοραλλιογενείς ωοτοκίες. Με την τοποθέτηση των γλυπτών σε μια θέση κοντά στο χαλασμένο φυσικό κοραλλιογενή ύφαλο στοχεύω να επαναπροσανατολίσω τους δύτες μακριά από το φυσικό σκόπελο επιτρέποντας να ανακτηθεί και να αναπτυχθεί μία νέα διαβίωση στον τεχνητό κοραλλιογενή ύφαλο. Ελπίζω έτσι να καταδείξω ότι η ανθρώπινη επέμβαση ή η αλληλεπίδραση με τη φύση μπορεί να είναι θετική και βιώσιμη, μια εικόνα δηλαδή για το πώς μπορούμε να ζήσουμε σε μια συμβιωτική σχέση με τη φύση»
-Ποια είναι η γεύση που σας άφησε η Κρήτη το καλοκαίρι του 2008;
"Η Κρήτη είναι μία όμορφη περιοχή. Βρήκα τους ανθρώπους της Κρήτης να είναι πολύ γενναιόδωροι και φιλόξενοι και πάρα πολύ δεμένοι με τις ιστορικές ρίζες τους. Πέρασα ώρες με θέα στους ελαιώνες και τους αμπελώνες, χανόμουν μέσα σε αυτό το τόσο γαλήνιο τοπίο, πράγμα που μου έδινε την ελευθερία να διευρύνω τους πνευματικούς ορίζοντες μου"
Υποβρύχιες galleries με εξαιρετική ορατότητα
-Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας από τη θάλασσα της Κρήτης;
«Η θάλασσα γύρω από την Κρήτη είναι ψυχρότερη από τα νερά στα οποία συνήθως δουλεύω. Μπορούν όμως και σε αυτή να δημιουργηθούν υποβρύχιες galleries με εξαιρετική ορατότητα. Δεν μπορώ να σχολιάσω την κατάσταση των κοραλλιογενών υφάλων στην περιοχή της Κρήτης. Γενικά πάντως προβλέπεται από τους επιστήμονες ότι μέχρι το έτος 2050, το 80% των παγκόσμιων φυσικών κοραλλιογενών υφάλων θα έχει καταστραφεί.
Αναζητώ πάντα νέες περιοχές του κόσμου για να δημιουργήσω ένα νέο υποβρύχιο πάρκο γλυπτών για περιβαλλοντικό όφελος και εγκαίρως ελπίζω να είμαι σε θέση να αντιπαραβάλω τα διαφορετικά είδη αποικισμού κοραλλιών μέσα από την ανάπτυξη της εργασίας μου σε διαφορετικούς ωκεανούς του κόσμου».
-Και οι εντυπώσεις σας από τη συμμετοχή σας στο διεθνές συμπόσιο γλυπτικής στο Βενεράτο;
"Απόλαυσα το συμπόσιο στην Κρήτη. Χρησιμοποίησα ψαμμίτη και σκάλισα στην πέτρα αυτή ένα γλυπτό το οποίο τοποθέτησα πάνω στο έδαφος και όχι βέβαια σε βυθό. Ήταν ένα συναρπαστικό νέο εγχείρημα για μένα, διότι συνήθως δουλεύω με το σκυρόδεμα. Το γλυπτό που δημιούργησα στο συμπόσιο το έκανα κατά τον ίδιο τρόπο με την υποβρύχια δουλειά μου. Δηλαδή το σκάλισα, το άδειασα στο κέντρο και το γέμισα με χώμα και σπόρους που φύτρωσαν. Τα φυτά μεγαλώνουν μέσα από τις τρύπες που είχα ανοίξει στις πλευρές του γλυπτού. Το έργο "The unstill Life II" στο Βενεράτο είναι τώρα το χερσαίο αντιστάθμισμα ενός γλυπτού που έχω στον ωκεανό στη Γρενάδα της Καραϊβικής. Και τα δύο μέσα τους δημιουργούν ζωή ώστε η εμφάνιση τους να μεταβάλλεται στη διάρκεια του χρόνου. Υπάρχουν όμως διαφορές μεταξύ τους κατά την ανάπτυξη της ζωής, επειδή το ένα είναι πάνω στο έδαφος και το άλλο μέσα στο νερό, υποβρύχιο. Ελπίζω να δω το συμπόσιο στο Βενεράτο να συνεχίζεται για πολλά χρόνια για να δίνει στους καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο την ευκαιρία να εκφράζουν τις σκέψεις τους μέσα από δημιουργίες που οι άλλοι απολαμβάνουν».

