
Του Ν. Τσαγκαράκη
Η περσινή και η φετινή νικήτρια του Όσκαρ Ντοκιμαντέρ, κυκλοφορούν σε DVD και περιμένουν να τις ψάξετε.
Ο ΟΡΜΟΣ/THE COVE
Σκην.: Λούι Ψυχογιός
Πρωτ.: Ρίτσαρντ Ο Μπάρι, Μπρουκ Άιτκεν, Τζο Τσίσολμ, Λούι Ψυχογιός
Με εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας, μερικούς θαρραλέους εξειδικευμένους συνεργάτες, και τον πρώην εκπαιδευτή δελφινιών Ρικ Ο Μπάρι, ο σκηνοθέτης ξεκινάει για να καταγράψει και να δημοσιοποιήσει το έγκλημα που συμβαίνει στην ιαπωνική πόλη Ταϊτζί, όπου κάθε χρόνο σφαγιάζονται 23.000 δελφίνια.
Νικήτρια του Όσκαρ Ντοκιμαντέρ 2010, η ταινία λέει πολλές παράλληλες ιστορίες για την κτηνώδη πλευρά του ανθρώπινου είδους, τον ακτιβισμό, την ενοχή και την εξιλέωση, τη συμβίωση των ανθρώπων με τον πλανήτη τους, και βέβαια για το ίδιο το θαυμάσιο είδος των δελφινιών, που όπως παραδέχεται η αφήγηση του φιλμ, ενδεχομένως να είναι εξυπνότερα κι από εμάς.
Η ταινία φροντίζει να δείξει ότι η σφαγή που λαμβάνει χώρα στο Ταϊτζί κάθε χρόνο δεν ανταποκρίνεται καν στους πιθανούς κερδοσκοπικούς λόγους που θα μπορούσαν να την υποκινούν, καθώς τα δελφίνια που μεταφέρονται ζωντανά σε θαλάσσια πάρκα είναι ελάχιστα σε σχέση με όσα αιχμαλωτίζονται και θανατώνονται συνολικά. Τα υπόλοιπα προωθούνται στη βιομηχανία τροφίμων, από μόνη της μια παράνομη και θανάσιμη πρακτική, καθώς το κρέας του δελφινιού περιέχει επικίνδυνες ποσότητες υδραργύρου, δηλητηριώδεις για τον ανθρώπινο οργανισμό. Κι όμως οι ψαράδες του Ταϊτζί συνεχίζουν να κερδίζουν χρήματα από το εμπόριο δελφινιών, με την ανοχή και την υποστήριξη της ιαπωνικής κυβέρνησης.
Πέρα από τη γενικότερα αντιληπτή περιβαλλοντική διάσταση του θέματος, η ταινία προσφέρει και μια ιδιαίτερη ανθρώπινη οπτική, αυτή του Ρικ Ο Μπάρι, του εκπαιδευτή των δελφινιών στην τηλεοπτική σειρά «Flipper» τη δεκαετία του ’60, που αποτέλεσε έναυσμα για τη βιομηχανία πάρκων και θεαμάτων με δελφίνια. Ο Μπάρι ομολογεί με συγκινητική ειλικρίνεια την άγνοια και την ανικανότητά του ν’ αντιληφθεί εγκαίρως την κρισιμότητα της αιχμαλωσίας αυτών των ζώων, από τα οποία εκείνος στα νιάτα του κέρδιζε μια περιουσία. Με τα χρόνια όμως μετατράπηκε στον πιο αποφασισμένο και δραστήριο ακτιβιστή για την υπεράσπιση των δελφινιών παγκοσμίως, σε σημείο ώστε οι ψαράδες του Ταϊτζί να παρακολουθούν κάθε του κίνηση από τη στιγμή που προσγειώνεται στην πόλη.
Κι ο ίδιος ο Ψυχογιός βέβαια που με τον ενθουσιασμό και το πάθος του συστήνει την ακτιβιστική οργάνωση και συγκεντρώνει τους απτόητους φίλους του για να στήσουν την επιχείρηση παρακολούθησης, δημιουργώντας μια ενδιαφέρουσα ‘κατασκοπική’ υπο-πλοκή (η συνεργασία του με το εργαστήριο της ILM, η εξόρμηση για την τοποθέτηση των καμερών, η συνεχής παρακολούθηση και παρεμπόδιση από τους ψαράδες). Ο σκηνοθέτης καταφέρνει να μεταδώσει την ιστορία χωρίς μελοδραματισμούς και υπερβολές, αλλά με ευαισθησία, χιούμορ και απόλυτο σεβασμό στα ιδιοφυή πλάσματα. Βέβαια θα πρέπει να σας προειδοποιήσουμε για τις συναισθηματικά δύσκολες σκηνές που απεικονίζουν τη δολοφονία των ανυπεράσπιστων δελφινιών, οι οποίες είναι λίγες αλλά εξαιρετικά έντονες.
ΣΤΗΜΕΝΗ ΔΟΥΛΕΙΑ:
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ
INSIDE JOB
Σκην.: Τσαρλς Φέργκιουσον
Μέσα από συνεντεύξεις με μερικούς από τους σημαντικότερους παράγοντες της παγκόσμιας οικονομίας, η ταινία εξηγεί τα αίτια και τα αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης του 2008.
Αυτή είναι η φετινή νικήτρια του Όσκαρ Ντοκιμαντέρ, επίκαιρη, σαφής, εμπεριστατωμένη και αισθητικά επιμελημένη, μιλάει με τραπεζίτες, δημοσιογράφους και κυβερνητικούς αξιωματούχους για να ξετυλίξει το κουβάρι της κρίσης που κόστισε εκατομμύρια θέσεων εργασίας, περιουσιών, ακόμη και ανθρώπινων ζωών.
Σπουδή στην ανθρώπινη απληστία, η ταινία δείχνει πώς τα στελέχη των τραπεζών επενδύσεων ξεκίνησαν να ‘φουσκώνουν’ τον δανεισμό, φτάνοντας σε σημείο να μη μπορούν ούτε οι ίδιοι πια να τον ελέγξουν, με αποτέλεσμα για μια δεκαετία η αμερικανική (και κατ’ επέκταση η παγκόσμια) οικονομία να ζουν μια εικονική πραγματικότητα, ένα όνειρο από το οποίο αργά ή γρήγορα θα ξυπνούσαν. Η διαφορά είναι ότι κάποιοι ξύπνησαν και πήραν το πρωινό τους ως συνήθως, ενώ άλλοι λουσμένοι στον ιδρώτα και με ταχυπαλμία.
Το φιλμ εκτός από το ν’ αποσαφηνίζει την κατάσταση (παρότι νιώσαμε ότι η οικονομική της γλώσσα θα μπορούσε να είναι περισσότερο απλουστευμένη), μπορεί να θυμώσει τον θεατή όταν παρουσιάζει την εξάρτηση όχι μόνο του πολιτικού κόσμου από το τραπεζικό σύστημα, η οποία εξάλλου είναι κοινώς γνωστή, αλλά ακόμη και της ακαδημαϊκής κοινότητας μέσα από την οποία ‘φιλτράρονται’ και νομιμοποιούνται απάνθρωπες τακτικές και ιδεολογία. Ακόμη περισσότερο, όταν καταρρίπτει την ‘προοδευτική’ και φιλολαϊκή εικόνα του Ομπάμα, υπενθυμίζοντας ότι χάρη στην ανοχή των πολιτικών, οι υπαίτιοι της κρίσης παραμένουν όχι απλώς ατιμώρητοι, αλλά ακόμη ισχυρότεροι από πριν.
Το τελευταίο πλάνο της ταινίας προσδίδει στο ζήτημα μια φιλοσοφική διάσταση, καταλήγοντας ότι όλο αυτό δεν είναι απλώς μια λογιστική παρεκτροπή, αλλά κρίση θεμελιώδους ελευθερίας, αξιοπρέπειας και ισονομίας, την αποκατάσταση των οποίων οφείλουμε να διεκδικήσουμε.

