Της Πέλλας Λασηθιωτάκη

Κατάρρευση της οικονομίας στην ύπαιθρο

Ούτε να ζήσουν δεν μπορούν πια οι αγρότες μας


Τη χειρότερη περίοδο των τελευταίων, μετά τον πόλεμο, δεκαετιών, διέρχεται ο αγροτικός τομέας της Κρήτης, που βρίσκεται, χωρίς υπερβολή και κατά κοινή ομολογία, σε κατάρρευση. Ο «ακρογωνιαίος λίθος» του πρωτογενή τομέα στο νησί, η ελαιοκομία, βρίσκεται σε βαθύτατη κρίση, με τους ελαιοπαραγωγούς (που κάποτε χαίρονταν το προϊόν του μόχθου τους) να νοιώθουν εγκλωβισμένοι καλλιεργώντας όπως – όπως τις ελιές τους, αφού η τιμή των 1,70-2 ευρώ δεν τους αρκεί για να επιβιώσουν.

Η αμπελουργία, ως γνωστό, ήδη έχει καταρρεύσει. Κι αν ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο η ελαιοκομία, τότε δεν θα μιλάμε πια για αγροτικό τομέα της Κρήτης και ούτε για δεύτερο (μετά τον τουρισμό) «πυλώνα» της οικονομίας του νησιού, με τραγικές συνέπειες για τον τόπο. Οι υπόλοιποι βασικοί κλάδοι του πρωτογενή τομέα του νησιού και συγκεκριμένα η κτηνοτροφία και τα κηπευτικά, επίσης βρίσκονται σε κρίση, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν έχουν τους τζίρους που θα μπορούσαν αυτοδύναμα να «κρατήσουν» μια οικονομία όπως της Κρήτης. Η κτηνοτροφία έχει συρρικνωθεί κατά 25% τα τελευταία δύο χρόνια σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων και των κτηνοτροφικών οργανώσεων, επειδή οι παραγωγοί δεν έχουν να συντηρήσουν τα κοπάδια τους αφού δεν πληρώνονται για το γάλα. Και τα κηπευτικά δίνουν ακόμα κάποιο εισόδημα στους παραγωγούς, το οποίο όμως απορροφάται από τις τράπεζες και τα καταστήματα γεωργικών εφοδίων, όπου τα χρέη είναι στο «κόκκινο». Στην ουσία, το οποίο κέρδος εξαφανίζεται λόγω του χρηματοοικονομικού κόστους.

Αυτή την σκληρή πραγματικότητα περιγράφουν σήμερα μιλώντας στην «Π» γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Σκληρή για όλους τους κατοίκους της Κρήτης, αφού πλήττεται συνολικά η οικονομία του νησιού. Ένα απλό παράδειγμα: Τα χρέη των γεωργών και των κτηνοτρόφων έχουν ήδη οδηγήσει σε «λουκέτο» σημαντικά καταστήματα γεωργικών εφοδίων και εμπορίας ζωοτροφών. Οι επιπτώσεις όμως στην οικονομία του νησιού είναι πολυδιάστατες. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα «ντόμινο» που επηρεάζει τους πάντες. Δεν ξεκίνησε με την οικονομική κρίση. Απλά η κρίση των τελευταίων δύο ετών «απογύμνωσε» την πραγματική κατάσταση και πρόβαλε τα ενδογενή προβλήματα του αγροτικού τομέα, τα οποία διαρκώς οξύνονται, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες πρωθυπουργών και υπουργών που περιοδεύουν τα τελευταία χρόνια στην Κρήτη.

Από το «περιβόλι της Ευρώπης» όπως χαρακτηρίστηκε πριν 25 χρόνια η Μεσαρά από τον τότε πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, περάσαμε μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο στο περίφημο «καλάθι» των αγροτικών προϊόντων του νησιού και τη σύμπραξη με τον τουριστικό τομέα που εξήγγειλε ο σημερινός πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου. Μέχρι τώρα όμως η πορεία της κρητικής γεωργίας και της κτηνοτροφίας προς τον αφανισμό δεν έχει ανασταλθεί…



«Άλλο αγροτική πολιτική κι άλλο πολιτικάντικη τακτική!»

Ο Στάθης Φραγκιαδάκης είναι αγρότης από τότε που γεννήθηκε. Μέχρι πρόσφατα ήταν μέλος του προεδρείου της ΓΕΣΑΣΕ, τώρα πρόεδρος του αγροτικού συλλόγου Κυπαρισσιού και αντιπρόσωπος στην Ένωση Ηρακλείου. «Δεν υπάρχει αγροτική πολιτική σε αυτόν τον τόπο. Δεν υπάρχει στρατηγική και τακτική για το σχεδιασμό των καλλιεργειών, σε είδη και εκτάσεις, για την προβολή και την προώθηση των αγροτικών προϊόντων. Υπάρχει μόνο η πολιτικάντικη τακτική. Τους απασχολεί πώς να πληρωθούν οι επιδοτήσεις, θέμα το οποίο θα έπρεπε να είχε λήξει εδώ και χρόνια, πως θα δοθεί ένα άτοκο δάνειο για να καμφθούν διαμαρτυρίες. Η αγροτική πολιτική μας πάει μπροστά. Η πολιτικάντικη τακτική όμως μας πάει πίσω» λέει ο κ. Φραγκιαδάκης.

Τον ρωτήσαμε τι σχολιάζουν οι αγρότες στα χωριά, στις μεταξύ τους συζητήσεις. «Ότι όλοι τα τρώνε. Αυτό λένε οι αγρότες. Από τη στιγμή που οι ίδιοι οι αγρότες δεν έχουν να επιβιώσουν, επόμενο είναι να λένε ότι οι πολιτικοί και οι επικεφαλής των μεγάλων αγροτικών οργανώσεων τα τρώνε. Οι αγρότες θέλουν να δουν ότι γίνεται πράξη έστω και ένα τμήμα όσων κατά καιρούς εξαγγέλονται. Πέστε μου ποιος πρωθυπουργός ή υπουργός ήρθε στην Κρήτη για να ανακοινώσει ότι από τα 100 πράγματα που εξήγγειλε έχει κάνει τα 30 ή τα 40 και είναι αυτά. Κανείς! Διότι δεν έχουν κάνει…. Τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουν περάσει 25 υπουργοί Γεωργίας κι όλοι κάνουν εξαγγελίες. Είδατε κάτι καλύτερο; Όλο από το κακό στο χειρότερο πάμε…».

«Καθαρίστε την αγορά

να δουλέψουμε…»

Ο κ. Φραγκιαδάκης λέει ότι οι κυβερνήσεις δεν έχουν κάνει έστω και το πιο απλό: Να πατάξουν τις ελληνοποιήσεις ξένων αγροτικών προϊόντων. «Αν ήθελαν θα το έκαναν. Δεν υπάρχει όμως η πολιτική βούληση. Ξέρετε οι νόμοι στην Ελλάδα είναι σαν τα λάστιχα. Όποιος έχει δύναμη τα τραβάει, ακόμα και μέχρι να σπάσουν….Σε μια αγορά καθαρή όμως, όπου ο καταναλωτής θα ξέρει ποιο είναι ντόπιο και ποιο ξένο, θα μπορούν οι Έλληνες αγρότες να πουλήσουν με ευχέρεια τα προϊόντα τους, υπογραμμίζει ο κ. Φραγκιαδάκης και προσθέτει: Θα μπορούσαν οι κυβερνήσεις να έχουν μειώσει το κόστος παραγωγής. Σωστά που δεν πληρώνουμε την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων. Ναι αλλά είναι μέτρο πολιτικάντικο. Αν ήταν πράγματι πολιτικό αυτό το μέτρο, τότε θα μείωναν το ΦΠΑ για τα αγροτικά εφόδια, που σήμερα έχει εκτιναχθεί μέχρι 23%. Μου παίρνουν λοιπόν πολύ περισσότερα χρήματα από την άλλη τσέπη, καθιστώντας παράλληλα μη ανταγωνιστικά τα προϊόντα μου. Το ίδιο γίνεται με την επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο».

Τα τελευταία 20 χρόνια γίνεται διαρκώς λόγος για τη σύνδεση του αγροτικού τομέα με τον τουριστικό, τονίζει ο κ. Φραγκιαδάκης. «Τίποτα δεν έχει γίνει. Ποια κίνητρα δόθηκαν στα ξενοδοχεία να αγοράζουν ντόπια προϊόντα; Εμείς δεν μπορούμε να παράγουμε για παράδειγμα τόσο φθηνές πατάτες όπως η Αίγυπτος, λόγω του υψηλού κόστους. Αφού δεν χαμηλώνουν το κόστος λοιπόν, γιατί δεν δίνουν κίνητρα στα ξενοδοχεία να αγοράζουν ντόπια προϊόντα; Υπάρχουν λύσεις, απλά δεν τους ενδιαφέρουν».

Ο κ. Φραγκιαδάκης υπογραμμίζει ότι η αμπελουργία ήδη έχει καταρρεύσει, αφού οι κατά καιρούς μελέτες έμειναν στα συρτάρια, «δρόμο» τον οποίο ακολουθεί και η ελαιοκομία, αφού οι τιμές παραγωγού είναι πλέον (λόγω και της υψηλής οξύτητας) κάτω των 2 ευρώ. «Έχουμε το ίδιο σύστημα δακοκτονίας εδώ και 50 χρόνια. Οι ίδιες εταιρείες δίνουν φάρμακα στο Υπουργείο, οι πρώην Νομαρχίες σήμερα Περιφέρειες και οι δήμοι διορίζουν βάσει εκλογικής πελατείας το προσωπικό. Κι έτσι φθάσαμε στην αναποτελεσματικότητα της δακοκτονίας, στην αύξηση της οξύτητας, στην πτώση των τιμών. Υπάρχουν λύσεις και σε αυτό. Λύσεις γνωστές στο Υπουργείο. Τίποτα όμως δεν γίνεται».

Ευθύνες και στις

συνεταιριστικές οργανώσεις

Ο Στάθης Φραγκιαδάκης δεν παραλείπει να αποδώσει ευθύνες και στις συνεταιριστικές οργανώσεις. Όπως λέει, θα μπορούσαν να είχαν αναλάβει πρωτοβουλίες για τη σύνδεση τους με τα ξενοδοχεία, να είχαν καταθέσει προτάσεις στις κυβερνήσεις, να είχε διατηρηθεί η Ελαιουργική που διαλύθηκε με ευθύνη, όπως τονίζει, του σημερινού προέδρου της ΕΑΣΗ, για να παίξει καταλυτικό ρόλο στο εμπόριο του ελαιόλαδου. «Η πολυδιάσπαση, λέει ο κ. Φραγκιαδάκης, είναι βούτυρο στο ψωμί των μεσαζόντων. Ένας αξιόπιστος φορέας θα έπρεπε να υπάρχει για τη διαχείριση του ελληνικού ελαιόλαδου».

Ο ίδιος παράλληλα τονίζει ότι οι εκάστοτε κυβερνήσεις «δεν έσπασαν το απόστημα μέσα στις αγροτικές οργανώσεις». Εκφράζει μάλιστα τις επιφυλάξεις του ότι και τώρα δεν θα γίνει, αφού κατά καιρούς υπήρξαν στον παρελθόν εξαγγελίες που όμως δεν υλοποιήθηκαν.



«Δουλεύουμε και ξέρουμε ότι θα χρεοκοπήσουμε»

Όταν οι επαγγελματίες ενός κλάδου αγοράζουν τοις μετρητοίς και πουλάνε επί πιστώσει, είναι καταδικασμένοι να χρεοκοπήσουν. Αυτό ακριβώς γίνεται σήμερα στην κτηνοτροφία.

«Πηγαίνουμε σαν τους…κακομοίρηδες και αγοράζουμε ένα – ένα το τσουβάλι τις ζωοτροφές επειδή δεν έχουμε χρήματα να τις αγοράσουμε μαζεμένες. Και τα κοπάδια μένουν ατάιστα, αφού δεν τους εξασφαλίζουμε τα απαραίτητα» λέει στην «Π» ο συνδικαλιστής κτηνοτρόφος Διονύσης Καψάλης.

«Μια επιχείρηση πρέπει να είναι βιώσιμη. Όταν αγοράζει τοις μετρητοίς και πουλά επί πιστώσει θα αποτύχει. Αυτό συμβαίνει με εμάς. Δουλεύουμε και ξέρουμε ότι θα χρεοκοπήσουμε. Ότι δεν θα έχουμε να επιβιώσουμε την οικογένεια μας, ότι τα παιδιά μας δεν θα παραμείνουν στα χωριά» επισημαίνει ο κ. Καψάλης, μέλος του προεδρείου του κτηνοτροφικού συλλόγου Ηρακλείου.

«Δεν είναι το μόνο ζητούμενο η πληρωμή της εξισωτικής. Είναι ένα από τα πολλά θέματα. Ναι, δικαιούμαστε κάποια χρήματα και πρέπει να τα πάρουμε. Αλλά δεν αρκούν για να σώσουν την κατάσταση. Χρειάζονται μέτρα!» τονίζει και προσθέτει: «Πού θα βρει ένας κτηνοτρόφος 50.000 ευρώ το χρόνο να αγοράζει ζωοτροφές; Πού θα βρει 10.000 ευρώ το χρόνο μόνο για το πετρέλαιο που βάζει στη γεννήτρια γιατί δεν συνδέουν το στάβλο του με τη ΔΕΗ; Εγώ αγόρασα ένα αλμεκτικό μηχάνημα και δεν θα το δουλέψω ξανά, επειδή δεν έχω λεφτά να δίνω στο πετρέλαιο. Για να αγοράσω το αλμεκτικό χρεώθηκα, χωρίς λόγο τελικά, αφού δε μου συνδέουν το ρεύμα!» υπογραμμίζει.

Άλλοι κτηνοτρόφοι έλεγαν χθες στην «Π» ότι λαμβάνουν από ιδιώτες τυροκόμους 13μηνες επιταγές (!) με τιμές γάλακτος μόλις 70 λεπτά. Στην ουσία δηλαδή πληρώνονται με μόλις 50 λεπτά ανά κιλό γάλακτος….



Απόπειρα αυτοκτονίας ιδιοκτήτη θερμοκηπίων

Η απόπειρα αυτοκτονίας ιδιοκτήτη θερμοκηπίων από το Τυμπάκι, είναι όπως φαίνεται το αποκορύφωμα της δραματικής κατάστασης την οποία βιώνουν οι παραγωγοί της Μεσαράς Είναι χρεωμένοι στις τράπεζες και τα καταστήματα γεωργικών εφοδίων! Οι τιμές των θερμοκηπιακών προϊόντων αυξάνονται κατά καιρούς μόνο για να…αναθερμάνουν τις φρούδες ελπίδες των παραγωγών, όπως οι ίδιοι σχολιάζουν. Κατά τ΄ άλλα, όλοι ζημιώνονται από τις εργασίες στα θερμοκήπια, καθώς οι τιμές τη μεγαλύτερη περίοδο του χρόνου κυμαίνονται σε επίπεδα κάτω του κόστους.

Κάποιες φορές οι ιδιοκτήτες θερμοκηπίων έρχονται σε απόγνωση. Ακραία, αλλά πραγματική η περίπτωση του 37χρονου αγρότη ο οποίος αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει πέφτοντας στο κενό και σήμερα νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση. Οικογενειάρχης, πατέρας δύο παιδιών, είχε θερμοκήπια κατασκευασμένα με δάνεια όπως όλοι. Δεν έβγαινε όμως οικονομικά με αποτέλεσμα οι τράπεζες να πιέζουν. Ο αγρότης παράτησε τα θερμοκήπια, αφού δεν του έδιναν εισόδημα, αντίθετα δημιουργούσαν νέες ζημιές και άρχισε να δουλεύει ως υπάλληλος σε μία ταβέρνα της περιοχής κάνοντας διανομές κατ΄ οίκον. Αυτή η δουλειά δεν δίνει εισοδήματα τέτοια ώστε να εξοφληθούν σημαντικά χρέη, απογοητεύτηκε και έπεσε στο κενό…

Σήμερα οι τιμές καταρρεύσανε και πάλι μετά από μία περίοδο ανόδου.