Αρχίζει, από 1ης Νοέμβριου, όπως είχε προβλεφθεί, η εφαρμογή του Κανονισμου 1019/2002 για τις Προδιαγραφές Εμπορίας του Ελαιολάδου με τον οποίο επιβάλλεται πλέον υποχρεωτική και συγκεκριμένη συσκευασία για το ελαιόλαδο που διακινείται στον τελικό καταναλωτή με μέγιστη επιτρεπόμενη χωρητικότητα τα 5 λίτρα.
Με τον ίδιο Κανονισμό καθορίζονται όμως και σημαντικές αλλαγες στην σήμανση των μέσων συσκευασίας σε ότι αφορά τις ποιοτικές κατηγορίες, την καταγωγή του προϊόντος και τα ιδιαίτερα ποιοτικα του χαρακτηριστικά.
Και όλα αυτά, βεβαια, δεν ήλθαν σαν «κεραυνός εν αιθρία» αφού ο σχετικός Κανονισμός εχει εκδοθεί την 13 Ιουνίου 2002. Βρίσκουν όμως, ως συνήθως, απροετοίμαστους και απληροφόρητους τους παραγωγούς και τους καταναλωτές αλλα και σε μεγάλο βαθμό τους ασχολούμενους με την εμπορία και διακίνηση ΑΣΟ και Ιδιώτες.
Ο Κανονισμός 1019/2002 παρά τις ασάφειες και την μέχρι αδιαφάνειας περιπλοκότητα και αντιφατικότητα του σε ότι αφορα την καταπολέμηση της νοθείας, ασφαλώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για ένα σημαντικό βήμα στα πλαίσια της απολύτως πλέον αναγκαίας μετάβασης από το χύμα στην τυποποίηση! Και ασφαλώς μπορεί να βοηθήσει στην επαναδραστηριοποίηση των «σκουριασμένων» τυποποιητηρίων που υπαρχουν στο νησί και να βάλλει στο παιγνίδι της εμπορίας του επώνυμου και τυποποιημένου τους ίδιους τους παραγωγούς, τους ΑΣΟ αλλα και τους Ιδιώτες. Απαιτείται όμως εγρήγορση, σχεδιασμός και γρήγορη και σωστή προετοιμασία.
Οι ΕπιτρεπΟμενεΣ ΣυσκευασΙεΣ
Οι λεπτομέρειες της εφαρμογής και ιδιως του έλεγχου των διατάξεων του Κανονισμου 1019/2002 που αρχίζει να ισχύει από 1ης Νοεμβρίου 2003 θα καθοριστούν με ΚΥΑ (Κοινή Υπουργική Απόφαση) των Υπουργών Γεωργίας, Ανάπτυξης και Οικονομικών η οποια όπως πληροφορούμαστε βρίσκεται προς υπογραφή .
Με βάση τον Κανονισμό, τα ελαιόλαδα και τα πυρηνέλαια που θα παρουσιάζονται στο εξής στον τελικό καταναλωτή (λιανικό εμπόριο) πρεπει να είναι τυποποιημένα σε συσκευασίες που θα εχουν μέγιστη χωρητικότητα μέχρι 5 λίτρα και θα φέρουν σύστημα ανοίγματος που θα καταστρέφεται μετα την πρώτη χρήση.
Κάθε Κράτος όμως, μπορει να επιτρέψει σε ειδικές περιπτώσεις μαζικής εστίασης (Εστιατόρια, Νοσοκομεία, Στρατός κλπ) συσκευασίες μεγαλύτερου μεγέθους π.χ. 10 λίτρα
Οι ΥποχρεωτικΕΣ
ΣημΑνσειΣ
Οι ενδείξεις που πρέπει να φέρουν τα μέσα συσκευασίας πρεπει να είναι ανεξίτηλες και διακρίνονται σε υποχρεωτικές, προαιρετικές και ανεπίτρεπτες.
Μεταξύ των υποχρεωτικών κυριότερες είναι:
-Η εμπορική ονομασία η οποία δεν πρέπει να έχει σχέση με γεωγραφική ζώνη η περιοχή.
Η ποιοτικη κατηγορία η οποια θα πρεπει να περιλαμβάνει τον τίτλο της κατηγορίας και την περιγραφή της στα ελληνικά η σε ξένη γλώσσα. Οι νέες επιτρεπτές κατηγορίες είναι οι αναγραφόμενες παρακάτω με κεφαλαία και οι περιγραφές τους εκείνες που ακολουθούν.
•ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΠΑΡΘΕΝΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ. Ελαιόλαδο ανωτέρας κατηγορίας που παράγεται απευθείας από ελιές και μόνο με μηχανικές μεθόδους.
•ΠΑΡΘΕΝΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ. Ελαιόλαδο που παράγεται απευθείας από ελιές και μόνο με μηχανικές μεθόδους
•ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΑΠΟΤΕΛΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΕΞΕΥΓΕΝΙΣΜΕΝΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΑ ΚΑΙ ΠΑΡΘΕΝΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΑ. Ελαιόλαδο που περιέχει αποκλειστικά ελαιόλαδα που εχουν υποστεί εξευγενισμού και έλαια που εχουν παραχθεί απευθείας από ελιές.
• ΠΥΡΗΝΕΛΑΙΟ. Έλαιο που περιέχει αποκλειστικά έλαια που προέρχονται από επεξεργασία του προϊόντος που ελήφθη μετα την εξαγωγή του ελαιόλαδου και ελαια που ελήφθησαν απευθείας από ελιές
Υπόψη ότι για το εξαιρετικό παρθένο η οξύτητα πλεον πρεπει να είναι κάτω από 0,8ο και για το Παρθένο κάτω από 2ο.
Οι ΠροαιρετικΕΣ ΣημΑνσειΣ
• Η καταγωγή του προϊόντος η οποια μπορεί να αναγράφεται μόνο για τα «Εξαιρετικά Παρθένα» και «Παρθένα» που εχουν αναγνωριστεί ως ΠΟΠ, ΠΓΕ η πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει ο Κανονισμός για να φέρουν το όνομα του Κράτους
• Οι ενδείξεις των ποιοτικών χαρακτηριστικών η του τρόπου έκθλιψης που μπορούν να αναγράφονται υπό προϋποθέσεις είναι:
«Πρώτη πίεση εν ψυχρώ», «Εξαγωγή εν ψυχρώ» «Ενδείξεις οργανοληπτικών»
«Ένδειξη της οξύτητας η ανωτάτης οξύτητας» μόνο αν συνοδεύεται με ίδιους χαρακτήρες και απο τον δείκτη υπεροξειδίων, την περιεκτικότητα σε κηρούς και την απορρόφηση στο υπεριώδες.
Με τον Κανονισμό 1019/2002 επιτρέπονται, δυστυχώς, και τα μίγματα άλλων φυτικών ελαίων με ελαιόλαδο και μπορει να αναγράφεται στις συσκευασίες η φράση « Μείγμα φυτικών ελαίων και ελαιολάδου …..%» εφόσον η αναλογια του ελαιολάδου υπερβαίνει το 50%
Οι Ελεγχοι και
οι ΚυρΩσειΣ
Οι απαιτούμενοι έλεγχοι για την εφαρμογή των διατάξεων του Κανονισμου 1019/2002, κατά πληροφορίες, ανατίθενται με την ΚΥΑ που θα εκδοθεί για την χώρα μας, στον ΕΦΕΤ ο οποίος θα ελέγχει την συσκευασία, την σήμανση αλλα και το περιεχόμενο στους τόπους τυποποίησης (τυποποιητήρια, ελαιοτριβεία κλπ) αλλα και στο λιανικό εμπόριο. Ήδη ο ΕΦΕΤ εχει προγραμματίσει για το 2003, 150 δειγματοληπτικούς ελέγχους για την εφαρμογή των διατάξεων του Κανονισμου και της ΚΥΑ.
ΣημαντικΟΣ ο ΡΟλοΣ τηΣ ΑυτοδιοΙκησηΣ και των ΠεριφερειΩν στην ΕλαιοκομΙα στην ΙσπανΙΑ
Υπέρ- καλλιέργεια, Μηχανική Συγκομιδή, αλλα και «Κοινή» Άρδευση και Κοινή Διάθεση του Ελαιολάδου.
Σημαντικοί είναι οι ρόλοι που ασκούν οι Συνεταιρισμοί αλλα και η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι Περιφέρειες στην Ισπανία στην ρύθμιση των προβλημάτων της Ελαιοκομίας και στην προβολη του ελαιολάδου, όπως διαπίστωσε η αποστολή από Δημάρχους, Δημοτικούς Συμβούλους, Συνεταιριστές και Ιδιώτες που οργάνωσε πρόσφατα ο ΣΕΔΗΚ στην πρώτη ελαιοπαραγωγό χώρα του κόσμου. Σειρά από προγράμματα και δραστηριοτητες για την διάδοση της χρήσης του ελαιολάδου τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό σχεδιάζει και εφαρμόζει ο Συνδεσμος Ελαιοκομικων Δημων της Ισπανίας με την βοηθεια και χρηματοδότηση τόσο της Περιφέρειας όσο και του Υπουργείου αλλα και με την αξιοποίηση Κοινοτικών Προγραμμάτων.
Βεβαια η ελαιοκαλλιεργεια στην Ισπανία εχει λάβει τεράστιες διαστάσεις και συνεχώς επεκτείνεται Η παραγωγή εχει φθάσει σε ύψη ρεκόρ, που μπορεί να μην είναι βέβαια όσα τελικά εμφανίζονται για επιδοτήσεις, είναι όμως αρκετα υψηλά.
Για την περασμένη χρονιά (2002/3) η παραγωγή της Χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Ελαιολάδου της χώρας, ηταν 860.000 τόνους, ενώ για την χρονιά που έρχεται, σύμφωνα με δήλωση του Συμβούλου Γεωργίας της Περιφέρειας της Ανδαλουσίας Paulino Plata εκτιμάται ότι θα φθάσει τους 1.400.000 τόνους!
Ωστόσο παρά την πρωτοπορία στην παραγωγή, παλιές πρακτικές, υπέρ-καλλιέργεια του εδάφους, συγκομιδή με δονισμό και αναρρόφηση από το έδαφος κλπ δεν βοηθούν στην βελτίωση της ποιότητας και τα ποσοστά του «έξτρα παρθένου» παραμένουν γύρω στο 20%! Από την άλλη πλευρά, όμως, αρκετοί είναι οι εκσυγχρονισμοί που εφαρμόζονται σε αλλους τομείς όπως η «κοινή άρδευση και λίπανση» χωρις την παρέμβαση του παραγωγού, καθώς και η «κοινή εμπορία» μέσω των Συνεταιρικών οργανώσεων, που αξίζει και πρεπει να εξεταστεί η εφαρμογή τους και σε εμάς.
Η πρόσκληση για συνεργασίες από του φορείς της Περιφέρειας της Ανδαλουσίας και της Αυτοδιοίκησης στους αντιστοίχους δικούς μας φορείς, ασφαλώς πολλά εχει να ωφελήσει γιαυτό και θα πρέπει να εξεταστεί με μεγάλη προσοχή και να τύχει ανάλογης ανταπόκρισης.
ΑτομικοΙ Ελεγχοι
και ΔιασταυρΩσειΣ
για τιΣ ΦετινΕΣ
ΕπιδοτΗΣΕΙΣ
Η υλοποίηση της δήλωσης του Υπουργού Γεωργίας κ. Δρυ ότι οι ελαιοπαραγωγοί δεν θα εισπράξουν φέτος επιδοτήσεις μικρότερες από ότι πέρυσι, φαίνεται να περνά σε κρίσιμο στάδιο. Κι αυτό γιατι αρκετές είναι οι διαμαρτυρίες από διάφορες πλευρές, σε ότι αφορα τα κριτήρια έλεγχου που εξετάζονται να εφαρμοστούν ώστε η συνολικά δηλωθείσα παραγωγή (που σύμφωνα με πληροφορίες ανέρχεται σε 645 χιλ τόνους), να «συμπιεστεί» στους 458.202 τόνους που εχει αναφερθεί στην Ε.Ε, οπότε οι ειλικρινείς παραγωγοί θα πάρουν σχεδόν πλήρη επιδότηση, δηλαδη 424 δρχ.
Σύμφωνα με σενάρια που κυκλοφορούν προτείνεται να καταβληθεί πρώτα η επιδότηση στους παραγωγούς που εχουν δηλώσει κάτω από 1400 κιλά, εφόσον δεν εχουν υποβάλλει αιτήσεις για αποζημιώσεις από ακραίες καιρικές συνθήκες και εφόσον οι δηλώσεις τους συμφωνούν με τα στοιχεία του Ελαιοκομικού Μητρώου. Για τους υπόλοιπους προτείνεται να υπάρξει διαφορετική μεταχείριση και να ελεγχθούν ατομικά με βάση διασταυρώσεις με στοιχεία του ΕΛΓΑ και συγκριτικούς έλεγχους με βάση τα στοιχεία του ελαιοκομικού Μητρώου, ζώνες , τιμολόγια κλπ
Πάντως, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε το Υπουργείο Γεωργίας στις 16-9-03 την επιδότηση τοτε ειχαν πληρωθεί 28.000 παραγωγοί, ενώ άλλοι 278.000 ηταν έτοιμοι για πληρωμή. Μεταξύ αυτών από την Κρητη ηταν: Από την ΕΑΣ Μεσσαράς 6.118 παραγωγοί, από την ΕΑΣ Πεζών 2.562, από την ΕΑΣ Σητείας 4.619, από την ΕΑΣ Μεραμβέλλου 5.288, από την ΕΑΣ Επαρχ. Λασιθίου 963 και από την ΕΑΣ Ιεράπετρας 5.016
Όπως και αν εχουν τα πράγματα, αυτό που προέχει είναι να μην ζημιωθούν οι ειλικρινείς παραγωγοί. Και αυτό δεν πρεπει να διακυβευτεί κάτω απο την πίεση του χρονου. Μια κάποια καθυστέρηση, προς όφελος της δικαιοσύνης, μάλλον πρεπει να γίνει αποδεκτή.
ΤιμΕΣ: ΣταθερΟτητα αλλα και ΑπραξΙα λογω …ΞηρασΙΑΣ!
Οι τιμές παραγωγού μετα από μια, θα λέγαμε, αρκετα σημαντική άνοδο των περασμένων εβδομάδων, άρχισαν να παρουσιάζουν κάποια σταθεροποίηση με μικρές μεταβολές προς τα κάτω η και πάνω ανάλογα με τις χωρες και τις περιοχές. Χαρακτηριστικό της περιόδου είναι η γενικη σχεδόν απραξία σε διεθνές επίπεδο, πράγμα μάλλον φυσιολογικό αφού και τα αποθέματα εχουν πια εξαντληθεί αλλα και η νεα σοδειά βρίσκεται πλέον επί θύραις. Στην Κρητη οι αγοραπωλησίες που γίνονται είναι λίγες έως σπάνιες, αφού οι περισσότερες Οργανώσεις και Επιχειρησεις δεν αγοράζουν (Πιν. 1) και οι τιμές που προσφέρονται όσοι αγοράζουν είναι περίπου ίδιες με εκείνες των προηγούμενων εβδομάδων (880-920 δρχ). Η κατασταση αυτή συντηρείται και από την ασυνήθιστη ζέστη και ξηρασία της τελευταίας περιόδου η οποια βεβαια δεν ευνοεί ούτε την ποσότητα ούτε την ποιότητα της σχετικά μειωμένης φετινής παραγωγής. Η εφαρμογή ποτισμάτων οπου υπάρχει η δυνατότητα κρίνεται απόλυτα αναγκαία.
Στην Ιταλία (Πιν.2) οπου η συγκομιδή ήδη άρχισε σε αρκετές παραλιακές περιοχές της Καλαβρίας, ενώ από 10-15 Νοέμβριου πρόκειται να αρχίσει και σε και άλλες Νότιες περιοχές, οι τιμές παραμένουν σταθερά υψηλές με υπεροχή πάντοτε των Ιταλικών λαδιών που αγοράζονται 1165-1235 δρχ έναντι των Ελληνικών που αγοράζονται 870_890 δρχ δηλαδη κατά 250-280 δρχ υψηλότερα, διαφορά που δεν δικαιολογείται μόνο από τα μεταφορικά.
Στην Ισπανία (Πιν. 3) οι τιμές είναι σταθερά υψηλές με ελαφρά τάση προς τα άνω (965δρχ το έξτρα) κι αυτό παρά το ότι η σοδειά της νέας περιόδου εκτιμάται αρκετα υψηλή (1,4εκ.τονους). Εκει όμως η έναρξη της συγκομιδής θα καθυστερήσει αρκετα και γιατι η παραγωγή είναι μεγάλη αλλα και γιατι τα ελαιοτριβεία συνήθως αρχιζουν να λειτουργούν από Δεκέμβριο.
* Ο Δρ Νικ. Μιχελακης είναι Δ/ντης του Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης και Πρώην Δ/ντης του Ινστιτούτου Ελιάς Χανίων
