Του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*

Στις 24.2.2011 η Στατιστική Υπηρεσία της Ε.Ε., η Eurostat, έδωσε στη δημοσιότητα τα στοιχεία για το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ) –δηλαδή συγκρίσιμης αγοραστικής δύναμης ανάμεσα στα κράτη μέλη της Ε.Ε. για ένα σύνολο αγαθών και υπηρεσιών– όλων των περιφερειών των 27 κρατών-μελών της Ε.Ε. για το έτος 2008.

Με βάση τα στοιχεία αυτά και τα αντίστοιχα στοιχεία για το 2000 από τη βάση δεδομένων της Εurostat εξετάζουμε στο άρθρο αυτό τις μεταβολές στο κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ και τη θέση:

- Των νομών της Κρήτης της σε σύγκριση με εκείνο των άλλων νομών (η Αττική θεωρείται από τη Eurostat ως ένας νομός) και του Συνόλου Χώρας καθώς και των νομών των κρατών-παλαιών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του συνόλου τους (Ε.Ε.15).

- Της Κρήτης ως συνόλου σε σύγκριση με εκείνο των 13 περιφερειών της χώρας καθώς και των 210 περιφερειών της Ε.Ε.15.

Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα που ακολουθεί δίνεται το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ των νομών της Κρήτης, της Κρήτης ως συνόλου, της Ελλάδας και της Ε.Ε.15 το έτος 2000, στη 2η στήλη για το έτος 2008 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή του. Στην 1η στήλη του δεύτερου μέρους του Πίνακα δίνεται η σειρά των νομών της Κρήτης ανάμεσα στους 51 της Ελλάδας και της Κρήτης ανάμεσα στις 13 περιφέρειές της, στη 2η στήλη η σειρά τους το 2008 και στην 3η η διαφορά (θετική αν υπάρχει βελτίωση της θέσης και αρνητική αν υπάρχει χειροτέρευση). Στην 3η στήλη δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για τη σειρά των νομών της Κρήτης ανάμεσα στους 1.073 νομούς της Ε.Ε.15 και της Κρήτης ανάμεσα στις 210 περιφέρειές της.

Από την 3η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα φαίνεται ότι τρεις νομοί της Κρήτης και η Κρήτη ως σύνολο είχαν αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕΠ τους σε ΜΑΔ μεγαλύτερη από εκείνη του Συνόλου Χώρας (ο νομός Ρεθύμνης είχε μικρότερη), ενώ η αύξηση τόσο των τεσσάρων νομών όσο και της Κρήτης και του Συνόλου Χώρας ήταν υψηλότερη από εκείνη της Ε.Ε.15 ως συνόλου.

Σε ό,τι αφορά τους τρεις νομούς της Κρήτης η μεγάλη αύξηση (πάνω από 50%) στο διάστημα 2000-2008 οφείλεται βασικά στην ακόμα μεγαλύτερη αύξηση του συνολικού ΑΕΠ τους τόσο σε ευρώ όσο και σε ΜΑΔ, σε σχέση με την αύξησή τους στο Σύνολο Χώρας και στην Ε.Ε.15 στο ίδιο διάστημα. Η επίπτωση της μεγάλης αύξησης του ΑΕΠ μετριάστηκε από την αύξηση του πληθυσμού στους νομούς Ηρακλείου και Χανίων και της Κρήτης ως συνόλου, ενώ, αντίθετα, ενισχύθηκε από τη μείωση του πληθυσμού στο νομό Λασιθίου. Στο νομό, δηλαδή, Λασιθίου στην αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ συνέβαλαν τόσο η αύξηση του συνολικού ΑΕΠ όσο και η μείωση του πληθυσμού του.

Αποτέλεσμα των διαφορών αυτών στην αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ και των παραγόντων που συνέβαλαν σʼ αυτήν ήταν να υπάρξει ανακατάταξη της σειράς των νομών της Κρήτης σε ό,τι αφορά το ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΜΑΔ. Έτσι ενώ το 2000 την 1η θέση κατείχε ο νομός Ρεθύμνης και ακολουθούσαν ,κατά σειρά, οι νομοί Ηρακλείου, Λασιθίου και Χανίων, το 2008 την 1η θέση κατείχε ο νομός Ηρακλείου και ακολουθούσαν οι, κατά σειρά οι νομοί Λασιθίου, Χανίων και Ρεθύμνης.

Εξαιτίας των ανακατατάξεων που προαναφέρθηκαν η θέση ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας τριών νομών της Κρήτης βελτιώθηκε (Ηρακλείου από την 9η θέση το 2000 στην 8η το 2008, Λασιθίου από τη 14η στην 9η και Χανίων από την 24η στη 15η), ενώ η θέση του νομού Ρεθύμνης χειροτέρευσε (από την 8η στην 20η). Και τα δύο έτη την 1η θέση κατείχε ο νομός Βοιωτίας και την τελευταία (την 51η) ο νομός Ηλείας.

Η θέση της Κρήτης ανάμεσα στις 13 περιφέρειες της χώρας παρέμεινε αμετάβλητη (ήταν στην 4η θέση τόσο το 2000 όσο και το 2008). Και τα δύο έτη την 1η θέση κατείχε η περιφέρεια του Νότιου Αιγαίου (λόγω τουρισμού) και την τελευταία (13η) η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη (με τα γνωστά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νομοί της).

Η θέση τόσο των 4 νομών όσο και της Κρήτης ανάμεσα στους νομούς και στις περιφέρειες της Ε.Ε.15 σημείωσε βελτίωση. Η μεγαλύτερη βελτίωση σε αριθμό θέσεων σημειώθηκε στο νομό Λασιθίου (κατά 281 θέσεις από την 776η θέση το 2000 στην 495η το 2008) και ακολουθούν οι νομοί Ηρακλείου κατά 246 θέσεις (από τη 733η στην 487η), του νομού Χανίων κατά 214 θέσεις (από την 872η στην 658η) και του νομού Ρεθύμνου (μόνο κατά 5 θέσεις (από την 726η στην 721η). Η θέση της Κρήτης ανάμεσα στις 210 περιφέρειες της Ε.Ε.15 βελτιώθηκε κατά 37 θέσεις (από την 171η το 2000 στην 134η το 2008).

Με δεδομένη την καθίζηση της ελληνικής οικονομίας το 2009 και το 2010 και τη συνέχιση της ύφεσης και το 2011 και με δεδομένη την (έστω και πολύ μικρή) ανάκαμψη της οικονομίας όλων σχεδόν των κρατών-μελών της Ε.Ε., είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν μεγάλες ανακατατάξεις των νομών και της χώρας ανάμεσα στους νομούς και τις περιφέρειες της Ε.Ε.15. Δυστυχώς τις ανακατατάξεις αυτές –εξαιτίας του ρυθμού με τον οποίο ανακοινώνονται τα σχετικά στοιχεία από τη Eurostat– δεν θα τις γνωρίζουμε νωρίτερα από τους πρώτους μήνες του 2012 (για το 2009), του 2013 (για το 2010) και του 2014 (για του 2011).

*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι τέως: Αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.