Του Φραγκίσκου Παρασύρη βουλευτή ΠΑΣΟΚ Ηρακλείου
Η μακροχρόνια αδυναμία του εμπορικού ισοζυγίου αποτελεί ένα από τα μόνιμα χαρακτηριστικά των εξωτερικών συναλλαγών της χώρας και ένα από τα βασικά διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Από το 1998 έως το 2003 συνέβησαν τόσο στον ελλαδικό όσο και στον ευρύτερο χώρο της παγκόσμιας οικονομίας, γεγονότα που συνδέονται άμεσα με μεταβολές στις εμπορικές συναλλαγές. Τα γεγονότα αυτά αφορούν κυρίως μεταβολές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες (υποτιμήσεις δραχμής ή άλλων κύριων νομισμάτων, συναλλαγματικές κρίσεις), στην τιμή του πετρελαίου (πετρελαϊκές κρίσεις, κρίσεις σε πετρελαιοπαραγωγούς χώρες) και στη συμβολή / παρεμπόδιση της εύρυθμης λειτουργίας των εμπορικών συναλλαγών (ένταξη στην ΟΝΕ, πολεμικές εχθροπραξίες, τρομοκρατικές ενέργειες, διεύρυνση της ΕΕ των 25 κρατών-μελών).Η ένταξη της Ελλάδος στην Ευρωζώνη αποτελεί την αρχή μιας νέας περιόδου, όπου η συναλλαγματική και νομισματική πολιτική παύει να αποτελεί το κύριο μέσο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την πρόσφατη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ανατολική Ευρώπη και τις διεθνείς εξελίξεις, δημιουργούν μια σειρά από ερωτηματικά αναφορικά με τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας, τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και την εξέλιξη της ανταγωνιστικότητάς της στο εσωτερικό και στο διεθνές περιβάλλον. Εξάλλου, ιδιαίτερης σημασίας για την εξέλιξη του εμπορίου ήταν η απελευθέρωση του πιστωτικού συστήματος (1987-1994), σύμφωνα με την οποία, και μεταξύ άλλων, οι τράπεζες απέκτησαν τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν όλους σχεδόν τους κλάδους και τις οικονομικές δραστηριότητες με ελεύθερα διαπραγματεύσιμα επιτόκια και προϋποθέσεις που καθορίζουν οι ίδιες.
Με την απελευθέρωση του πιστωτικού συστήματος, ενισχύθηκαν σημαντικά οι δυνάμεις του ανταγωνισμού τόσο στις χρηματοπιστωτικές αγορές όσο και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Σήμερα όμως, η Ελλάδα στην Ευρώπη των «27» κατέχει την 21η θέση στις εξαγωγές με διαρκώς φθίνουσα πορεία. Τα περίφημα ελληνικά προϊόντα, το λάδι, τα εσπεριδοειδή, η φέτα και τόσα άλλα ποιοτικά τρόφιμα και ποτά απουσιάζουν από τα ράφια των σούπερ μάρκετ της Ευρώπης, σε αντίθεση με τα προϊόντα των γειτονικών χωρών.
Το ύψος των εξαγωγών το 2006 αντιστοιχούσε στο 1.463 εκτ. ?, ενώ μειώνεται συνεχώς για να φθάσει τον Ιανουάριο 2009 – 951,6 εκτ. ?. Όσο για τη συνεισφορά των ελληνικών εξαγωγών στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας, αυτή ανέρχεται μόλις στο 6,1% του ΑΕΠ. Αντίθετα, στις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, οι εξαγωγές συνεισφέρουν έως και πάνω από το 50% στο ΑΕΠ τους, κάτι που φανερώνει κατηγορηματικά το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας. Ουραγός, λοιπόν, στο εξαγωγικό εμπόριο, η Ελλάδα οφείλει να ξεπεράσει τις παρούσες αγκυλώσεις και να δώσει ζωή πάλι σε έναν τομέα που πρωτοστατούσε παλιότερα, προκειμένου να κερδίσει το χαμένο έδαφος, να ενισχύσει την εξωστρέφεια και να ξεπεράσει το αδιέξοδο της οικονομικής κρίσης. Σημειωτέον ότι οι ελληνικές εξαγωγές έχουν να παρουσιάσουν μηνιαία αύξηση από τον Οκτώβριο του 2008, καθώς σε όλη τη διάρκεια του 2009, η τάση τους ήταν έντονα αρνητική.
Είναι χαρακτηριστικό όμως το γεγονός ότι το ελληνικό εξαγωγικό εμπόριο βρίσκεται σήμερα σε χαμηλότερα επίπεδα από το 2008 κατά 20%.
Οι εξαγωγές προς τους εταίρους μας στην ΕΕ υποχώρησαν σημαντικά, γεγονός που αποδεικνύει την ισχυρή και γενικευμένη πτώση των ελληνικών εξαγωγών προς τους παραδοσιακά μεγαλύτερους πελάτες της χώρας μας. Παράλληλα, στοιχείο που αποδεικνύει την υποχώρηση των εξαγωγών αποτελεί η μείωση του αριθμού των χωρών στις οποίες η Ελλάδα πραγματοποιεί εξαγωγές αξίας άνω των 100 εκατ. δολαρίων, αφού από 37 χώρες, το 2008, η Ελλάδα πραγματοποίησε εξαγωγές σε 32 χώρες το 2009.
Συγκεκριμένα, αναφορικά με τις χώρες προορισμού των ελληνικών προϊόντων, η Γερμανία και η Ιταλία βρίσκονται στις πρώτες θέσεις, με τη Βουλγαρία και τις ΗΠΑ να ακολουθούν. Μηχανήματα και τρόφιμα είναι τα κύρια προϊόντα που εξάγει η Ελλάδα στην Ιταλία, ενώ εσπεριδοειδή, ψάρια, γαλακτοκομικά προϊόντα και φάρμακα τυγχάνουν μεγάλης ζήτησης από τη Γερμανία.
Όσο για τα παραδοσιακά προϊόντα φέτα και ελαιόλαδο και οι δύο παραπάνω χώρες τα τιμούν ιδιαίτερα, με τη Γερμανία να απορροφά το 32,27% και την Ιταλία το 10,62% της φέτας, ενώ αναφορικά με το ελαιόλαδο, η Ιταλία απορροφά το 64,01% και η Γερμανία το 6,76%. Οι παραδοσιακές εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ελλάδας – Βουλγαρίας συνεχίζονται ακόμα και σε περίοδο οικονομικής κρίσης, με ανοδική την εξέλιξη των ελληνικών εξαγωγών όσον αφορά σε μηχανήματα και βιομηχανικά είδη. Παρ’ όλα αυτά, η μεταστροφή του ισοζυγίου σε αρνητικό για την Ελλάδα είναι ο κίνδυνος που έκανε την εμφάνισή του μετά την ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ. Στενές παραμένουν και οι σχέσεις και με τη Ρουμανία, η οποία ανήκει στην πρώτη δεκάδα των πελατών της Ελλάδας, απορροφώντας το 4,5% των ελληνικών εξαγωγών το 2008, με τα μηχανήματα και τα υλικά των μεταφορών να βρίσκονται ανάμεσα στα κύρια εξαγώγιμα προϊόντα.
Συνολικά πάντως μπορεί το δημόσιο έλλειμμα να είναι στο επίκεντρο των δημόσιων διαβουλεύσεων, όμως το έλλειμμα εξωστρέφειας είναι αυτό που απαιτεί άμεση κινητοποίηση εκ μέρους της Πολιτείας και της Οικονομίας. Χρειάζεται καθοδήγηση των επιχειρήσεων προς αυτή την κατεύθυνση.