Του Δημήτρη Χ. Σάββα

Τελικά φαίνεται να αλλάζει ο νοσοκομειακός χάρτης της χώρας μας αφού με τις συγχωνεύσεις που προωθεί ο υπουργός Υγείας κ. Ανδρέας Λοβέρδος, οι υπηρεσίες θα παρέχονται διαφορετικά.

Και αυτό προβλέπεται για όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα όπου τα νοσοκομεία θα χωρισθούν σε διάφορες ομάδες με φυσικό επακόλουθο το μεγαλύτερο να αναλάβει ρόλο συντονιστή.

Μια καθαρή “καλλικρατική” πρόταση που προβλέπει καταργήσεις, συνενώσεις και ομαδοποιήσεις των διαφόρων μονάδων.

Βέβαια κι εδώ οι αντιδράσεις υποψιάζομαι πως θα είναι αναμενόμενες. Οι τοπικές κοινωνίες, οι εργαζόμενοι πιθανότατα θα μετακινηθούν από κάποιο χώρο εργασίας σ’έναν άλλο, όλα αυτά θεωρώ πολύ πιθανά να συμβούν.

Στόχος υποθέτω οι περιττές δαπάνες, ο καλύτερος και αυστηρότερος έλεγχος, η κατά το δυνατόν πιο άρτια λειτουργία και όλα αυτά προς όφελος του πολίτη.

Διάφορες “σκοτεινές” κινήσεις που έλαβαν χώρα κατά το παρελθόν κυρίως παράνομες προμήθειες, μίζες, μίζες, μίζες, πολλών βαθμίδων, μάλλον παραγράφονται, οι εμπλεκόμενοι λαμβάνουν τον τίτλο του “σωτήρα” σε θέματα υγιεινής περίθαλψης και οι υποθέσεις αυτές πάνε στο αρχείο!, ενισχύοντας τη λαϊκή ρήση “ούτε γάτα ούτε ζημιά”.

Πάντοτε η υγεία της χώρας μας, νοσούσε. Πάντοτε αναζητούσε μια κλίνη. Τις περισσότερες φορές την έβρισκε και συνεχίζει να τη βρίσκει και σήμερα στους διαδρόμους των νοσηλευτικών ιδρυμάτων.

Άλλοτε πάλι “έβρισκε την υγειά της” με το θαυματουργό φακελάκι, κάτι που και σήμερα συνηθίζεται και συνεχίζεται...

Φυσικά η αδιαφορία και η εγκατάλειψη ήταν κι αυτές στο πρόγραμμα. Υπήρξαν όμως και κάποιοι περίοδοι που έδωσαν κάποια ελπίδα, υπήρξαν κάποιοι φωτισμένοι επιστήμονες που με τα παραδείγματά τους μας έδωσαν πολλά...

Θα ανατρέξω στο παρελθόν... πριν από μισό αιώνα περίπου!

Στη δεκαετία του ‘60 και λίγο αργότερα οι Αθηναίοι που είχαν την τύχη να παρακολουθήσουν τις δημόσιες συζητήσεις, που οργάνωνε η εταιρεία Ευγονικής, υπό την προεδρία του καθηγητή της Μαιευτικής Νικ. Λούρου, πολλά μπόρεσαν να κερδίσουν. Πρώτα πρώτα οι συζητήσεις γίνονταν με τρόπο απολαυστικό, χάρη στην ικανότητα του Λούρου να γοητεύει το ακροατήριο, να κάνει και τα πιο δύσκολα θέματα ευκολοχώνευτα και να θίγει προβλήματα που πραγματικά έκαιγαν εκείνα τα χρόνια την αθηναϊκή κοινωνία.

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις έγινε το 1962 με θέμα την υγεία του παιδιού στην Ελλάδα. Την παρακολούθησαν ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος, ο πρίγκιπας Πέτρος, οι κυρίες Κ. Καραμανλή και Κ. Τσάτσου και βέβαια ένα πλήθος κόσμου που συνέρρευσε στο θέατρο “Κεντρικόν” για ν’ακούσει τον καθηγητή Λούρο πρώτα πρώτα και βέβαια τους επίσης διαπρεπείς και γνωστούς καθηγητές Β. Βαλαώρα, Θ. Γαροφαλίδη, Ι. Χρυσικό, Κ. Χωρέμη, τον Κ. Σαρόγλου και τον τότε γεν. διευθυντή του υπουργείου Υγείας Ηλ. Μαυρουλίδη.

Τότε ήταν που ο Λούρος πρωτοέθιξε το θέμα του προγαμιαίου πιστοποιητικού υγείας, που αργότερα καθιερώθηκε, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η γέννηση γερών παιδιών. Με πολλή περηφάνεια είχε πει εκείνη την ημέρα ο καθηγητής Λούρος ότι, ενώ το 1935 επί 10.000 τοκετών πέθαιναν 58 παιδιά, το 1962 πέθαιναν μόνο 6 κι αυτό χάρη στην παρακολούθηση της εγκύου. Είπε επίσης και ο κόσμος εντυπωσιάστηκε, ότι το 1935, σε 1.000 παιδιά τα 300 ήταν θνησιγενή, ενώ το 1962 μόνο 3,8%.

Γενικά σε θέματα υγείας οι πρόοδοι ήταν μεγάλες και ήταν επόμενο ν’αυξάνεται και ο μέσος όρος ζωής. Χαρακτηριστική είναι η έρευνα και η αναφορά του καθηγητή Βαλαώρα, ότι:

“Ενώ λίγο πριν τον πόλεμο το παιδί ήταν δυνατό να φτάσει σε ηλικία 50 ετών, το 1962 ο μέσος όρος επιβίωσης ήταν τα 66 χρόνια. Λίγο πριν το 1940 μόνο τα 770 από τα 1.000 παιδιά έφταναν σε ηλικία στράτευσης, ενώ το 1962 είχαν φτάσει τα 920. Το ανάστημα ήταν εκείνο επίσης που αποδείκνυε τη βελτίωση της φυλής μας. Τα Ελληνόπουλα ήταν ήδη πιο εμφανίσιμα και ωραία. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που ανακοινώθηκαν εκείνη την ημέρα, το 1928 οι κληρωτοί είχαν κατά μέσον όρο ανάστημα 1.65μ. το 1938 1.66μ. και το 1961-62 είχαν 1.68μ.”.

Από τον καθηγητή της Παιδιατρικής  Χωρέμη είχε τονισθεί η αξία του μητρικού γάλακτος έναντι των άλλων όπως γάλα σε σκόνη, ή γάλα προβάτου ή αγελάδας. Το δυσάρεστο ήταν ότι οι Ελληνίδες δεν θήλαζαν τα παιδιά τους, σε αρκετά μεγάλο ποσοστό.

Ο καθηγητής Γαροφαλίδης τόνισε, ότι δύο αρρώστιες υπέσκαπταν τη φυλή μας, η ελονοσία και η φυματίωση. Η ελονοσία, ευτυχώς είχε εκλείψει και η φυματίωση των οστών είχε υποχωρήσει σημαντικά. Απόδειξη ήταν ότι ενώ το διάστημα πριν τον πόλεμο περίμεναν τη σειρά τους για να μπούνε στο Ασκληπιείο της Βούλας 10.000 ασθενείς, το 1962 επί 700 νοσηλευόμενων μόνον οι 65 έπασχαν απ’αυτή την αρρώστια.

Κατά τον καθηγητή Χρυσικό ΩΡΛ το 50% των παιδιών είχε κρεατάκια κάτι που εμπόδιζε την ανάπτυξή τους.

Επίσης ο Μαυρουλίδης διαβεβαίωσε ότι η διατροφή άρχισε σημαντικά να βελτιώνεται με αποτέλεσμα να φθάνει τις 2600 θερμίδες την ημέρα. Τέλος η Ελλάδα έχει ήδη το χαμηλότερο δείκτη θνησιμότητας με 7,4 τοις χιλίοις.

Μεγάλη επίσης ήταν και η συμβολή του γενικού διευθυντή του ΠΙΚΠΑ Σαρόγλου σε θέματα υγείας.

Μεγάλη βαρύτητα δόθηκε στην άσκηση των παιδιών προσχολικής ηλικίας η οποία ήταν άγνωστη σύμφωνα με τον επίτιμο γενικό Διευθυντή της Ακαδημίας της σωματικής αγωγής Κλεάνθη Παλαιολόγο. Ο Δήμος Αθηναίων βέβαια γι’αυτό το σκοπό ίδρυσε κέντρα “παιδικής χαράς” αλλά ήταν σε μια μορφή υποτυπώδη.

Ηταν επόμενο πολλά εργαζόμενα παιδιά να μεγαλώνουν χωρίς να γυμνασθούν και φυσικά χωρίς να παίξουν.

Πολλές φορές ήταν χλωμά, καχεκτικά, μελαγχολικά.

Δόθηκε έμφαση στον προσκοπισμό ο οποίος βοηθά στην διάπλαση χαρακτήρων, στον ναυταθλητισμό. Θεωρούνταν απαράδεκτο να γνωρίζουν κολύμβηση ένα 20% τη στιγμή που το 50% περίπου μένει κοντά στη θάλασσα. Μεγάλος ήταν εκείνη την περίοδο και ο αγώνας κατά του καρκίνου. Μια αρρώστια που φόβιζε όλο τον κόσμο. Σ’αυτό το διάστημα η Ελλάδα θρηνεί ένα μεγάλο τέκνο της, τον Γεώργιο Παπανικολάου, τον άνθρωπο που σφράγισε με το όνομά του την αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Χάρη στο μεγάλο αυτόν επιστήμονα έχουμε το τεστ Παπανικολάου, το οποίο έχει σώσει ζωές!

Παρ’όλα αυτά όμως οι αντιδικίες, οι έριδες, οι αντιπαραθέσεις ήταν συχνές. Ακόμα υπήρχε το σαράκι του εμφυλίου πολέμου, η φαγωμάρα και η κομματική εμπάθεια.

Πολλές φορές οι διοικήσεις ήταν εγκλωβισμένες σε μικροπολιτικά συμφέροντα.

Σήμερα... πενήντα χρόνια αργότερα. Πολλά προβλήματα θυμίζουν αρνητικές καταστάσεις του παρελθόντος. Σε τίποτα δεν έχουμε διδαχθεί; Οι αρμόδιοι δεν έχουν πάρει ή δεν θέλουν να πάρουν κάποια μηνύματα; Δεν τους προβληματίζει η μόνιμα νοσούσα ιατροφαρμακευτική μας περιθαλψη; Που τελευταία είναι και καταϊδρωμένη και καταχρεωμένη; Eίδομεν!