
Ο Ν. Σταυρινίδης ως εκδρομέας- εξερευνητής της Κρήτης!
Ο μεγάλος τουρκολόγος είχε γυρίσει με τον Ορειβατικό ή με τη μοτοσικλέτα του κάθε γωνιά του νησιού για να γνωρίσει τα μέρη όπου εξελίχθηκαν πολλά από τα ιστορικά γεγονότα που ερεύνησε
Ο Νικόλαος Σταυρινίδης δεν είχε γεννηθεί στην Κρήτη, αλλά αγάπησε το νησί ως πραγματικός Κρητικός. Αυτό απέδειξε ο συστηματικός τρόπος που επί δεκάδες χρόνια ερεύνησε την ιστορία του, κυρίως την περίοδο της τουρκοκρατίας, και ανέδειξε πλήθος άγνωστων στοιχείων. Αλλά λάτρεψε και την κρητική γη ως εξερευνητής της!
Ο μεγάλος τουρκολόγος ήθελε να επισκέπτεται κάθε γωνιά του νησιού, να θαυμάζει τις ομορφιές της φύσης, αλλά και να γνωρίζει τα μέρη όπου εξελίχτηκαν τα γεγονότα που ερευνούσε. Επί πολλά χρόνια έκανε τις εκδρομές του με μια μοτοσικλέτα, παρέα με τον ανιψιό του Γιώργο Καρά, αλλά και άλλους φίλους του.
Ο Στέργιος Σπανάκης, σε μια ομιλία που έκανε τον Νοέμβριο του 1989, είπε για τον πολύ παλιό φίλο και συνεργάτη του ότι επί χρόνια ήταν μέλος του Ορειβατικού Συνδέσμου Ηρακλείου, πριν καν το 1941, και μαζί με άλλους ορειβάτες περπάτησε το μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης. Όχι μόνο για ψυχαγωγία, όπως σημείωνε τότε, αλλά κυρίως για να μελετήσει τα ιστορικά μέρη για τα οποία διάβαζε στα έγγραφα του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου, που μετέφραζε, ή στα έργα της ιστοριογραφίας, ώστε να διαπιστώσει την ακρίβεια των πληροφοριών του. Μάλιστα σʼ όλα αυτά τα μέρη κρατούσε πάντα σημειώσεις για να συγκρίνει τις περιοχές με όσα εντόπιζε στις έρευνές του. «Λίγοι, γέννημα και θρέμμα Κρητικοί, έχουν περπατήσει την Κρήτη, κυρίως την Κεντροανατολική, όπως ο Σταυρινίδης. Ελάχιστα είναι τα χωριά και τα μετόχια, που δεν έχει επισκεφτεί», έλεγε ο Στέργιος Σπανάκης.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της έρευνάς του για τον Ανδρέα Μηλιώτη, τον πρώτο Γραμματικό της Πόρτας, μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους. Ο Μηλιώτης ήταν από τις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου. Συνεργάστηκε με τους Οθωμανούς την εποχή της πολιορκίας του Χάνδακα, υπήρξε πρώτος γραμματικός της Πόρτας του πασά στην Κρήτη, με κύρια αρμοδιότητα την είσπραξη κεφαλικών και άλλων φόρων, και βρήκε μαρτυρικό θάνατο με απαγχονισμό, όταν θεωρήθηκε ύποπτος μυστικών διαπραγματεύσεων με τους Βενετούς για την υπονόμευση της οθωμανικής κυριαρχίας. Ο Σταυρινίδης, αφού εντόπισε τα στοιχεία για τον Μηλιώτη, πήγε στις Μαργαρίτες και έκανε νέα επιτόπια έρευνα. Βρήκε ακόμη και το σπίτι, ή ένα ελαιόδενδρο που συνδεόταν με το πρόσωπο το οποίο είχε εντοπίσει στα πρώτα ακόμη χειρόγραφα του Τ.Α.Η. που μετέφρασε. «Δι επιτοπίου ερεύνης – ανέφερε ο ίδιος ο Σταυρινίδης, σύμφωνα με τα όσα είχε πει στην ομιλία ο Στ. Σπανάκης- εξηκρίβωσα ότι σώζεται εισέτι η περί Μηλιώτη παράδοσις. Το μνημονευθέν ελαιόδενδρον ευρίσκεται εις την άκραν μεγάλου ελαιώνος, παρά την παλαιάν οδόν από Πέραμα εις Μαργαρίτες. Τα ερείπια της οικίας Μηλιώτη, το “αρχοντικό περιβόλι”, δεικνύουν και σήμερον οι χωρικοί». «Αναφέρω την περίπτωση Μηλιώτη», είπε στη συνέχεια ο Στέργιος Σπανάκης «για να τονίσω ιδιαιτέρως τον επιστημονικό, εξονυχιστικό τόπο, με τον οποίο εργαζόταν ο Σταυρινίδης, τόσο στις μεταφράσεις, όσο και σε όλες τις μελέτες που έχει δημοσιεύσει».
Ο μεγάλος τουρκολόγος, μάλιστα, τιμήθηκε το 1983 από τον Ορειβατικό, ως εξέχων μέλος του.
Ο Γιώργος Καράς, ανιψιός του Νικολάου Σταυρινίδη, μας παρέδωσε μερικές φωτογραφίες από εκδρομές του θείου του στην Κρήτη, αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Σε πολλές από τις «εκστρατείες» συνόδευε ο ίδιος τον Σταυρινίδη.
Χρησιμοποιούμε για τις λεζάντες των φωτογραφιών τις σημειώσεις του ίδιου του Ν. Σταυρινίδη, στο πίσω μέρος κάθε εικόνας.

