Του Γιάννη Μιχελάκη

Έκλεισε το φρούριο του Κούλε. Την άνοιξη της νέας τουριστικής περιόδου. Την επόμενη, πλανόδιοι πωλητές εγκαταστάθηκαν στην είσοδο πουλώντας κάθε λογής μεταχειρισμένα. Δύο-τρεις μέρες μετά έγινε διάρρηξη.

Ουδείς έχει ασχοληθεί.

Δυστυχώς, το εμπόριο σ’ αυτή την πόλη σε αντίθεση με άλλες όπως π.χ. το Ρέθυμνο, τα Χανιά, κυρίως όμως τη Ρόδο, έχει κάκιστη σχέση με την ιστορία και τον πολιτισμό.

Απλά παραδείγματα.

•Δεν διασώθηκε ούτε ένας μιναρές.

•Γκρεμίστηκε ο ναός του Σωτήρος στη σημερινή πλατεία Κορνάρου κατ’ εντολή συμφερόντων από τον Παττακό, επί Χούντας.

•Την ίδια περίοδο, το φιλέτο για την επέκταση του Ηρακλείου γίνεται βιομηχανική ζώνη.

•Λίγο αργότερα γκρεμίζεται η Καστέλα δίπλα στον Άγιο Πέτρο και μερικά χρόνια μετά το Ξενία.

•Το σπίτι του Καζαντζάκη εξαφανίστηκε

Περπατώντας στους δρόμους της εντός των τειχών πόλεως, βλέπουμε δεκάδες κλειστές ανασκαφές θεμελίων που πατούν στις οροφές παλαιών κτισμάτων. Μια πόλη δηλαδή πάνω σε δυο, τρεις, τέσσερις, πόσες; παλιές πόλεις.

Ας σκεφτούμε το Αρχαιολογικό μας μουσείο. Κλειστό κι αυτό. Η κατάρα των Φραγκισκανών μοναχών που γκρέμισαν το «σπίτι» τους για να το χτίσουν, το καταδιώκει ακόμη.

Τα νεοκλασικά της οδού Πλάνης, όπως εύστοχα ήταν το παρατσούκλι της 25ης Αυγούστου στο μεσοπόλεμο, πλανεύουν ακόμη και σήμερα τους επισκέπτες της πόλης μας και θλίβουν τους διανοούμενους βέρους Ηρακλειώτες που σιωπούν.

Σώθηκαν βέβαια δύο κτίσματα από τον αείμνηστο Ανδρέα Καλοκαιρινό. Η Λότζια και η Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Αν ζούσαν ο Στέργιος Σπανάκης, ο Νίκος Γιανναδάκης, ο Μενέλαος Παρλαμάς, θα είχαν σίγουρα αποτρέψει αυτή την κατάντια «αξιοποίησης», τουλάχιστον της Βασιλικής.

Σώθηκαν ακόμη δύο μνημεία.

Τα Ενετικά τείχη και το φρούριο στη θάλασσα, ο Κούλες. Αμφότερα, δημιουργίες της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας των Ενετών που αγάπησαν – ως φαίνεται – περισσότερο από κάθε άλλο αυτή την πόλη.

Διαισθάνομαι, τα τείχη μένουν ακόμη στη θέση τους παρά τις όποιες παρεμβάσεις, επειδή είναι τελείως ασύμφορη η κατεδάφισή τους.

Το φρούριο στη θάλασσα, γιατί η εξαφάνισή του δεν έχει να προσδώσει κάποιο οικονομικό όφελος.

Έτσι, σε πείσμα του χρόνου, των σεισμών και των ανθρώπων παραμένουν όρθια.

Τα τείχη, ανατολικά του Μαρτινένγκο είναι πάρκινγκ. Η διαδρομή δε προς τα βορινά, προβληματική και … δύσκολη.

Το φρούριο μέσα στη θάλασσα, πέντε αιώνες τώρα, παίζει ένα πανέμορφο παιχνίδι με τα κύματα δίχως να έχουν καταφέρει να το δαμάσουν. Όπως δεν τα κατάφεραν ούτε οι Τούρκοι στο μεγάλο Κρητικό Πόλεμο που κράτησε 27 χρόνια και μπήκαν στην πόλη με μπαμπεσιά από την οδό Εφόδου το 1669.

Καμάρι και στολίδι του Ηρακλείου. Το κλείσαμε κι αυτό γιατί, δήθεν, είναι επικίνδυνο. Όπως κλείνουν καθημερινά όμορφα σπίτια και αρχοντικά στα χωριά της ενδοχώρας.

Σπίτια όμως και κάστρα που παραμένουν σφαλιχτά, τα τρώει η υγρασία και η μούχλα και καταρρέουν.

Είναι ντροπή στις μέρες μας, μέρες, είν’ αλήθεια, εξαθλίωσης και ταπείνωσης του λαού μας, να επιτρέψουμε την κατάρρευση του φρουρίου μέσα στη θάλασσα.

Λίγη εθνική περηφάνεια, όπως αυτή του Μπλομπλού με τη σημαία του πάνω από τον Κούλε, δεν βλάπτει.