
Του Αλέκου Α. Ανδρικάκη[email protected]
«Και ο Βενιζέλος μας απέθανεν…»
Η επιμνημόσυνη ομιλία του μάρτυρα δημάρχου Ηρακλείου Μηνά Γεωργιάδη στον Άγιο Μηνά, στις 19 Μαρτίου 1936, μία ημέρα μετά το θάνατο του εθνάρχη στο Παρίσι
Παρίσι, 18 Μαρτίου 1936, ώρα 10.30 το πρωί. Η μεγάλη καρδιά του Ελευθερίου Βενιζέλου σταματά να κτυπά. Και μαζί «λυγίζει» η καρδιά της Ελλάδας.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 75 χρόνων από το θάνατο του μεγάλου πολιτικού και οραματιστή, του ανθρώπου του οποίου την τεράστια συνεισφορά στην αναγέννηση της Ελλάδας αναγνώρισαν και παραδέχτηκαν ακόμη κι όσοι τον πολέμησαν όσο ζούσε, η «Π» παρουσιάζει τον επιμνημόσυνο λόγο που εκφώνησε την επομένη της θλιβερής είδησης ο τότε δήμαρχος της πόλης του Ηρακλείου, ο μάρτυρας Μηνάς Γεωργιάδης. Οι δύο τους διατηρούσαν στενή φιλία, ενώ ο Μ. Γεωργιάδης ήταν από τους ένθερμους βενιζελικούς.
Η ομιλία του δημάρχου έγινε στον Άγιο Μηνά, σε τελετή που οργάνωσε ο δήμος, πριν καν το νεκρό σώμα του εθνάρχη μεταφερθεί στην Κρήτη για την ταφή. «Σκληρά η τύχη της Ελλάδος. Και ο Βενιζέλος απέθανε. Ο Βενιζέλος μας απέθανεν…», έλεγε με οδύνη ο άνθρωπος που μερικά χρόνια αργότερα θα στεκόταν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα των Γερμανών, και θα έδινε τη ζωή του για την ελευθερία της πατρίδας.
Η επιμνημόσυνη ομιλία του Μηνά Γεωργιάδη, την οποία δημοσιεύσαμε για πρώτη φορά στο ένθετο για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Φεβρουάριο του 2009, υπάρχει στη συλλογή Μουρέλλου, στο Ιστορικό Μουσείθο Κρήτης. Στο πλαίσιο της στήλης την αναδημοσιεύουμε ολόκληρη.

Παιάνες και θούρια εμβατήρια απαιανίζοντο άλλοτε, και χαρμόσυνα μας εκάλουν οι κώδωνες των Εκκλησιών όπου χαρούμενοι και υπερήφανοι προσηρχόμεθα δια να πανηγυρίσομεν Νίκας και να δοξολογήσομεν τον Ύψιστον δια τα μεγαλουργήματα του εκλιπόντος Μεγάλου Εθνάρχου.
Πένθιμα εμβατήρια παιανίζονται σήμερον και πενθίμως μας καλούν οι κώδωνες των Εκκλησιών και συντετριμμένοι προσερχόμεθα δια να παραστώμεν εις μνημόσυνον του Μεγάλου Μας Δημιουργού.
Σκληρόν και απαίσιον άγγελμα μετεδόθη τηλεγραφικώς.
Ο Βενιζέλος μας απέθανεν.
Η αγάπη των φίλων του, τα συμφέροντα του Έθνους αι ευχαί των Ελλήνων άτινα τόσας φοράς εθωράκησαν τον Μεγάλον Έλληνα, δεν ηδυνήθησαν να θωρακίσουν τούτον από την σκληρόν ειμαρμένην.
Και ο Βενιζέλος απέθανεν.
Απέθανεν χωρίς να επανίδη την αγαπητήν του Κρήτην που τόσον ετίμησε χωρίς να επανίδη την αγαπημένην του Ελλάδα, δια την οποίαν τόσον εκοπίασε και την οποίαν τόσον εδόξασε.
Απέθανεν τώρα που εστρέφοντο και πάλιν προς αυτόν οι ελπίδες του Έθνους, σήμερον που ανεμένετο και πάλιν να αναλάβη το πηδάλιον του Κράτους, δια να οδηγήση τούτο εις νέας δόξας και νέους θριάμβους, σήμερον που ανεμέναμεν και πάλιν ημείς οι φίλοι του να τον ίδωμεν μεταξύ μας, δια να τον περιθάλψωμεν εις την αγάπην και αφοσίωσίν μας, αλλά και δια να θερμανθώμεν από την ζωογόνον Πνοήν Του και να φωτισθώμεν από την Μεγάλην και φωτοβόλον του Διάνοιαν.
Σκληρά η τύχη της Ελλάδος.
Ο Βενιζέλος απέθανεν και οι κώδωνες των Εκκλησιών κρούοντες πενθίμως μας καλούν να καταθέσωμεν προ της ιεράς μνήμης του τον στέφανον της αιωνίας ευγνωμοσύνης και της αναλλοιώτου αγάπης μας.
Να ιστορήσωμεν το Μέγα Έργον Του.
Να θρηνήσωμεν την Μεγάλην Εθνικήν απώλειαν.
Να κλαύσωμεν τον Αρχηγό Μας.
Αλλά πως είναι δυνατόν να μας αφίση η συγκίνησις να εξιστορήσωμεν το απέραντον Εθνικόν Του Έργον; Πώς είναι δυνατόν να συγκρατηθώμεν δια να σκιαγραφήσωμεν το Μέγιστον Κοινωνικόν Του Έργον;
Που πρώτον και που ύστερον να στραφώμεν δια την Εθνικήν δράσιν του Μεγάλη μας Αρχηγού;
Εις τας Κρητικάς Επαναστάσεις;
Εις τους Βαλκανικούς Πολέμους;
Εις τους Μικρασιατικούς Πολέμους;
Εις τον Ευρωπαϊκόν Πόλεμον;
Εις τας Διακυβερνήσεις της Χώρας;
Εις τας Διεθνείς Διασκέψεις;
Κάθε ημέρα του Ελευθερίου Βενιζέλου ήτο και εις Εθνικός Σταθμός και κάθε Του εκδήλωσις ήτο και μία Εθνική Πράξις.
Που πρώτον και που ύστερον να στραφώμεν δια να ιστορήσωμεν την κοινωνικήν Του δράσιν;
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπήρξεν δια την Ελλάδα ο θεμελιωτής των λαϊκών Ελευθεριών, ο εκκριζωτής των προνομιούχων κοινωνικών διακρίσεων, ο εισηγητής των εργατικών αντιλήψεων ο υποστηρικτής της ατομικής και ουχί της κληρονομικής αξίας: υπήρξεν ο Μέγας άνθρωπος.
Αλλ’ ας αφήσωμεν την ιστορίαν να ομιλήση επί του Έργου του.
Και ας θρηνήσωμεν την Μεγάλην Εθνικήν Απώλειαν.
Να θρηνήσωμεν:
Αλλά πού θρήνοι δια να θρηνήσουν τον Μεγάλο Έλληνα ο οποίος ενεψύχωσεν εις Εθνικόν Ενθουσιασμόν τους απογοητευμένους Έλληνας!
Πού λέξεις δια να ζωγραφίσωμεν την οδύνην μας δι’ εκείνον ο οποίος ανεστήλωσε το Εθνικόν γόητρον!
Ποία εκδήλωσις δύναται να αποδώση, το πένθος μας δι’ εκείνον ο οποίος μετέβαλε την προηγουμένως επαίτιδα Ελλάδα εις Κράτος Σεβαστόν εις τους φίλους Του και υπολογίσιμον εις τους αντιπάλους Του;
Ο οποίος ωνειρεύθη την συμπλήρωσιν των Εθνικών ιδεωδών, προς την οποίαν τόσον επλησίασε και από την οποίαν σκληρά, του Έθνους Τύχη μας απομάκρυνεν.
Πού θρήνοι δια να θρηνήσωμεν την Μεγάλην Εθνικήν Απώλειαν, υπό τας σημερινάς μάλιστα συνθήκας της Διεθνούς παραζάλης, οπότε και πάλιν το Έθνος απέβλεπε μετά πεποιθήσεως εις την Φωτεινήν διάνοιαν του εκλιπόντος Μεγάλου δια να οδηγή και πάλιν εις την οδόν Εθνικού Μεγαλείου:
Να κλαύσωμεν τον Αρχηγόν μας αλλά ποία δάκρυα, ποία εκδήλωσις λύσης, ποία πένθιμος φωνή δύναται να αποδώση την ψυχικήν συντριβήν μας, τον πόνον της καρδίας μας, την μεγάλην μας οδύνην, την πλήρη απογοήτευσίν μας.
Και πως θα Τον κλαύσωμεν;
Ως Κρήτα; Ως Μεγάλον Έλληνα; Ως Μεγάλον Αναμορφωτήν; Ως Μεγάλον Δημιουργόν; Ως Μεγάλον Εθνάρχην; Ως Μεγάλον Αγωνιστήν; Ως Μεγάλον Πατριώτην; Ως Μεγάλον Πολιτικόν; ως Μεγάλον Αλτρουϊστήν, ως Μεγάλον Ιδεολόγον, ως Μεγάλον Ελευθερωτήν; ως Μεγάλον προστάτην των πτωχών και των εργαζομένων; ως Μεγάλον Ρυθμιστήν των συγχρόνων κοινωνικών αντιλήψεων;
Ο Βενιζέλος απέθανεν.
Και μετ’ αυτού εξέλισεν το μέγα του Έθνους στήριγμα .
Αι ελπίδες μας μετεβλήθησαν εις απογοήτευσιν τα υπ’ αυτού στηριζόμενα όνειρα των Ελλήνων μετεβλήθησαν εις δάκρυα και η αφοσίωσις μας προς Αυτόν μετεβλήθη εις σεβασμόν προς την ιεράν Μνήμην Του.
Ποία αντίθεσις. Είμεθα έτοιμοι να μεταβώμεν εις Χανιά χαρμοσύνως δια να υποδεχθώμεν ενθουσιώντες τον Αρχηγόν μας, να τον αισθανθώμεν κοντά μας, να ζωογονηθώμεν από την φυσικήν Αισιοδοξίαν Του.
Άλλως έδοξεν τη μοίρα.
Σήμερον ετοιμαζόμεθα να μεταβώμεν εις Χανιά πενθίμως δια να κλαύσωμεν προ της Ιεράς Σορού Του, δια να δώσωμεν τον τελευταίον ασπασμόν εις το σεπτόν σκήνος του Ζωοδόχου Αρχηγού μας.
Η γη η οποία τον εγέννησε, η γη η οποία τον εγαλούχησε, και εκ της οποίας απεστάλη Απόστολος προς όλας τας Διευθύνσεις του Κόσμου, δια να κηρύξη τα Ελληνικά Δίκαια, ετοιμάζεται και πάλιν να δεχθή το Μεγάλον Τέκνον Της, ο Τάφος του οποίου θ’ αποτελέση το Φωτοβόλον Άστρον δι’ ολόκληρον την Νήσον μας, δι’ ολόκληρον την Ελλάδα, προ τούτου θα πάλλη επί αιώνας η Ελληνική Τυχη και ούτος θ’ αποτελή πάντοτε τον όρκον παντός Κρητός, παντός Έλληνος.
Ο Βενιζέλος απέθανεν:
Και η Κρητική Γη ετοιμάζεται να δεχθή δια παντός πλέον εις τας αγκάλας της το Μεγάλον Τέκνον Της.
Το Ελληνικόν Πάνθεον ανθοστόλιστον υποδέχεται τον αποθανόντα Μεγάλον και οι λοιποί εκλιπόντες μεγάλοι Έλληνες προσφέρουν στέφανον Δάφνης εις τον νέον Σύντροφόν Των.
Ας προσέλθωμεν ημείς ευλαβώς προ της σεπτής Μνήμης Του, να καταθέσωμεν Κότινον Δάφνης και να ραντίσωμεν με δάκρυα αφοσιώσεως και λατρείας την εικόνα του απελθόντος.
Ο Βενιζέλος απέθανεν.
Αλλά και αν απέθανεν η ανάμνησίς του θα μείνη αναλλοίωτος εις τας συνειδήσεις μας δια να μας καθοδηγή.
Το Κοινωνικόν Του Έργον θα παραμένη πάντοτε υπόδειγμα κοινωνικής εξελίξεως και το Εθνικόν Του έργον θ’ αποτελέση τον υπογραμμόν των εθνικών κατευθύνσεων.
Ο Βενιζέλος απέθανεν.
Η εικών Του όμως θα παραμείνη εσαεί εις τας καρδίας μας, πλαισιωμένη από την αιωνίαν αγάπην μας και φωτιζομένη από την δάδα της ευγνωμοσύνης μας.
Στώμεν Ευλαβώς επί δίλεπτον σιωπηλοί, εις εκδήλωσιν του πένθους μας. Εθνική Στιγμή. Ώρα 10.30 πρωϊνή 18ης Μαρτίου 1936. Ο Βενιζέλος μας απέθανεν.
Αιωνία του η Μνήμη”.

