Του Δημήτρη Χ. Σάββα
Εικόνα ρουτίνας κι αυτή... Ενας να σκύβει πάνω από τους κάδους καθαριότητας και ο άλλος δίπλα ανυπόμονος να περιμένει... Ετσι, τόσο απλά σας το μεταφέρω, όμως το πράγμα είναι πολύπλοκο, δεν το χωράει ο νους του ανθρώπου σήμερα να υπάρχουν άνθρωποι στην πόλη μας που ψάχνουν να βρουν κάτι να φάνε, μέσα από τα σκουπίδια. Εικόνες καθημερινές που πρέπει να έχεις τεράστια ψυχραιμία και δύναμη ψυχής για να τις αντικρύσεις. Ιδιαίτερα όταν βρισκόμαστε σε περιόδους εορταστικές, μέρες γλεντιού και χαράς, όπως είναι οι μέρες του Τριωδίου, μέρες γενικά που μένουν ανέπαφες και ανέγγιχτες από την επιτήρηση και τα μνημόνια (τουλάχιστον προς το παρόν), τέτοιες παραστάσεις δεν συνταιριάζουν ούτε καν με τη σκέψη κάθε ανθρώπου.
Αρχή Τριωδίου! Η φτώχεια θέλει καλοπέραση λέει ο λαός μας, μιας και οι πλούσιοι φυσικά καλοπερνούν εκ του ασφαλούς.
Γλέντι λοιπόν, χορός, διασκέδαση, καλό φαγητό και κρασί και φυσικά όλα αυτά, κάτω από την διακριτική και πολλές φορές ανεξέλεγκτη επιτήρηση του θεού Βάκχου.
Μάρτης του 1932 στο Μεγάλο Κάστρο. Οι χοροί που δίνονται είναι αρκετοί. Ετούτος όμως ο χορός είναι διαφορετικός ή μάλλον έχει διαφορετικό σκοπό, αφού τον διοργανώνει ένας από τους συμπαθέστατους οργανισμούς. Ενας οργανισμός που υπηρετεί και νοιάζεται για τον άνθρωπο, που είναι δίπλα του, που μοιράζεται τον ανθρώπινο πόνο, που παρέχει δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν φαγητό, συσσίτιο δηλαδή στους φτωχούς συμπολίτες μας. Μια πραγματική ανθρωποπλημμύρα σ’ αυτή τη γιορτινή μάζωξη και βέβαια χαλάλι, αφού ο σκοπός της ήταν κάτι παραπάνω από ιερός τότε στο κοσμικό Ηράκλειο.
Ενα ζωντανό άρθρο του “αναπληρωτή” μεταγράφω και σας το παρουσιάζω. Το πήρα από την εφημερίδα “Ανόρθωση”, 13η Μαρτίου 1932. Ο τίτλος του είναι: Ο χορός του συσσιτίου.
“Μεγαλυτέραν συγκέντρωσιν δεν εσημείωσε κανείς χορός εφέτος. Πραγματική ανθρωποπλημμύρα!
Βέβαια οι οργανωταί δεν απέβλεψαν εις το να παρουσιάσουν μια κοσμική συγκέντρωσι, αλλά μάλλον να προκαλέσουν το ενδιαφέρον του πλήθους που θα επλήρωνε τα εισιτήρια και θα εγέμιζε το Ταμείον του Συσσιτίου. Και από της απόψεως αυτής επέτυχον πλήρως του σκοπού των.
Η μεγάλη διαφήμησις που είχε τοιχοκολληθή προ πολλών ημερών ανήγγελε “το μεγαλύτερον γεγονός της τελευταίας δεκαετίας” και όλος ο κόσμος είχε συρρεύσει για να δη την εκτέλεσιν “της πρωτοτύπου μουσικής σατύρας” του συμπολίτου “συγγραφέως” κ. Τέλη Αλκη.
Η φιλία η οποία με συνδέει με τον φίλον “συγγραφέα” δεν μ’ εμποδίζει δυστυχώς να αποκρύψω την εντύπωσιν που μου αφήκε η εκτέλεσις του έργου του.
Αν η διαφήμησις και τα παρά του συγγραφέως συντεταγμένα εις διαφόρους εκδόσεις φέϊ-βολλάν ήσαν ολιγώτερα, ο κόσμος θα πήγαινε με ολιγωτέρας αξιώσεις και τότε τα χειροκροτήματα του κοινού θα ήσαν όσα και κατά τον περισυνόν χορόν του Ωδείου οπότε με ολιγωτέραν προσπάθειαν αλλά και με ολιγωτέραν προκαταβολικήν κωδωνοκρουσίαν ο “συγγραφεύς”, επέτυχε καλυτέρας εντυπώσεις του κοινού.
Τα θέματα της “δραχμής” και του “Δημοτικού Συμβουλίου” καλά ως ιδέα αλλά σκηνικώς ανοικονόμητα. Μονάχα οι τύποι τους οποίους εδημιούργησεν ομολογουμένως πολύ καλά ο κ. Περδικογιάννης προεκάλεσαν το γέλοιο, κι αν έλλειπεν κι αυτός δεν ξέρω και εγώ τί θα γινότανε.
Το σπουδαιότερο μέρος του “έργου” ήτο σάτυρα που απήγγειλαν εκ περιτροπής αι δίδες Βαρδάκη, Α. Βουρδουμπάκη, Χουρδάκη και Λ. Δημάκη με υπόκρουσιν αρτίας μανδολινάτας υπό τον κ. Χουρμούζιον. Μάλιστα αι δίδες Βαρδάκη και Δημάκη, γνωστά ερασιτεχνικά ταλέντα με την ωραία των απαγγελίαν έσωσαν πολλές φορές τη ρύμα του στίχου όπου δεν ήτανε στρωτή. Πολλά πειράγματα της σατύρας ήσαν έξυπνα, άλλα υπέρ το δέον τολμηρά και καυστικά και άλλα επιφανειακά...
Υστερα από λίγο χορεύει η δ. Ρ. Δοκουμετζίδου τον γνωστόν χορόν της των Κοζάκων με την αύτην ως και άλλοτε επιτυχίαν, χειροκροτηθείσα τόσο πολύ ώστε εφάνηκε αμέσως η διαφορά από τα προηγούμενα χλιαρά χειροκροτήματα του “έργου” του κ. Αλκη.
Οπως δήποτε τα “νούμερα” αυτά ετελείωσαν και το κέφι του κόσμου δεν είχε ακόμη φανή. Αι μεγάλαι υποσχέσεις είχαν δημιουργήσει και μεγάλας αξιώσεις. Καθηγητής Γυμνασίου ο οποίος είχεν έλθει δια να παρακολουθήση το “έργον” ηκούσθη να λέγη: “Ωδυνεν όρος και έτεκε μυν”...
Αλλ’ οι έξυπνοι οργανωταί του χορού και ιδίως οι κ.κ. Α. Αλεξανδρίδης, Χ. Χουρδάκης και Φ. Περδικογιάννης αντελήφθησαν τας απαιτήσεις του κοινού που δεν είχε ικανοποιηθή. Παρακαλείται η κ. Ζωζώ Νταλμάς να σώση “εκτός προγράμματος” την κατάστασιν. Και αμέσως τραγουδεί με πολύ μπρίο “Φέρτε μου να πιώ κρασί”. Ραγδαία χειροκροτήματα την αναγκάζουν να τραγουδήση ακόμη “στη Σάντα Λουτσία” και τη “Ραμόνα”.
Επακολουθεί σε λίγο το αισθηματικό τραγούδι του κ. Πομόνη η “Ρεζεντά”.
Και νά! αμέσως το κέφι του κόσμου ξεσπά. Χορεύουν και γλεντούν όσοι δεν επρόφθασαν να φύγουν μετά την αττραξιόν και η χορευτική πίστα ως στας 5 το πρωί είναι μια ανθρώπινη μάζα.
Εξακολουθεί ο ενθουσιασμός των χορευτών παρά την υπνωτικήν διάθεσιν της ορχήστρας δια την οποίαν κάθε άλλο παρά επαίνους έχομεν να είπωμεν. Επί τη ευκαιρία μάλιστα δεν παραλείπω να παρατηρήσω την απουσίαν του κ. Μαστρεκίνη από την μαεστρίαν της ορχήστρας. Είναι κρίμα που ο κ. Μαστρεκίνης -το καλύτερο Ελληνικό πιάνο για ορχήστρα χορού-δεν επροθυμοποιήθηκε να καθίση στο πιάνο και να μας ξαναθυμίση το ωραίο του παίξιμο. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την ορχήστρα Μαστρεκίνη στις χορευτικές σάλλες των Αθηνών.
Αλλά παρ’ όλα αυτά η Οργανωτική Επιτροπή πρέπει να είνε ικανοποιημένη γιατί και ο ταμιευτικός σκοπός του χορού επέτυχεν απολύτως και το κέφι των προσκεκλημένων εξύπνησε ώστε να φύγουν όλοι ικανοποιημένοι.
Δια την Επιτροπήν του χορού δεν έχει καμιά σημασία το ότι ο κόσμος απ’ αλλού ανέμενε την ικανοποίησιν και απ’ αλλού την βρήκε.
Οπως είπαμε παρευρέθηκε πάρα πολύς κόσμος και είναι αδύνατον να τους θυμάμαι όλους. Αλλωστε για σκεφθήτε τί χώρος εχρειάζετο για να σημειώση κανείς 600 ονόματα, όσους υπολογίζω τους παρευρεθέντας!
Σημειώνω τας κ.κ. της Οργανωτικής Επιτροπής Δοκουμετζίδου, Χουρδάκη, Φλαμπουριάρη και τους κ.κ. Μηλιαράν, Χρ. Χουρδάκην, Αλεξανδρίδην, αρκετά περιποιητικούς μέχρις της στιγμής που υπήρχον καθίσματα δια τους προσκεκλημένους, απ’ εκεί κι έπειτα... έγινων άφαντοι.
Παρευρέθησαν ο κ. Νομάρχης Εμμ. Λυδάκης, ο Φρούραχος και η κ. Σεργίου Συνταγματάρχου, ο κ. και η κ. Μοράκη, ο κ. και η κ. Α. Ανεμογιάννη, η κ. Νίσκου, οι κ.κ. και αι κ.κ. Τίτου, και Αλ. Γεωργιάδου, ο κ. και η κ. Μανδαλενάκη, ο κ. και η κ. Κ. Νίβα, ο κ. και η κ. Ηλιάδου ιατρού, ο κ. και η κ. Καρυωτάκη, ο κ. και η κ. Σακκά, ο κ. και η κ. Γρυλλιωνάκη, ο κ. και η κ. Ανδρ. Γεωργιάδου, ο κ. και η κ. Γιαμαλάκη, ο κ. και η κ. Τσακίρη, ο κ. και η κ. Χ. Γασπαριάν, ο κ. και η κ. Θ. Γεωργιάδου, ο κ. και η κ. Φραγκιάδου, ο κ. και η κ. Μαυράκη, ο κ. και η κ. Αποσκίτου, ο κ. και η κ. Αρ. Μιχελιδάκη, ο κ. και η κ. Κασσέλου ο κ. και η κ. Καλλιγιάννη, ο κ. Καλλιγιάννης ιατρός μετά της μνηστής του δ. Μ. Τζανάκη,ο κ. και η κ. Αλ. Περάκη, ο κ. και η κ. Πολυχρονίδου, ο κ. και η κ. Τριανταφυλλίδου, ο κ. και η κ.Λιανά, ο κ. και η Ι. Βογιατζάκη, ο κ. και η κ. Μεϊμαράκη, ο κ. και η κ. Καρούζου, ο κ. και η κ. Μ. Αθανασιάδου, ο κ. και η κ. Δακανάλη, ο κ. και η κ. Παντατοσάκη, ο κ. και η κ. Μ. Κοζυράκη, ο κ. και η κ. Λ. Κανακάκη, ο κ. και η κ. Μπελιμπασάκη, ο κ. και η κ. Θαλασσινού.
Αι δίδες Ζ. και Κ. Βογιατζάκη, Τριανταφυλλίδου, Λεοντάκη, Μητσοτάκη, Γιαννακάκη, Γαγάνη, Σκαμνάκη, Κασσέλου, Μ. και Χ. Δασκαλάκη, Μπουρνέλλου, Αδάμη, Καστρινάκη, Α. Πιπέρα, Κανετάκη, Δημητριάδου, Μελισσίδου, Πρατικάκη, Δρακοπούλου Α. και Η. Βουρδουμπάκη, και οι μικρούλες Πιπίνα Περδικογιάννη και Εύα Μιχελιδάκη.
Οι κ.κ. Γραφάκος, Αλκ. Μαρής, Χελιδώνης, Σταυριανίδης, Ν. Βογιατζάκης, Ιερωνυμάκης, Αδάμης, Μητσοτάκης, Κόρπης, Φουντουλάκης, Περάκης, Ιωαννίδης, Τζανάκης, Πάγκαλος, Μαυράκης, Πρέβε, Βαρζανκιάν, Καλιγέρης, Τσαπάρας, Κονίδης, Λογιάδης, Βαρκαράκης, Κοκορίγκος, Κρασαδάκης, Βοϊλας, Δοκουμετζίδης και πολλοί άλλοι τους οποίους δεν θυμάμαι αυτήν την στιγμή.
Αλλωστε ο αρχιεργάτης διαμαρτύρεται και φωνάζει ότι ούτ’ αυτούς που έγραψα δεν έχει χώρο να περάση και θα παραλείψη τα μισά ονόματα.
Απ’ όλους λοιπόν που θα παραλείψη ενδεχομένως και από τους άλλους που μονάχος μου ελησμόνησα, ζητώ να με συγχωρήσουν, κι αυτοί σαν καλοί κι ευγενείς που είναι θα με συγχωρήσουν βέβαια μια και τελειώνουν σήμερα οι Αποκρηές και μπαίνει αύριον η Αγία μας Σαρακοστή.
Και του χρόνου!
Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ
Περίοδος Τριωδίου του 2011... Εβδομήντα εννιά χρόνια αργότερα. Ενας τέτοιος χορός συσσιτίου θα ήταν και επίκαιρος και πρώτης ανάγκης για να ενταχθούν οι φτωχοί και οι άποροι της εποχής μας. Καθημερινά πολλούς από αυτούς τους βλέπουμε να ψάχνουν τους κάδους των σκουπιδιών ελπίζοντας πως θα βρουν κάτι και θα καταφέρουν να επιβιώσουν μ’ αυτό τον τρόπο. Επίσης τους βλέπουμε να συνωστίζονται για ένα πιάτο φαγητό τόσο στο Σπίτι της Αγάπης του Ιερού μας Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Μηνά αλλά και σε άλλες ενορίες, οι οποίες παρέχουν φαγητό στους συνανθρώπους μας.
Περίοδος Τριωδίου από τη μια...
Περίοδος κρίσης απ’ την άλλη... κρίσης γενικής!

