Τριάντα ένα χρόνια πέρασαν και ο «Αρχάγγελος της Κρήτης» όπως τον αποκαλούν ο Νίκος Ξυλούρης ή Ψαρονίκος, συνεχίζει να υπάρχει.

Ήταν 8 του Φλεβάρη 1980 στο καλύτερο ίσως σημείο της καριέρας του, ο Νίκος αντάμωσε με την επάρατη, με το κακό -όπως λένε στην Κρήτη- με τον καρκίνο.

Μετά από σύντομο αλλά μεγάλο και δύσκολο αγώνα, μετά από πολλαπλές εγχειρήσεις και ταλαιπωρία ο Αρχάγγελος έχασε τη μάχη εκεί στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Πειραιώς.

Τα Ανώγεια, το ηρωικό αυτό χωριό του Μυλοποτάμου, με τους ανθρώπους του πνεύματος, των αγώνων, του πολιτισμού και της μουσικής, έλαχε να είναι η πατρίδα, ο τόπος όπου ο Νίκος Ξυλούρης 7 Ιουλίου 1936 θα γεννιόταν και θα ζούσε.

Εκεί, στο ορεινό χωριό του Ρεθύμνου μια ολόκληρη οικογένεια με μουσική παράδοση και πολλούς λυράρηδες, ανέθρεψε τον Νίκο και τα αδέρφια του στα δύσκολα χρόνια λίγο πριν και αμέσως μετά τον πόλεμο.

Είναι ο μουσικός, ο καλλιτέχνης, ο άνθρωπος, ο Ανωγειανός εκείνος, που σήκωσε στην πλάτη του με την ερμηνεία του στα Τραγούδια «Πότε θα κάμει ξαστεριά» και «Αγρίμια κι Αγριμάκια μου», την ανάγκη ενός ολόκληρου λαού να μιλήσει ελεύθερα, να κυκλοφορήσει και να σκεφτεί με σύντροφο τη Δημοκρατία.

«Μια μέρα,

μια Παρασκευή

θα πέσω να πεθάνω

και μια Λαμπρή

θ’ αναστηθώ

από το χώμα απάνω»

Στις 9 Φεβρουαρίου χιλιάδες κόσμου, επώνυμοι κι ανώνυμοι, αποχαιρετούν τον «Αρχάγγελο της Κρήτη» με δάκρια στα μάτια και τραγουδούν:

«Έβαλε ο Θεός σημάδι

παλικάρι στα Σφακιά

και ο πατέρας του

στον Άδη άκουσε

μια τουφεκιά…».