
Της Κατερίνας Μυλωνά
Άχρηστες εκτάσεις, κατάλληλες μόνο για ξενοδοχειακές μονάδες, πάρκινγκ, δημόσιες επενδύσεις και ιδιωτικές που αποφέρουν τεράστια κέρδη, υπερπολλαπλάσια από τα πρόστιμα που επιβάλλονται στους καταπατητές...
Κάπως έτσι φαντάζουν στα μάτια των υπευθύνων οι νησιωτικοί υγρότοποι της χώρας, οι οποίοι σιγά- σιγά καταστρέφονται.
Εδώ και έξι χρόνια, το WWF Ελλάς εκπονεί ένα πρόγραμμα για την προστασία των νησιωτικών υγροτόπων. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων και τα εγκαίνια του νέου γραφείου της οργάνωσης στην Κρήτη (Εθνικής Αντιστάσεως 82), παρουσιάστηκε χθες η καταγραφή των υγροτόπων στην Κρήτη και τα άλλα νησιά της χώρας, όπως έχει γίνει από τα μέλη του WWF Ελλάς.
«Πρέπει να σταματήσουμε να μπαζώνουμε το μέλλον των παιδιών μας! Σε πείσμα της ακατανόητης ανεπάρκειας και αδιαφορίας εμείς θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας» τόνισε ο υπεύθυνος του προγράμματος για την προστασία των νησιωτικών υγρότοπων, κ. Καλούστ Παραγκαμιάν.
Χθες, προστέθηκε και η Κρήτη στο Δίκτυο Παρακολούθησης Νησιωτικών Υγρότοπων. Εθελοντές της οργάνωσης θα παρακολουθούν συστηματικά για τα επόμενα τρία χρόνια τους 107 φυσικούς υγρότοπους του νησιού και κάθε περίπτωση υποβάθμισης θα καταγγέλλεται και θα κοινοποιείται ενώ η οργάνωση θα εξετάζει προσεκτικά τις νομικές επιλογές που έχει στην διάθεσή της.
Οι υγρότοποι εκπέμπουν SOS
Ο υπεύθυνος του προγράμματος «Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας», κ. Καλούστ Παραγκαμιάν, παρουσίασε τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα του προγράμματος σε πανελλήνια κλίμακα αλλά και την εικόνα που παρουσιάζουν οι υγρότοποι στην Κρήτη.
Τόνισε πως οι εννέα από τους δέκα ελληνικούς υγρότοπους (με εξαίρεση την Πρέσπα) που προστατεύονται στο πλαίσιο της Συνθήκης Ραμσάρ, που υπογράφτηκε πριν 40 χρόνια, βρίσκονται ακόμα σε απαράδεκτη κατάσταση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του προγράμματος, σχεδόν 300 από τους 583 φυσικούς νησιωτικούς υγρότοπους έχουν απολέσει το 50% της φυσικότητάς τους τα τελευταία 30 χρόνια ενώ τουλάχιστον το 20% είναι στα όρια εξαφάνισης. Επιπλέον, εντοπίστηκαν ακόμα 31 πλήρως κατεστραμμένοι. «Δυστυχώς, αν και επανειλημμένα έχουμε επισημάνει και καταγγείλει τα προβλήματα (επιχωματώσεις, εκχερσώσεις και μπαζώματα, παράνομη δόμηση, διανοίξεις δρόμων, αποξηράνσεις κ.α.) η πολιτεία και οι αρμόδιες υπηρεσίες της δεν αναχαιτίζουν ως οφείλουν τις απώλειες των φυσικών μας πόρων. Σε καμιά από τις 70 περιπτώσεις υποβάθμισης που έχουμε καταγγείλει τα τελευταία πέντε χρόνια δεν έχει γίνει αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος», τόνισε ο κ. Παραγκαμιάν. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μάλιστα, οι παράνομες δραστηριότητες συνεχίζονται, πολλές φορές παρά τα αλλεπάλληλα πρόστιμα που επιβάλλονται.
«Πάνω από 40 υγρότοποι της Κρήτης υποφέρουν δραματικά», είπε ο κ. Παραγκαμιάν και τόνισε πως σε 30 περιπτώσεις, η κατάσταση δεν είναι αναστρέψιμη, ό, τι και αν κάνουμε σήμερα. Μόνο τα τελευταία έξι χρόνια, όσο διαρκεί το πρόγραμμα, έχουν καταστραφεί δώδεκα υγρότοποι στην Κρήτη, «μπροστά στα μάτια μας», είπε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Παραγκαμιάν παρουσίασε ορισμένες «κραυγαλέες» περιπτώσεις καταπατήσεων και συρρίκνωσης των υγροτόπων, όπως την εκβολή Αποσελέμη, το Έλος Αρίνα στο Βαθιανό Κάμπο, την εκβολή Ρυάκα Επισκοπής στο Ρέθυμνο, τη λίμνη Μαριδάτι στο Λασίθι, το Έλος Γεωργιούπολης στα Χανιά, τους Αλμυρόβαλτους Κουρεμένου στο Λασίθι, την εκβολή Ρυάκα Ανδρομύλου στο Λασίθι, την Αλυκή Χρυσής και τον Αλμυρό, όπου πάνω από το 95% του υγροτόπου έχει χαθεί. Στους παραπάνω υγροτόπους έχουν χαθεί στρέμματα αμμώδους παραλίας, δημιουργηθεί μόλοι, γήπεδα, πίστες αυτοκινήτων, έχουν χαθεί έλη από μπαζώματα από δημόσια έργα, έχουν μετατραπεί σε σκουπιδότοπους, έχουν κτιστεί ξενοδοχειακές μονάδες... Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ομαλός, για τον οποίο είχαν δοθεί χρήματα για την προστασία του και στη συνέχεια ποσά για να γίνουν έργα εις βάρος του περιβάλλοντος, τα οποία έμειναν στη μέση, με αποτέλεσμα να.. πεταχτούν συνολικά τρία εκατομμύρια ευρώ!
Μεγάλη ελπίδα, ωστόσο, παραμένει η αποκατάσταση της εκβολής Μορώνη στη Σούδα, καθώς αναμφίβολα θα αναβαθμίσει το υποβαθμισμένο περιβάλλον της περιοχής και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Ο κ. Παραγκαμιάν τόνισε ότι ξοδεύονται άδικα χρήματα, υπάρχει κακοδιαχείριση και έλλειψη πολιτικής βούλησης ενώ είπε πως κανείς φορέας τοπικής αυτοδιοίκησης δεν έχει ενδιαφερθεί για την προστασία του περιβάλλοντος.
Υπό παρακολούθηση η Κρήτη
Για να αναχαιτιστεί ο ρυθμός υποβάθμισης των πολύτιμων οικοσυστημάτων, η οργάνωση βάζει σε εφαρμογή ένα τριετές σχέδιο δράσης για την προστασία τους.
Κεντρικός στόχος είναι η συστηματική παρακολούθηση της κατάστασης όλων των φυσικών υγρότοπων των νησιών και η παρεμπόδιση κάθε προσπάθειας περαιτέρω υποβάθμισής τους. Οι επιμέρους στόχοι της προτεινόμενης δράσης είναι η οργανωμένη δραστηριοποίηση ενεργών πολιτών για την προστασία και ορθολογική διαχείριση των υγρότοπων της Κρήτης, η ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινωνιών για τη σημασία και την αξία των υγρότοπων, η διαρκής ενημέρωση και άσκηση πίεσης στους αρμόδιους φορείς και τους λήπτες αποφάσεων για δραστηριότητες που υποβαθμίζουν τους υγρότοπους της Κρήτης, η ανάπτυξη συνεργασίας και η υποστήριξη της έρευνας ακαδημαϊκών ιδρυμάτων που ασχολούνται ερευνητικά με τα νησιά στο πλαίσιο μικρών προπτυχιακών και μεταπτυχιακών ερευνητικών προγραμμάτων.

