Ρεπορτάζ
Ευαγγελία Καρεκλάκη
Ειρήνη Καρκανάκη

Δύσκολες μέρες διανύουν πολλοί δικηγόροι του Ηράκλειου που εμφανίζονται σε κατάσταση απόγνωσης αφενός λόγω της οικονομικής κρίσης, αφετέρου εξαιτίας του νομοσχεδίου για την απελευθέρωση του επαγγέλματος τους, κάτι-που όπως επισημαίνουν- θα λειτουργήσει ως «ταφόπλακα» για δικηγορικά γραφεία και κυρίως νέους στο επάγγελμα.
Η κατάσταση είναι τόσο δραματική που όπως αποκαλύπτουν σε πολλές περιπτώσεις πολίτες αναγκάζονται να προσέλθουν στο εδώλιο του κατηγορουμένου χωρίς συνήγορο υπεράσπισης αφού αδυνατούν να πληρώσουν τα δικαστικά έξοδα. Άλλες φορές πάλι, σκεπτόμενοι τα έξοδα, αποφεύγουν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη και να διεκδικήσουν το δίκιο τους.
Επιπλέον, όπως εξηγούν, η επικείμενη απελευθέρωση του επαγγέλματος σε συνδυασμό με την κατάργηση της ελαχίστης τιμής στα διπλότυπα, έχει μειώσει κατά πολύ τις απολαβές τους. Μέχρι τώρα πριν από κάθε δίκη ο πολίτης έπρεπε να πληρώσει ένα ελάχιστο ποσό που αναγράφεται επάνω στα διπλότυπα και από τα χρήματα αυτά τα 2/3 εισπράττουν οι δικηγόροι ενώ το 1/3 διατίθεται υπέρ του διανεμητικού και των ταμείων του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου. Αντίθετα, τώρα με την κατάργηση της προτεινομένης ελαχίστης αμοιβής το εισόδημα των δικηγόρων θα πληγεί δραματικά.
Δικηγόροι του Ηρακλείου κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και υπογραμμίζουν ότι μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα πολλά γραφεία σε τοπικό επίπεδο θα αναγκαστούν να βάλουν λουκέτο, ενώ δεν κρύβουν την ανησυχία τους για την «εξόρμηση» στην περιφέρεια μεγάλων δικηγορικών γραφείων της Αθήνας και της Θεσαλονίκης.
Ενδεικτικά είναι τα όσα αναφέρει στην «Π» ο δικηγόρος, Χρήστος Μιχαλόπουλος, ο οποίος θεωρεί ότι το επόμενο διάστημα τα δικηγορικά γραφεία θα έχουν μειωθεί δραματικά.
“ Η οικονομική κρίση έχει πλήξει και την τάξη των δικηγόρων. Ενδεικτικό, παράδειγμα είναι ότι τα έσοδα του Δικηγορικού Συλλόγου από τις φοροεισπράξεις από τα διπλότυπα έχουν μειωθεί κατά 65 %. Επίσης, πλέον δεν γίνονται αγοραπωλησίες ή συμβόλαια, πράγμα που μειώνει τη δικηγορική ύλη.
Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα και σε συνάρτηση με την απελευθέρωση του επαγγέλματος θα μειωθούν ακόμα περισσότερο οι αποδοχές των δικηγόρων. Επίσης, η κατάργηση των γεωγραφικών ορίων σε συνδυασμό με την κατάργηση των κατώτατων αμοιβών θα πλήξει το εισόδημα των δικηγόρων. Με την απελευθέρωση του επαγγέλματος, πολλοί νέοι συνάδελφοι θα αναγκαστούν να παραιτηθούν από το επάγγελμα ή να γίνουν υπάλληλοι σε μεγάλες δικηγορικές εταιρείες”, καταλήγει ο κ. Μιχαλόπουλος.
“Φυσικά και το επάγγελμα των δικηγόρων υφίσταται κρίση, όπως κάθε επάγγελμα σήμερα. Κάνουμε υπομονή.
Πρέπει να προπληρωνόμαστε, σε κάθε περίπτωση, και να εκδίδουμε αμέσως την απόδειξη παροχής υπηρεσιών” αναφέρει ο κ.. Μανώλης Δερμιτζάκης.
Όμως, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον κ. Δερμιτζάκη είναι το θέμα των διπλοτύπων, δηλαδή η προείσπραξη που αφορά την ελαχίστη προτεινομένη αμοιβή του δικηγόρου πριν από κάθε δίκη.
“ Το ενδιαφέρον των δικηγόρων σήμερα συγκεντρώνεται στις προτεινόμενες αμοιβές που αφορούν στα διπλότυπα. Ουσιαστικά, πρόκειται για την κατάργηση της ελαχίστης αμοιβής στο διπλότυπο. Δηλαδή πλέον δεν θα προσδιορίζονται επακριβώς οι ελάχιστες αμοιβές των δικηγόρων, γεγονός που θα πλήξει ακόμα περισσότερο τα έσοδα μας, ενώ πολλοί θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν από την δικηγορία” .
“Η κρίση στο επάγγελμα των δικηγόρων αφορά τους συναδέλφους σε όλη την Ελλάδα. Για αυτό πρέπει οι υπεύθυνοι στην κυβέρνηση πρέπει να δουν τι θα κάνουν, γιατί ειδικά τώρα με την απελευθέρωση του επαγγέλματος θα υπάρξουν πολλά προβλήματα” σχολιάζει ο κ. Βαγγέλης Παναγιωτάκης
Στην αδυναμία των πολιτών να καλύψουν τα έξοδα μιας δίκης θεωρεί ότι οφείλεται η οικονομική κρίση στο επάγγελμα των δικηγόρων ο κ. Κωνσταντίνος Κουτρουμπής:
“Έχουν αυξηθεί οι περιπτώσεις πελατών που δεν πληρώνουν ή υπάρχουν πολίτες που αποφασίζουν να παραστούν στο δικαστήριο χωρίς παρουσία δικηγόρου γιατί αδυνατούν να πληρώσουν. Όμως, έχει αυξηθεί η δικηγορική ύλη από άλλες περιπτώσεις. Έχουν αυξηθεί οι υποθέσεις ακαλύπτων επιταγών ή χρεών. Παρʼ όλα αυτά θεωρώ ότι η οικονομική κρίση πλήττει περισσότερο τους νεότερους, γιατί οι παλαιότεροι έχουν κατοχυρώσει την πελατεία τους “.
“Οπωσδήποτε οι δικηγόροι και κυρίως οι μαχόμενοι δικηγόροι, οι οποίοι δουλεύουν με ανθρώπους που είτε έχουν χάσει τις δουλειές τους είτε είναι επιχειρηματίες του νομού ή αγρότες δυσκολεύονται να εισπράξουν ακόμα και τις ελάχιστες νόμιμες αμοιβές τους. Αυτό δημιουργεί μια οικονομική στενότητα που ακουμπά και τον κλάδο μας. Πέραν αυτών έχουμε , όμως, και το ΦΠΑ που αποτελεί πρόσθετη επιβάρυνση για εμάς”, υποστηρίζει ο κ. Μιχάλης Σαφιανάκης.

Απεργία από σήμερα

Άδειες θα παραμείνουν για τρεις ημέρες οι δικαστικές αίθουσες της Ελλάδας, εκτός των Αθηνών, ύστερα από απόφαση της ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων όλης της χώρας, να απέχουν οι δικηγόροι από τα καθήκοντά τους, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για ορισμένες διατάξεις του νομοσχεδίου που προβλέπει το άνοιγμα του επαγγέλματός τους. Ειδικότερα, οι δικηγόροι κατέρχονται σε τριήμερη αποχή από σήμερα Τετάρτη 19 Ιανουαρίου μέχρι και την Παρασκευή, 21 Ιανουαρίου 2011.
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών θα αποφασίσει μεθαύριο για το εάν θα συμμετάσχει στις κινητοποιήσεις.
Σημειώνεται ότι η πρόσφατη συνάντηση του υπουργού Δικαιοσύνης, Χάρη Καστανίδη, με την συντονιστική επιτροπή της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας για το «καυτό» θέμα της απελευθέρωσης του δικηγορικού επαγγέλματος, κατέληξε σε αδιέξοδο.
Με βάση τις ρυθμίσεις του Μνημονίου, η κυβέρνηση οφείλει να άρει περιττούς περιορισμούς για ελάχιστες αμοιβές, την ουσιαστική απαγόρευση της διαφήμισης, τους γεωγραφικούς περιορισμούς σχετικά με το πού μπορούν οι δικηγόροι να δρουν στην Ελλάδα.
Οι δικηγόροι αντιδρούν έντονα στις πληροφορίες που διαχέονταν από τα οικονομικά επιτελεία για κατάργηση των ελάχιστων αμοιβών, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου ότι κάτι τέτοιο θα οδηγούσε όχι μόνο σε κατάρρευση τα ασφαλιστικά τους ταμεία και τους συλλόγους, αλλά και σε υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών, ενώ παράλληλα θα σήμαινε και την υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Η κυβέρνηση φαίνεται να αναζητεί μια μέση λύση, με την καθιέρωση «ενδεικτικών αμοιβών», προκειμένου να αποφευχθούν οι κίνδυνοι αυτοί με την ελπίδα να λειτουργήσει κάπως ο ανταγωνισμός προς όφελος των πολιτών, σε μια όμως περίοδο που η πρόσβαση στη δικαιοσύνη έχει γίνει πολύ ακριβότερη με τη θέσπιση του ΦΠΑ 23% στις νομικές υπηρεσίες και τη συνεχή αύξηση παραβόλων (μέχρι και 1.000% στις μηνύσεις) και δικαστικών εξόδων.
Ο Χ. Καστανίδης έχει ταχθεί δημοσίως όχι μόνο υπέρ της διασφάλισης των ελάχιστων αμοιβών, αλλά και υπέρ της ποσοτικής αύξησης (την οποία ζητούν από το 2009 οι δικηγόροι) και της οριζόντιας επέκτασής τους στο σύνολο των νομικών υπηρεσιών, καθώς εξασφαλίζει φορολογικά έσοδα για το κράτος στην πηγή -στην κρίσιμη αυτή οικονομική περίοδο- αλλά και σταθερά έσοδα για τα ασφαλιστικά ταμεία.
Οι αμοιβές των συμβολαιογράφων καθορίζονται κατευθείαν από την πολιτεία και προειδοποιούν ότι τυχόν κατάργησή τους θα υποβαθμίσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και θα θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια των συναλλαγών.
Η περίπτωσή τους εμφανίζει πολλές ιδιαιτερότητες, καθώς θεωρούνται κρατικοί λειτουργοί και μπορεί να προκύψουν προβλήματα συνταγματικής φύσης, ενώ σημειώνουν ότι εξαιρούνται από τις διαδικασίες «απελευθέρωσης» σύμφωνα με κοινοτική οδηγία (οδηγία Bolkenstein 2006/123/ΕΕ).
Δηλώνουν αντίθετοι στο ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού τους, αφού είναι ήδη 3.193 και αντιστοιχεί 1 συμβολαιογράφος ανά 3.507 κατοίκους, τη στιγμή που η επόμενη αναλογία σε ευρωπαϊκή χώρα είναι 1 σε 7.287 κατοίκους (Γαλλία) και η μεγαλύτερη 1 σε 32.165 (Ουγγαρία).