Του Ν. Τσαγκαράκη

Μια πολύ εντυπωσιακή ταινία αλλά χωρίς το ανάλογο συναισθηματικό υπόβαθρο.

TRON: LEGACY

Σκην.: Τζόζεφ Κοσίνσκι

Πρωτ.: Γκάρετ Χέντλαντ, Τζεφ Μπρίτζες, Ολίβια Γουάιλντ, Μπρους Μπόξλάιτνερ, Τζέιμς Φρέιν, Μπο Γκάρετ, Μάικλ Σιν

Σχεδόν τριάντα χρόνια αφού ο προγραμματιστής Κέβιν Φλιν κατέκτησε δικαιωματικά την προεδρική θέση στην εταιρεία ENCOM, εξαφανίζεται μυστηριωδώς και ο γιος του, Σαμ, επιχειρεί να τον εντοπίσει, με αποτέλεσμα να παρασυρθεί σ’ ένα παρόμοιο πρόγραμμα με αυτό όπου είχε ενσωματωθεί και ο πατέρας του μερικές δεκαετίες πριν. Μόνο που τώρα, ο Σαμ θα πρέπει να παλέψει όχι απλώς για τη δική του σωτηρία αλλά επίσης για του πατέρα του και της όμορφης Κόρα.

Πρόκειται για τη συνέχεια του «Tron» που είχε σκηνοθετήσει το 1982 ο Στίβεν Λισμπέργκερ για το στούντιο της Disney, και υπήρξε μία από τις πρώτες ταινίες (αν όχι η πρώτη) που χρησιμοποίησαν εκτεταμένα ψηφιακά κινούμενα σχέδια, τα οποία βεβαίως τώρα είναι απαρχαιωμένα, με την ταινία να βλέπεται από καθαρά ιστορικό ενδιαφέρον. Τιμώντας λοιπόν το προηγούμενο που έθεσε η πρώτη ταινία, η φετινή συνέχεια εκμεταλλεύεται στο έπακρο τις δυνατότητες που προσφέρει η σημερινή τεχνολογία οπτικών και ηχητικών εφέ, δημιουργώντας έναν κόσμο επιβλητικό, καλαίσθητο, υπερ-μοντέρνο κι εντυπωσιακό. Τα κοστούμια, οι εσωτερικοί χώροι, και κυρίως τα οχήματα και το περιβάλλον του Πλέγματος αξίζουν οσκαρική ανταμοιβή (όπως και η ψηφιακή ανανέωση του προσώπου του Μπρίτζες), συνθέτοντας την κατεστραμμένη ουτοπία του Φλιν και δίνοντας τον σωστό πεσιμιστικό τόνο σε μια ιδιοφυή φιλοδοξία που κρύβει μέσα της ταυτόχρονα την εξέλιξη και την καταστροφή της ανθρωπότητας.

Δυστυχώς, όσο η δεύτερη ταινία συγγενεύει με την πρώτη στην τεχνολογική πρόοδο, άλλο τόσο μοιάζει και στη σεναριακή αμέλεια, αφού η πλοκή δε μπαίνει στον κόπο να εξηγήσει με περισσότερες λεπτομέρειες τις συνθήκες ύπαρξης αυτού του παράλληλου σύμπαντος και του κινδύνου που διατρέχει ο αληθινός κόσμος. Ζητήματα συνοχής και αληθοφάνειας που στο πρώτο φιλμ συγχωρούνται λόγω εποχής, εδώ αντί ν’ αποκατασταθούν, απλώς επαναλαμβάνονται μειώνοντας την απόλαυση της εικόνας και τελικά τον αντίκτυπο της ιστορίας, η δραματικότητα της οποίας καταλήγει αμφιλεγόμενη. Ακόμη και η παρόμοια τριλογία του «Matrix», παρά τον στόμφο και τη σύγχυση, είχε μια σαφέστερα εκτεθειμένη πλοκή, όπου τα όρια και οι συνέπειες των ηρώων ήταν πιο ξεκάθαρα διαγεγραμμένα κι έτσι οι πράξεις τους συναισθηματικά ελκυστικότερες για τον θεατή. Στο «Tron» ακόμη και η δράση παραμένει πλαδαρή και προβλέψιμη, υποκύπτοντας στην ομορφιά της εικόνας που αποτελεί πάντα την κύρια ατραξιόν, παρά την εξαιρετική φουτουριστική μουσική επένδυση των Daft Punk στο πρώτο σάουντρακ της δισκογραφίας τους, το οποίο αποπνέει εύστοχα τον κίνδυνο και την κρισιμότητα των καταστάσεων.

ΑΣΧΗΜΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ

Δύο δυσάρεστα γεγονότα για την παγκόσμια κινηματογραφική κοινότητα σημαδεύουν τον φετινό Δεκέμβριο. Από τη μία ο θάνατος του έλληνα σκηνοθέτη Νίκου Παπατάκη κι από την άλλη η φυλάκιση των ιρανών σκηνοθετών Τζαφάρ Παναχί και Μοχάμεντ Ρασούλοφ.

Γεννημένος στις 19 Ιουλίου 1918 στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, όπου αντιστάθηκε πολεμώντας τα ιταλικά στρατεύματα του Μουσολίνι, ο Παπατάκης αναγκάστηκε να εξοριστεί, βρίσκοντας καταφύγιο αρχικά στον Λίβανο και εν συνεχεία στην Ελλάδα. Κατόπιν εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι το 1939. Στη γαλλική πρωτεύουσα, ο Παπατάκης συναναστράφηκε όλη την αφρόκρεμα της γαλλικής διανόησης, από τον Ζαν Πολ Σαρτρ μέχρι τον Ζαν Ζενέ, και τους ποιητές Αντρέ Μπρετόν, Ζακ Πρεβέρ και Ρομπέρ Ντενό. Το 1947 δημιούργησε το καμπαρέ Το Κόκκινο Ρόδο (La Rose Rouge), που αποτέλεσε το δημιουργικό εφαλτήριο για πολλούς καλλιτέχνες, και ύστερα παντρεύτηκε την ηθοποιό Ανούκ Αιμέ, με την οποία απέκτησε μία κόρη, τη Μανουέλα. Το 1950 υπήρξε παραγωγός και χρηματοδότης της ταινίας του Ζαν Ζενέ «Ένα ερωτικό τραγούδι», του οποίου τη φωτογραφία υπέγραφε ο Ζαν Κοκτό και που λογοκρίθηκε χωρίς να προβληθεί στις κινηματογραφικές αίθουσες μέχρι το 1975.

Το 1957 εγκατέλειψε το Παρίσι για τη Νέα Υόρκη και κατά την επιστροφή του στο Παρίσι γύρισε το 1962 την πρώτη του ταινία «Οι Άβυσσοι» («Les Abysses»), βασισμένη στο μυθιστόρημα του Ζενέ «Οι Δούλες» («Les Bonnes»). Η ταινία προβλήθηκε την ίδια χρονιά στο Φεστιβάλ των Καννών και προκάλεσε σκάνδαλο.

Το 1967 γύρισε την ταινία «Οι βοσκοί», όπου πραγματεύεται και καταγγέλλει τη δικτατορία των συνταγματαρχών στην Ελλάδα. Ο Παπατάκης, που τότε ήταν παντρεμένος με την Όλγα Καρλάτου, στράφηκε ενεργότερα στην πολιτική και δόθηκε ολόψυχα στον αντιδικτατορικό αγώνα. Το 1975, η ταινία του «Gloria Mundi», που έθιγε την πραγματικότητα των βασανιστηρίων στην Αλγερία, κατέβηκε από τις αίθουσες έπειτα από βομβιστική επίθεση στον κινηματογράφο Μαρμπέφ. Με τους «Ισορροπιστές» το 1991 υπέγραψε ένα αιχμηρό πορτραίτο του Ζενέ, τον οποίο υποδύθηκε αξεπέραστα ο Μισέλ Πικολί, που προκάλεσε την οργή πολλών θαυμαστών του. Στη «Φωτογραφία», μία από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες, εξερευνά το θέμα της νοσταλγίας του ξενιτεμένου και την αποξένωση της μετανάστευσης και θίγει πολλά σημεία της τραγικής ιστορίας της νεότερης Ελλάδας. Όσο για τον Παναχί, του επιβλήθηκε ποινή εξαετούς φυλάκισης και εικοσαετούς στέρησης εξόδου από τη χώρα, με την κατηγορία της υπονόμευσης του ιρανικού κράτους, της συμμετοχής σε συγκεντρώσεις και για προπαγάνδα εναντίον του καθεστώτος. Για δύο δεκαετίες του απαγορεύτηκε επίσης να σκηνοθετεί, να γράφει και να επικοινωνεί τις ιδέες του στον Τύπο ή σε άλλο μέσο ενημέρωσης. Η δικηγόρος του Παναχί, Φαριντέχ Γκεϊράτ μίλησε για βαριά καταδίκη και ανέφερε ότι ετοιμάζεται να υποβάλει έφεση. Ο ιρανός κινηματογραφιστής, Μοχάμεντ Ρασούλοφ, καταδικάστηκε με την ίδια ποινή της εξαετούς κάθειρξης. Κινηματογραφικοί και πολιτικοί φορείς από την Ελλάδα και όλο τον κόσμο καταδίκασαν αμέσως και κατηγορηματικά την εξωφρενικά άδικη ποινή του ιρανικού κράτους, ενώ δημιουργήθηκε αμέσως ιστοσελίδα με υπογραφές για την απελευθέρωση των δύο σκηνοθετών.

Ο Τζαφάρ Παναχί έγινε γνωστός μέσα από τις ταινίες του όσο και από την αντικαθεστωτική του δράση, κι έχει τιμηθεί με το Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ της Βενετίας το 2000 για την ταινία του «Ο Κύκλος» και με την Αργυρή Άρκτο στο φεστιβάλ Βερολίνου το 2006 για το «Offside». Επίσης έχει διακριθεί στο Φεστιβάλ Καννών με τη Χρυσή Κάμερα για την ταινία «Λευκό Μπαλόνι» (1995) και με το Βραβείο Κριτικών (2003) για το «Πορφυρός Χρυσός». Μαζί με τη σύζυγό του και την κόρη του συνελήφθησαν τον περασμένο Μάρτιο. Οι δύο γυναίκες απελευθερώθηκαν λίγο αργότερα, αλλά ο ίδιος παρέμεινε υπό κράτηση για περίπου τρεις μήνες, προκαλώντας αντιδράσεις στη διεθνή κοινή γνώμη.