Μια μελέτη του Ι. Κονδυλάκη για την εθελοθυσία του Αρκαδίου, δημοσιευμένη στο ΣΚΡΙΠ το 1909
ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΩΝ ΚΟΡΥΦΑΙΩΝ - Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων

Φανταστική απεικόνιση της πολιορκίας του Αρκαδίου από την αγγλική εφημερίδα «Illustrated London News», δημοσιευμένη τον Ιανουάριο του 1867. Πιθανότατα ήταν η πρώτη απεικόνιση του μεγάλου γεγονότος, που συγκλόνισε τον ευρωπαϊκό χώρο. Πρόκειται για εικόνα από πρωτότυπο φύλλο της εφημερίδας, το οποίο έχομε στο αρχείο μας. Για πρώτη φορά τη δημοσιεύσαμε πριν 2 χρόνια, στο πρώτο τεύχος του διπλού αφιερώματος για τη μεγάλη επανάσταση 1866-69
Ένα κείμενο του Ιωάννη Κονδυλάκη για την εθελοθυσία του Αρκαδίου, δημοσιευμένο 43 χρόνια μετά την ανατίναξη των εγκλείστων στην ιστορική μονή, αναδημοσιεύομε σήμερα. Ο Κονδυλάκης, που τότε ήταν αρχισυντάκτης στην εφημερίδα «Εμπρός», άγνωστο γιατί είχε παραχωρήσει για δημοσίευση το ιστορικού περιεχομένου κείμενο σε άλλη εφημερίδα, το «ΣΚΡΙΠ». Η μελέτη του – γιατί περί αυτού πρόκειται- είχε παρουσιασθεί σε συνέχειες, από την Κυριακή 8 έως την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 1909. Το «ΣΚΡΙΠ» δεν εξηγούσε γιατί ο Κονδυλάκης, αν και αρχισυντάκτης μιας άλλης «ανταγωνιστικής» εφημερίδας, έδινε σʼ εκείνο για δημοσίευση το κείμενο. Απλώς, ως πρόλογο, σημείωνε ότι «επί τη ευκαιρία της σημερινής ηρωικής επετείου της ολοκαυτώσεως της Μονής του Αρκαδίου δημοσιεύομεν την κατωτέραν ωραίαν και πιστήν αφήγησιν του τραγικού όσον και ενδόξου γεγονότος, οφειλομένου εις τον συνάδελφον κ. Κονδυλάκην».
Ο Βιαννίτης δημοσιογράφος και είχε και άλλες φορές συγγράψει περί του Αρκαδίου. Το συγκεκριμένο κείμενο, πάντως, δεν θα πρέπει να ήταν αναδημοσίευση από άλλο, αλλά πιθανότατα είχε γραφεί ειδικά για τη συγκεκριμένη εφημερίδα.
Η πρώτη από τις τέσσερις συνέχειες είχε φιλοξενηθεί, όπως προαναφέραμε, στο φύλλο της Κυριακής 8 Νοεμβρίου, με τη συμπλήρωση 43 χρόνων από την εθελοθυσία. Μάλιστα η πρώτη σελίδα του «ΣΚΡΙΠ» παρουσίαζε αντίγραφο μιας φανταστικής απεικόνισης της πυρπόλησης, εμφανίζοντας τον ηρωικό ηγούμενο Γαβριήλ Μαρινάκη ως τον άνθρωπο που πυροδότησε τα εκρηκτικά. Ο Γαβριήλ, όμως, κατά την επικρατέστερη ιστορική άποψη, σκοτώθηκε από εχθρικό βόλι, λίγο πριν την έκρηξη, όπως είχε αφηγηθεί και η Χαρίκλεια Δασκαλάκη, πρωταγωνίστρια του δράματος του Αρκαδίου, στη συνέντευξη που είχε δώσει στην εφημερίδα «Αιών» στις 2 Μαρτίου 1867, την οποία είχαμε παρουσιάσει στη στήλη την 1η Νοεμβρίου 2010. Ο Κονδυλάκης, πάντως, υποστηρίζει ότι ο Γαβριήλ σκοτώθηκε μετά την έκρηξη, αφού έδωσε το σύνθημα να πυροδοτηθούν τα εκρηκτικά, και το έργο ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης από το Άδελε, ο θεωρούμενος και σήμερα – επίσημα- μπουρλοτιέρης του Αρκαδίου, παρά το γεγονός ότι οι εκθέσεις της εποχής για το ηρωικό γεγονός (όσες τουλάχιστο είναι σε γνώση μας) δεν έχουν κάνει αναφορά για το πρόσωπό του.
Στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας υπήρχε, επίσης, μια φωτογραφία με τα συντρίμμια της μονής Αρκαδίου. Η φωτογραφία αυτή χρονολογείται στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα.
Στο ιστορικό κείμενό του ο Ιωάννης Κονδυλάκης εντοπίζει και τον σημαντικό ρόλο της Χαρίκλειας Δασκαλάκη στα γεγονότα.
Ο τίτλος της μελέτης του «Διαβάτη» είναι «Η ολοκαύτωσις του Αρκαδίου. Όλη η αφήγησις της ηρωικής τραγωδίας».
Αλέκος Α. Ανδρικάκης
[email protected]

