Της Κατερίνας Μυλωνά

Η ιδιαίτερη σχέση των Μινωιτών με τη θάλασσα

Σε πανευρωπαϊκό συνέδριο η έρευνα του καθηγητή Τάσου Ελευθερίου

Οι Μινωίτες είχαν έναν ιδιαίτερο δεσμό με τη θάλασσα, ήταν το οχυρό τους, η πηγή τροφής αλλά ακόμα και έμπνευσής τους. Στο σύγχρονο κόσμο δε χάρισαν μόνο έργα καλλιτεχνικής αξίας αλλά και βιολογικής σημασίας αφού η αποτύπωση των θαλάσσιων οργανισμών σε διάφορα ευρήματα, όπως αγγεία, είναι τόσο ακριβής που οι επιστήμονες μπορούν να εξαγάγουν συμπεράσματα για τα είδη τους.

Με τα έργα των Μινωιτών έχει ασχοληθεί ο ομότιμος καθηγητής Θαλάσσιας Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Τάσος Ελευθερίου, ο οποίος θα παρουσιάσει σήμερα τα αποτελέσματά του στο 27ο Πανευρωπαϊκό συνέδριο ενυδρειολόγων.

Το συνέδριο πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Cretaquarium –θαλασσόκοσμος υπό την αιγίδα της E.U.A.C (European Union of Aquarium Curators).

Ο κ. Ελευθερίου αναφέρει στην «Π» πως οι Μινωίτες δεν ήταν μόνο καλλιτέχνες, δεν εμπνέονταν απλώς από τη θάλασσα, αλλά προσπάθησαν να τη μελετήσουν, συμπέρασμα που προκύπτει από τις λεπτομερείς και ακριβείς απεικονίσεις θαλάσσιων οργανισμών σε αγγεία, αμφορείς, σφραγιδόλιθους, τοιχογραφίες και άλλα ευρήματα. «Παρατηρούσαν τη φύση με μεγάλη προσοχή, όχι μόνο για τα θαλάσσια είδη αλλά και για τα φυτά, τη χερσαία πανίδα», παρατηρεί.

Οι Μινωίτες προσέγγιζαν φυσιογραφικά το περιβάλλον, το οποίο τιμούσαν. Έχουν διασωθεί περίπου εκατό απεικονίσεις, όπου, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται ψάρια, χταπόδια, αργοναύτες, σουπιές, δελφίνια, κυνηγοί, τσιπούρες, μπαρμπούνια, αχινοί, τρίτωνες .

Σε ορισμένα ευρήματα, απεικονίζεται ένας οργανισμός σε ένα συνολικότερο σκηνικό, δηλαδή, μια θαλασσινή σύνθεση με το ειδικό περιβάλλον του οργανισμού.

Παράλληλα, υπάρχουν στοιχεία και για τη θρησκευτική ζωή των Μινωιτών καθώς χρησιμοποιούσαν θαλάσσια όστρακα σε διάφορες τελετουργίες.

Για παράδειγμα, έχουν βρεθεί κελύφη στα ιερά θησαυροφυλάκια της Κνωσού μαζί με τα διάφορα ιερά αντικείμενα, καθώς και αγαλματίδια, όπως ένα αγαλματίδιο της θεάς των Όφεων, για τις θρησκευτικές ανάγκες και τις τελετουργικές διαδικασίες των Μινωιτών. Μάλιστα πολλά κελύφη βρέθηκαν χρωματισμένα με ανεξίτηλα χρώματα και με μεγάλη καλλιτεχνία. Επίσης, οι αρχαιολόγοι έχουν βρει όστρακα μέσα σε τάφους πρωτομινωικών νεκροταφείων.

Ο κ. Ελευθερίου αναφέρει πως δεν παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις στη βιοποικιλότητα των μινωικών χρόνων και του σήμερα. «Τα 3.500 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει δεν είναι μεγάλη περίοδος, οι πληθυσμοί που βρίσκονται σε μεγάλη αφθονία θα εξακολουθούν να υπάρχουν», εξηγεί.

Ωστόσο, απεικονίζονται συχνά ορισμένα είδη, όπως οι αργοναύτες, που σήμερα συναντώνται σπάνια στις θάλασσες μας και αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι Μινωίτες είχαν αυτά τα ψάρια σε αφθονία.