Οι 1212 ημέρες Κατοχής στο Καστέλλι Πεδιάδος «ζωντανεύουν», στην εκδήλωση που διοργανώνουν, στις 7.30 αύριο το απόγευμα στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Γυμνασίου Καστελίου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καστελλίου και το Εργαστήριο Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καστελλίου θα χαιρετίσει αρχικά την εκδήλωση.

Θα ακολουθήσει ο δρ. Πατεράκης Γεώργιος, ο οποίος θα παρουσιάσει τα 9 τεύχη του περιοδικού Καστελλιανές Αθιβολές (το 9ο τεύχος θα μοιραστεί δωρεάν στους παρευρισκόμενους). Η ομιλία του κ Πατεράκη θα έχει τίτλο : «Καστελλιανές Αθιβολές- τεύχη 1-9, θέματα και ζητήματα Ιστορίας».

Κατόπιν ο λογοτέχνης κ. Κώστας Καργάκης θα απαγγείλει ένα ποίημα με τίτλο «Λευτεριά, Θεά Αφορεσμένη».

Στη συνέχεια ο Διευθυντής του Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Απόστολος Παπαϊωάννου θα κάνει την κεντρική ομιλία με θέμα : «1212 ημέρες Κατοχής στο Καστέλι Πεδιάδος. Κατοχή-Αντίσταση-Απελευθέρωση».

Την εκδήλωση θα κλείσουν οι μαθητές της ΣΤ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Καστελίου, ψάλλοντας τον Εθνικό Ύμνο.

Οι Γερμανοί στρατιώτες με τα μηχανοκίνητα οχήματά τους και τα πυροβόλα που «προστάτευαν» το αεροδρόμιο από τα συμμαχικά αεροσκάφη, μεταφέρθηκαν αρχικά στην πόλη του Ηρακλείου. Τα αεροσκάφη του αεροδρομίου είχαν αποχωρήσει λίγες ημέρες νωρίτερα. Στις 11 Οκτωβρίου 1944 όλες οι γερμανικές δυνάμεις της Κρήτης συμπτύχθηκαν στην «οχυρά θέση Χανίων».

Η τελευταία πράξη ενός ακόμη δράματος, μεταξύ των αντιμαχομένων, ξετυλίχτηκε στον κεντρικό δρόμο που συνδέει το Καστέλλι με το χωριό Ξυδάς το μεσημέρι της 24ης Σεπτεμβρίου.

Πρωταγωνιστές ο Αμερικανός ταγματάρχης Μπιλ Ρόυς, ο συνοδός του Καπετάν Βασίλης Κωνιός, αντάρτες του Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά από τη μια και από την άλλη ο Γερμανός λοχαγός διοικητής του αεροδρομίου Καστελλίου και ο οδηγός του.

Μεγάλη προσπάθεια κατέβαλαν οι σύμμαχοι να πετύχουν συμφωνία, κατά την αποχώρηση των Γερμανών, μη ανατίναξης του αεροδρομίου Καστελλίου. Πρωτοβουλίες είχε αναλάβει ο Αμερικανός ταγματάρχης. Από παρεξήγηση όμως, στο δρόμο που συνδέει το Καστέλι με τον Ξυδά σκοτώθηκε ο οδηγός του Γερμανού λοχαγού και ο ίδιος τραυματίστηκε θανάσιμα. Άφησε την τελευταία του πνοή, λίγο πιο πέρα, στην εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στα υψώματα της αρχαίας Λύκτου.

Η Κατοχή του Καστελλίου από τις γερμανοϊταλικές δυνάμεις έληξε εκείνη την ημέρα με την ανατίναξη των πυρομαχικών του αεροδρομίου. Οι Καστελλιανοί, μετά από 1212 ημέρες, που πέρασαν κάτω από το βραχνά του κατακτητή, μπορούσαν επιτέλους να ατενίσουν με αισιοδοξία το μέλλον. Η ημέρα της ελευθερίας τους είχε φτάσει”.



“Η μεγάλη παγερή νύχτα”

Ο δάσκαλος-δημοτικός σύμβουλος Δήμου Καστελίου, επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Γιώργος Καλογεράκης, αναφέρει ότι «Η μεγάλη παγερή «νύχτα» από τη γερμανική Κατοχή στο Καστέλι ξεκινά την 1η Ιουνίου 1941, αμέσως μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς. Μετά από 39 μήνες και 25 ημέρες, δηλαδή 1212 ημέρες συνολικά, στις 24 Σεπτεμβρίου 1944, οι κατοχικές δυνάμεις αναγκάστηκαν και αποχώρησαν από το πολεμικό αεροδρόμιο Καστελίου και από την ευρύτερη περιοχή του.