Κείμενο-φωτογραφίες Βασίλης Δρόσος

Λίγο πριν φτάσουμε στο ωραίο χωριό του Αγίου Θωμά, αριστερά μας ένας μικρός δρόμος περίπου 1 χλμ., μας οδηγεί στο μικρό βυζαντινό εκκλησάκι της Παναγίας της Καρδιώτισσας. Είναι κτισμένο στην ανατολική όχθη του Αξεδιανού χειμάρρου. Βρίσκεται εκεί από τον 14ο αιώνα, βλέπουμε ελάχιστη ίχνη τοιχογραφιών.

Τα σημάδια θεμελίων στην αυλή του, μαρτυρούν ότι υπήρχε παλαιότερη εκκλησία. Ρωτήσαμε τον πατέρα Παναγιώτη και μας είπε πράγματι ότι η πρώτη εκκλησία κτίστηκε τον 9ο αιώνα αλλά μια απότομη καταιγίδα ξεχείλισε τον χείμαρρο και τα ορμητικά νερά παρασύρανε την πρώτη εκκλησία. Επισκευάστηκε το 1912 μετά από αποκαλύψεις και θαύματα. Το 1935-1962 λειτούργησε ως Μονή υπαγόμενη στην ενορία του Αγίου Θωμά. Είναι ένα από τα μεγάλα προσκυνήματα της Κρήτης.

Παρόλο που ήρθαμε νωρίς για να θαυμάσουμε και την ωραία φύση, είδαμε αρκετούς προσκυνητές να καταφθάνουν. Και τι ωραία! Καιρό είχα να δω άρτους σε πανέρια, σκεπασμένους με ωραία κεντημένα καλύμματα, να θυμίζουν τα χρόνια που ακόμα το νάιλον δεν είχε μπει στη ζωή μας.

Τα τελευταία χρόνια βλέπω να τους φέρνουν μέσα σε νάιλον τσάντες και όχι μόνο, ακόμα και οι άρτοι που θα ευλογηθούν είναι περιτυλιγμένοι με νάιλον. Εδώ βλέπουμε μια διαφορετική λαογραφική εικόνα. Το νοικοκύρεμα, πανέρια με κοφτά, πλεκτά καρεδάκια ή κεντητά, η βούρια, δημιουργούν μια διαφορετική αίσθηση που μας θύμισε παλαιότερες εποχές.

Ο ήλιος κατηφόρισε στο λιόγερμα πίσω από τους λόφους της ρεματιάς. Ο πατέρας Παναγιώτης χτύπησε την καμπάνα για τον πανηγυρικό εσπερινό. Καθώς σουρουπώνει, τα κεράκια, οι λαμπάδες, το λυκόφως, δημιουργούν ένα απαλό φωτισμό. Σε μια ήρεμη κατανυκτική ατμόσφαιρα, ακούμε τους ψαλτάδες να ψάλουν ύμνους της γιορτής της γέννησης της Θεοτόκου χοροστατούντος του αρχιμανδρίτη της Ιεράς Μονής Επανωσήφη κ.κ. Ιερόθεου. Εγινε η ευλογία των άρτων, τους έκοψαν μέσα στα στολισμένα πανέρια και τους μοίρασαν στους προσκυνητές. Ηρθε κι ένα πούλμαν με προσκυνητές από τα Χανιά. Παρόλο που έχει αρκετό χώρο για παρκάρισμα, πρέπει να δημιουργηθεί κι άλλος χώρος διότι δεν φτάνει.

Σε αυτό το θαυμάσιο τόπο, μπορεί κανείς να κάνει μια εκδρομή για να γνωρίσει την ιστορία του, τα μνημεία του, να θαυμάσει τη φύση του. Αξίζει ένας περίπατος εδώ και στα γύρω από το χωριό μονοπάτια που μέσα στην ομορφιά της άγριας φύσης κρύβουν πολλές εκπλήξεις.

Θα δούμε παλιά λαξευτά πατητήρια, πέτρινα γεφυράκια, παλιούς νερόμυλους, απόκρυφα εξωκκλήσια από το 13ο αιώνα, αρχαίους λαξευτούς τάφους κ.α.

Αν έχουμε χρόνο μπορούμε να επισκεφθούμε το ωραίο χωριό του Αγίου Θωμά. Είναι κτισμένο πάνω σε ακανόνιστους κρημνώδεις βράχους που βρίσκονται εκεί και μοιάζουν σε μετεωρίτες. Στην πλατεία του χωριού θα δούμε μια τρίκλιτη βυζαντινή εκκλησία με τρούλο και υπολείμματα τοιχογραφιών σαν αψίδα. Είναι αφιερωμένη στον Αγιο Απόστολο Θωμά, Αγιο Νικόλαο και Αγιο Χαράλαμπο. Στην ίδια πλατεία σώζονται ακόμα δύο μικρότερες εκκλησίες του Αγ. Παντελεήμονα και του Αγ. Ιωάννη.

Ανηφορίζοντας τα γραφικά σοκάκια του χωριού, θα ανεβούμε στην κορυφή των μετεωριτών. Από εκεί θα περάσουμε στο ερειπωμένο φρούριο. Θα δούμε πανοραμικά μια εύφορη λοφοσειρά να δένει σαν ομφάλιος λώρος τα ιερά βουνά Ιδη και Δίκτη. Καθώς θαυμάζουμε την απεραντοσύνη των γήλοφων με τις γραφικές κοιλάδες και πεδιάδες κατάφυτες από αμπέλια, ελιές, περιβόλια, λες τούτο τον τόπο τον ευλόγησε ο Θεός.