Του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*

Κυκλοφόρησε πρόσφατα το βιβλίο της Αικατερίνας μοναχής με τίτλο «Ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Τιμόθεος (Ο Πατέρας μας)» (έκδοση του Ιερού Ησυχαστηρίου «Αγία Φωτεινή η Σαμαρείτις», σελ. 450, φωτογραφικό παράρτημα 42 σελίδες). Το βιβλίο προλογίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, με ένα ύμνο του προς τον εκλιπόντα Αρχιεπίσκοπο.

Πρόκειται για μια καλαίσθητη και πολύ επιμελημένη έκδοση από μια συγγραφέα που είναι και πνευματική θυγατέρα του μακαριστού Γέροντα, τον οποίο γνώρισε πολύ νέα στα Χανιά και αργότερα συνεργάστηκε και συμμετείχε στο πολυσχιδές έργο του στα περισσότερα χρόνια της ζωής του. Μια συγγραφέα που κατέχει και χειρίζεται με αξιοθαύμαστη μαεστρία την ελληνική γλώσσα για να εκθέσει και να περιγράψει με γλαφυρότητα και σε βάθος την καρποφόρα και ευλογημένη από τον Κύριο πορεία ενός χαρισματικού και πραγματικά πρωτοπόρου ιεράρχη.

Το βιβλίο σκιαγραφεί πιστά τη μειλίχια και προσηνή προσωπικότητα του σεβαστού Αρχιεπισκόπου από τη γέννησή του στο Γαβαλοχώρι της επαρχίας Κισσάμου του νομού Χανίων στις 15.3.1915 μέχρι την εις Κύριον εκδημία του στις 26.7.2006. Αν και στο βιβλίο γίνονται ακροθιγώς αναφορές σε κατά καιρούς επιθέσεις και επικρίσεις εναντίον του Γέροντα, η συγγραφέας, ως πνευματική θυγατέρα του, δεν δίνει λεπτομέρειες γι’ αυτές ούτε και προσπαθεί να τις αντικρούσει, διότι δεν είναι και δεν μπορούσε να είναι αυτός ο σκοπός του βιβλίου της.

Το βιβλίο ξεκινά από τα πρώτα δύσκολα χρόνια του μακαριστού Γέροντα στα Χανιά και συνεχίζει με: τα, επίσης, δύσκολα φοιτητικά του χρόνια στην Αθήνα μέχρι την αποφοίτησή του από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, τις μεταπτυχιακές σπουδές του στη Γαλλία, τη συμμετοχή του ως υπαξιωματικού του στρατού στον αγώνα του έθνους ενάντια στον Ιταλό εισβολέα στα βουνά της Αλβανίας και τη θαυματουργή διάσωσή του, τη χειροτονία του ως ιερομονάχου στα Χανιά, το πνευματικό του έργο στην Αθήνα, την 22ετή διακονία του ως Μητροπολίτου Γορτύνης και Αρκαδίας και την 28ετή διακονία του ως Αρχιεπισκόπου Κρήτης.

Εκτενείς αναφορές γίνονται στο βιβλίο για το σημαντικότερο έργο της ζωής του, δηλαδή το Ιερό Προσκύνημα της «Παναγίας της Καλυβιανής», την Ιερά Κοινοβιακή γυναικεία Μονή με τα ιδρύματά που την περιβάλλουν (ορφανοτροφείο, δημοτικό σχολείο γηροκομείο, σχολή κοπτικής-ραπτικής, εργαστήριο ιεροραπτικής, τυπογραφείο, αγιογραφείο, έκθεση, μουσείο) , τη νέα Βασιλειάδα όπως εύστοχα ονομάστηκε, η οποία προκάλεσε και προκαλεί το θαυμασμό όλων όσοι (Ελλήνες και ξένοι) είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν από κοντά. Το έργο του όμως στα 22 χρόνια που υπηρέτησε ως Μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας δεν περιορίστηκε στην «Καλυβιανή». Η προσφορά του στην περιοχή της Μεσσαράς, σε μια δύσκολη περίοδο της ιστορίας του τόπου, είναι πολυσχιδής, γνωστή στους κατοίκους της περιοχής, όχι, όμως και ευρύτερα. Το βιβλίο αυτό δίνει την ευκαιρία, σε όσους δεν τη γνωρίζουν, να μάθουν ορισμένες από τις πτυχές της.

Στη συνέχεια, γίνονται εκτενείς, επίσης αναφορές, στη διακονία του ως Αρχιεπισκόπου Κρήτης και στα όσα προσέφερε σ’ αυτήν. Πρώτα απ’ όλα σε ό,τι αφορά την Εκκλησία της Κρήτης και τα προβλήματά της, τη χειροτονία ορισμένων από τους σημερινούς Ιεράρχες της, τα μοναστήρια και τα Ησυχαστήρια της περιοχής, τον εκσυγχρονισμό (με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών) και την αναδιοργάνωση των υπηρεσιών και των Ιδρυμάτων της κλπ. Το πολύπλευρο αυτό έργο, από τη μια μεριά δεν είναι γνωστό σε πολλούς και από την άλλη δεν έχει εκτιμηθεί όσο του αξίζει.

Το βιβλίο, όμως, αυτό αποτελεί, ταυτόχρονα, και ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο– με παραθέματα από πηγές και αρχεία– χρονικό των σημαντικότερων γεγονότων της Εκκλησίας της Κρήτης, ιδιαίτερα της περίοδο της διακονίας του μακαριστού Γέροντα ως Αρχιεπισκόπου Κρήτης. Πολύ ενδιαφέροντα είναι αποσπάσματα από αποφάσεις της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης, από λόγους που εξεφώνησαν οι μακαριστοί Οικουμενικοί Πατριάρχες Αθηναγόρας και Δημήτριος και ο σημερινός Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, καθώς και από ομιλίες και προσλαλιές του μακαριστού Αρχιεπισκόπου.

Σε πολλές από τις σελίδες του βιβλίου παρατίθενται συγκεκριμένα περιστατικά της πνευματικής προσφοράς του μακαριστού Γέροντα σε νέους αλλά και σε μεγαλύτερους στην ηλικία που προσέφευγαν σ’ αυτόν για να του ζητήσουν τη συμβουλή και την ευχή του. Μερικά από αυτά τα περιστατικά είναι, πραγματικά, θαυμαστά.

Το βιβλίο τελειώνει με αναφορές στο πλούσιο λογοτεχνικό (ποιητικό και πεζό) έργο του μακαριστού Αρχιεπισκόπου και στα πολλά βιβλία του. Παραθέτω εδώ ένα, πολύ επίκαιρο απόσπασμα από εκείνα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο:

«Της γης σοφοί, τρανοί ηγέτες,

της αδικίας εργάτες πονηροί,

στην άμμο επάνω χτίζετε

πύργο Βαβέλ, χωρίς Θεό.

Η ανομία τη γή θα ερημώσει»

Θα κλείσω τη σύντομη αυτή παρουσίαση του ωραίου βιβλίου της Μοναχής Αικατερίνας για το μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Κρήτης Τιμόθεο– βιβλίο το οποίο αξίζει να διαβάσουν τόσο όσοι τον γνώρισαν όσο και εκείνοι που δεν τον γνώρισαν– με τα ίδια του τα λόγια λίγους μόλις μήνες πριν την εις Κύριον εκδημία του, όπως καταγράφονται στο βιβλίο:

«Μη ξοδεύεις άσκοπα τις ημέρες που σου έδωσε ο Θεός».

«Να προσπαθούμε να ανυψώνουμε συνέχεια την πνευματικότητά μας

και να ανασύρουμε από μέσα τον πνευματικό άνθρωπο».

«Πρέπει να μοιάσομε στους αγίους: να αγαπούμε, να συγχωρούμε, να προσευχόμεθα».

«Μέχρι την τελευταία μας στιγμή να κάνουμε αυτό που μας ζητά ο Θεός»

Πολύτιμες νουθεσίες και παρακαταθήκες για όλους μας, ιδιαίτερα στη δύσκολη αυτή περίοδο που περνά η χώρα μας και όλες οι χώρες του κόσμου.

Οι τελευταίες λέξεις στο βιβλίο για τον αείδημο Γέροντα είναι οι εξής:

«Ας έχουμε την ευχή του από τα ουράνια σκηνώματα»

Τις ίδιες λέξεις επαναλαμβάνουμε και όλοι όσοι είχαμε την ευλογία να τον γνωρίσουμε.

* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ