Του Γεωργίου Δημ. Φλουρή συντ/χου δασκάλου

Ο παραπάνω τίτλος υπήρχε σε ένα ιταλικό περιοδικό, που έπεσε στα χέρια μου, πριν μερικούς μήνες, που εκ πρώτης όψεως, δε μου προξένησε καμία εντύπωση. Ούτε το όνομα Canevaro μου έλεγε κάτι. Το μάτι μου όμως παρατήρησε ότι στην πρώτη σειρά, υπήρχε η λέξη Creta (Κρήτη) και όπως ήταν φυσικό είχα λόγο να προσέξω το κείμενοι και να το μεταφράσω, χρησιμοποιώντας και το λεξικό μου για τις άγνωστες λέξεις.

Παραθέτω μόνο την πρώτη φράση στα Ιταλικά για λόγους οικονομίας και στη συνέχεια θα δώσω τη μετάφραση του κειμένου αποσπασματικά.

... E l’ alba dell’ anno 1897 quando Creta bolla dalle afrocita dei Turchi...

... Hταν η αυγή του έτους 1897, όταν η Κρήτη έβραζε από τις θηριωδίες των Τούρκων. Οι Κρητικοί αποφάσισαν να κηρύξουν την “Ενωση” με τη μητέρα Ελλάδα. Στον Προφήτη Ηλία του Ακρωτηρίου Χανίων, ύψωσαν την ελληνική σημαία που τους παρέδωσε ο ύπαρχος του θωρηκτού “Υδρα”, ο Κων/νος Κανάρης, εγγονός του ναυάρχου Κανάρη. Αντίθετοι προς την Ενωση δεν ήταν μόνο οι Τούρκοι, αλλά και οι μεγάλες Δυνάμεις (Ιταλία, Γαλλία, Αυστρία, Αγγλία, Ρωσία) που στις 9 Φεβρουαρίου 1897 βρέθηκαν έξω από τα Χανιά και άρχισαν το βομβαρδισμό του Ακρωτηρίου. Μια οβίδα χτυπά τον ιστό της σημαίας και ένας επαναστάτης την ξαναστήνει.

Αυτό έγινε και δεύτερη φορά. Την τρίτη φορά, ο στρατιώτης κράτησε ο ίδιος τη σημαία, κάνοντας το σώμα του ιστό. Αργότερα έμαθα από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που είχε τον πρώτο ρόλο στα συμβαίνοντα της εποχής του, ότι ο στρατιώτης αυτός ονομαζόταν Σπύρος Καγιαλές. Εγώ (δηλ. ο Κανεβάρο) ως επικεφαλής των προστάτιδων Δυνάμεων, διέταξα την κατάπαυση του πυρός. Είναι αλήθεια ότι:

le sollevamento della bandiera con lui sia modo eroico, e statto un mommento della mia vita, che non potra mai dimenticare

(Η ανύψωση της σημαίας μ’ αυτόν τον ηρωικό τρόπο απετέλεσε μια στιγμή της ζωής μου που δε θα τη λησμονήσω ποτέ)...

Ολοι μείναμε έκπληκτοι από αυτήν την ενέργεια του Σπύρου Καγιαλέ που αυτή την ημέρα, ενίκησε κυριολεκτικά την ευρωπαϊκή διπλωματία, όχι μόνο για το γεγονός που προκάλεσε την άμεση κατάπευση του πυρός, αλλά και ότι οι ναύαρχοι των Δυνάμεων εισηγήθηκαν στις κυβερνήσεις τους, ευνοϊκή μεταχείριση για τα θέματα που απασχολούσαν τους Κρητικούς...

Το κείμενο αναφέρει στη συνέχεια ότι... αποτέλεσμα αυτής της πράξεως, ήταν σε λίγο καιρό η Κρήτη να κερδίσει την αυτονομία της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία που προηγήθηκε της annessione (προσάρτησης) με την Ελλάδα. Γίνεται λόγος για τις σχέσεις των Κρητικών με τους Τούρκους και τις κατά καιρούς επαναστάσεις των Κρητικών για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.

Το γεγονός της ηρωικής πράξης του Καγιαλέ έγινε αιτία να γραφτούν πολλά άρθρα και ποιήματα. Ενα τέτοιο ποίημα έχει δημοσιεύσει η εφημερίδα “Αστυ” των Αθηνών, το οποίο και παραθέτω με μια σχετική φωτογραφία της ιστορικής σημαίας.

9.2.1897 Μια σημαντική ημέρα

(Ο Καγιαλές θαμπώνει τους ισχυρούς της Γης)



Η ΛΑΪΚΗ ΜΟΥΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ‘97



Ανάθεμάντη τη στιγμή

και ‘κείνη να την ώρα

όνταν αρχίζαν τη σφαγή

οι Τούρκοι εις τη Χώρα...

Ξεσηκωμό καλέσανε ούλοι

οι -γ-αντρειωμένοι

κ’ εις τ’ Ακρωτήρι τρέξανε

ούλοι οι τιμημένοι.

Φυσέκια κι όπλα φέρνανε

κ’ εχτίζαν μιτιρίζια

και από του Κουτσόσπυρου

ως-ε-τή Μόρτε Βάρδια

των Τούρκων εριχτήκανε

σαν νάτανε λιοντάρια.

Ο Μπινιζέλος ήτανε

μαζί και ο Φουμάκης

Νικόλας ο Μπιστολιτζής

και Γιάννης Ηλιάκης,

κι απεσταλμένους στέλνουνε

σ’ ούλες τσι Επαρχίες,

όσοι ντουφέκια έχουνε

στα Φρούδια τσοι καλούνε.

Εστειλεν ο Αποκόρωνας

άξιους και τιμημένους

π’ από μιτσούς στο πόλεμο

τσοι είχε μαθημένους.

Τα Φρούδια εκρατούσανε

Σήφακας-Μπινιζέλος,

τη Μόρτε Βάρδια

ο Μπιστολής

που ήταν αντρειωμένος.

Στο πλοίο το ελληνικό

έτρεχε ο Μπινιζέλος

φυσέκια κι όπλαν έφερνεν

ως ήταν προκομένος.

Αχι, Προφήτη Ηλία μου,

μεγάλο τ’ όνομά σου

οι στόλοι μπομπαρδίζανε

τ’ ατρόμητα παιδιά σου.

Αστροπελέκια πέφτανε

στα ριζιμιά χαράκια,

το θάνατο σκορπίζανε

και τα κορμιά σπαράσαν...

Μια μπόμπα τση Σημαίας μας

έσπασε το κοντάρι

κ’ έπεσεν η Σημαία μας

κάτω από το δέτη.

Μα διασκελά ο Καγιαλές

και πιάνει τη Σημαία,

στα χέρια του τη τέντωσε

κ’ εγίνηκε κοντάρι...

Οι Ναύαρχοι σαν είδανε

τη τόση του αντρεία

σινιάλο εσηκώσανε

να πάψουν τα κανόνια,

κι οι μπάντες τους

να παίξουνε

τον Εθνικό μας ύμνο

τιμή εις την αντρεία.

Αχι, καρδιά μου βάσταξε

ετούτο το νταλέτι

των αντρειωμένω η θωριά

μέρωσε την Ευρώπη

κι απόσταξε στη Κόκκινη

Μηλιά το άνομο Μιλέτι...

Κι αθάνατο παντοτεινά

θα μένη τ’ Ακρωτήρι

που η Δόξα του αγκάλιασε

μια ΑΘΑΝΑΤΗ ΓΕΝΝΙΑ.

(Από το “ΑΣΤΥ” Αθηνών 11.1.1898)



Ο ανώνυμος ποιητής της Μόντε Βάρδια (τοποθεσία του Ακρωτηρίου) την αναφέρει ως Μόρτε Βάρδια.