
Του Κώστα Παπαδάκη*
Αξιότιμε κε διευθυντά,
Στις 8 Ιουλίου δημοσιεύθηκε στην έγκριτη εφημερίδα σας άρθρο του αγνώστου μου κ. Δ. Κολοκοτρώνη που σχετίζεται και με το Μουσείο Καζαντζάκη στους Βαρβάρους. Εχω την μεγάλη τιμή να είμαι αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη και έτσι exoffiiccio είμαι υποχρεωμένος να παρατηρήσω τα ακόλουθα σχετικά με το κείμενο αυτό.
Mου έκαμε ιδιαίτερη εντύπωση η επιθετικότητα του κειμένου και απόπειρα συνδέσεως του Μουσείου με σκοπούς ποταπούς. Γράφει το κείμενο αυτό για το Μουσείο ότι “... Σκοπεύει να συνεργαστεί με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μυρτιάς προωθώντας σε αυτόν σαν πελάτες τους επισκέπτες-τουρίστες του Μουσείου...”. Ασφαλώς η φράση είναι ακατανόητη. Πώς άραγε θα προωθήσομε σαν “πελάτες” τους τουρίστες στον Πολιτιστικό Σύλλογο, τι να τους κάνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος; Και σε τι θα ωφελείτο το Μουσείο από κάτι τέτοιο; Βέβαια η φρασεολογία του συντάκτη δείχνει ευτέλεια των προθέσεών μας, όπως ευτέλεια μας αποδίδεται με την φράση “Σου λέει πέρα από την ψηφιοποίηση των εκθεμάτων που αυτό βέβαια σωστά έγινε ας αλλάξουμε και την εξωτερική όψη του κτιρίου να δικαιολογήσομε και περισσότερα ευρωπαϊκά κονδύλια...”
Εδώ ο υποκρυπτόμενος ρύπος είναι ότι κάποιοι ωφελήθηκαν οικονομικά αφού το έργο έγινε μόνο για την “δικαιολόγηση” κονδυλίων και όχι για την ανάλωσή του στο έργο. Θεωρώ κ. διευθυντά, ότι η νομική αντιμετώπιση του συντάκτη θα ήταν βέβαια αποτελεσματική, αλλά θα έδιδε υλικό στην πένα του για την συνέχιση του έργου του, και έτσι δεν θα την επιχειρήσει το Μουσείο μας, αυτή άλλωστε ήταν και η συμβουλή μου προς τους κ.κ. Ρ. Κυπριωτάκη, Κώστα Στειακάκη και Μάνθο Πολιτάκη και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Βαρβάρων, τους οποίους προφανώς είχε ως πρώτο στόχο ο συντάκτης.
Το Δ.Σ. του Μουσείου Ν. Καζαντζάκη, αποτελείται από τον κ. Γ. Γραμματικάκη τ. πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Ιονίου Πανεπιστημίου, την κ. Τασούλα Μαρκομιχελάκη δρ. της Φιλολογίας, τον κ. Κώστα Στειακάκη πρόεδρο του τοπικού συμβουλίου του Δημοτικού Διαμερίσματος Βαρβάρων, τον κ. Ρούσο Κυπριωτάκη δήμαρχο του Δήμου “Ν. Καζαντζάκη”, την κ. Ντιάνα Μανουρά φιλόλογο, τον κ. Λευτέρη Χαρωνίτη σκηνοθέτη και εμένα ως αντιπρόεδρο. Αυτοί οι άνθρωποι είχαμε την ευθύνη της ανάπλασης του Μουσείου.
Κατέναντι της επιστημονικής και αισθητικής άποψης αυτών των ανθρώπων ασφαλώς δικαιούται να αντιπαραθέσει την δική του επιστημονική και αισθητική άποψη ο συντάκτης.
Το Μουσείο από την επαναλειτουργία του μέχρι σήμερα το έχουν επισκεφθεί 5.500 επισκέπτες και στο βιβλίο των εντυπώσεων έχουν καταγραφεί οι απόψεις 200 περίπου από αυτούς, που προέρχονται από όλο τον κόσμο και είναι όλες διθυραμβικές. Ασφαλώς και κατέναντι αυτών των ανθρώπων, δικαιούται να αντιτάξει την επιστημονική και αισθητική του θεώρηση ο συντάκτης.
Στα εγκαίνια που έγιναν στις 03.07.2010 ο υπουργός Εθνικής Αμυνας και χθεσινός υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος, η κ. Ντόρα Μπακογιάννη χθεσινή υπουργός Πολιτισμού, ο κ. Αλαβάνος χθεσινός Γ.Γ. του υπουργείου Πολιτισμού όταν η Μελίνα Μερκούρη το 1983 έκαμε τα εγκαίνια του Μουσείου, ο Αγγελος Δεληβοριάς διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, η κ. Ρουκ Αγγελάκη μεγάλη μας ποιήτρια και βαφτιστήρα του Καζαντζάκη (ομιλητές όλοι οι παραπάνω κατά τα εγκαίνια), η βουλευτής Επικρατείας και δημοσιογράφος Μάγια Τσόκλη, ο συγγραφέας Γιάννης Κακουλίδης, εκφράστηκαν με λόγους ενθουσιασμού για την αναγέννηση και τη μετατροπή του Μουσείου από αρχείο σε σύγχρονο Μουσείο στο οποίο και ο ερευνητής του έργου του Ν. Καζαντζάκη αλλά και ο επισκέπτης που μπορεί ποτέ του να μην έχει διαβάσει Καζαντζάκη, θα έχουν πολλά να δουν και να θαυμάσουν.
Ασφαλώς ο συντάκτης δικαιούται να αντιτάξει την αισθητική και επιστημονική του αντίληψη σε όλους τους παραπάνω.
Κατά την ημέρα των εγκαινίων (03.07.2010) του Μουσείου, παρευρέθηκε στους Βαρβάρους ένα πλήθος ανθρώπων που η Αστυνομία το υπολογίζει σε 2.000-2.500. Ο αριθμός δεν είναι υπερβολικός αν ληφθεί υπ’ όψη ότι μόνον τα καθίσματα που είχαν τοποθετηθεί στην πλατεία ήσαν 600. Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπόρεσαν φυσικά να επισκεφθούν το Μουσείο την ημέρα των εγκαινίων, όμως όλοι είχαν να πουν μόνο καλά λόγια για την εξωτερική του εικόνα και εκδήλωναν την πρόθεσή τους να το επισκεφθούν ρωτώντας για τις ώρες επισκέψεων.
Ασφαλώς και κατέναντι της αισθητικής των ανθρώπων αυτών δικαούται να αντιτάξει την δική του αισθητική ο συντάκτης.
Είναι βέβαια εντυπωσιακό ότι ο συντάκτης του κειμένου της 08.07.2010 δεν κάνει καμιά μνεία για το εσωτερικό του Μουσείου που βέβαια εκεί είναι το πνευματικό “ζουμί”. Δυοίν θάτερον. Είτε δεν το έχει επισκεφθεί διότι δεν τον ενδιέφερε, είτε το επισκέφθηκε αλλά δεν υπηρετεί το όλο πνεύμα του χοληφόρου κειμένου του, η αναφορά στο τι και πώς εκτίθεται μέσα στο Μουσείο.
Η ανάγκη κ. διευθυντά να αναπλαστεί το Μουσείο ήταν αδήρητη, αφού μέσα στο παλιό Μουσείο ασφυκτιούσαν 50.000!!! εκθέματα.
Ηταν αδήρητη η ανάγκη να αναδειχθούν όχι μόνο τα εκθέματα μουσειακού χαρακτήρα (φωτογραφίες-προσωπικά αντικείμενα κλπ) αλλά να ταξινομηθεί ανέκδοτο πλούσιο αρχειακό υλικό. Ετσι, έγινε ειδική μελέτη κατηγοριοποίησης και προβολής του επιστολικού αρχείου (7.000 επιστολές με Ελληνες και ξένους πνευματικούς δημιουργούς) του αρχείου των ολόγραφων-αυτόγραφων (Οδύσσεια-Ιλιάδα-Ακρίτες κ.α.) το αρχείο άρθρων και μελετών για τον Νίκο Καζαντζάκη, το αρχείο ήχου (με συνέντευξη του Νίκου Καζαντζάκη στην γαλλική ραδιοφωνία κ.ε.) το αρχείο κινούμενης εικόνας (με σημαντικό έκθεμα την κινηματογράφηση της πάνδημης κηδείας του Νίκου Καζαντζάκη το 1957), το αρχείο θεάτρου έργων του Νίκου Καζαντζάκη (με μακέτες του Εγγονόπουλου, του Βακαλό, του Βασιλείου, του Ανεμογιάννη κ.α.) και τέλος τα έργα τέχνης με προσωπογραφίες, γλυπτά, αγάλματα, ψηφιδωτά εμπνευσμένα από την προσωπικότητα του Νίκου Καζαντζάκη. Το αρχικό και ας μου συγχωρεθεί η έκφραση γραφικό Μουσείο, ήταν αδύνατον να υπηρετήσει πλέον τους σκοπούς του. Και μόνο η αλματώδης αύξηση των εκθεμάτων από το 1983 μέχρι σήμερα, επέτασσε την ριζική ανακαίνιση του Μουσείου. Μικρό παράδειγμα είναι η ανεύρεση σεναρίων που είχε γράψει ο Νίκος Καζαντζάκης το έτος 1934!!!, όταν δηλαδή ο κινηματογράφος ήταν ακόμη στα σπάργανα. Η ανάδειξη αυτού του υλικού με σύγχρονο τρόπο, με χωροταξική κατανομή, με ειδικό φωτισμό, με ειδικό κλιματισμό, με ειδική πυρασφάλεια και ασφάλεια κτιρίου, με υποχρεωτική εγκατάσταση αναβατήρα εξωτερικό και εσωτερικό για την εξυπηρέτηση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες, (αυτό απαιτούσε και αύξηση του ύψους του κτιρίου) με υποχρεωτικές κατά νόμο εξόδους κινδύνου, με αναγκαία την κατασκευή περισσοτέρων χώρων υγιεινής, με την ανάγκη κατασκευής χώρου πωλητηρίου όπως υπάρχει σε όλα τα Μουσεία του κόσμου, με σύγχρονη reception και με την κατασκευή χώρου μελέτης, μας ΕΠΕΒΑΛΛΕ όχι μόνο την εσωτερική ανακαίνιση του Μουσείου αλλά και την εξωτερική του, με την οποία επαναλαμβάνω δικαιούται ο συντάκτης να έχει διάφορη αισθητική άποψη και βέβαια να την εκφράζει με την ειρωνεία και τον σαρκασμό που εκείνος κρίνει αναγκαίο και πρέποντα.
Το έργο δημιουργήθηκε από τους ίσως ειδικότερους δημιουργούς Μουσείων, τους αρχιτέκτονες Γ. Ψωμαδάκη και Γ. Μαρίνου και τον μουσειολόγο Δημήτριο Καλοκύρη, με την καθημερινή και ενεργο συμμετοχή και επίβλεψη της κατασκευή του, από την έφορο του Μουσείου Βαρβάρα Τσάκα και τον αρχαιολόγο επιστημονικό συνεργάτη μας Αντώνιο Λεβέντη, των οποίων την αισθητική δικαιούται να αμφισβητεί ο συντάκτης, σύμφωνα με τον οποίο το έργο έγινε για να “δικαιολογηθούν κονδύλια” και για να προωθήσουμε τους επισκέπτες του Μουσείου σαν πελάτες στον Πολιτιστικό Σύλλογο.
Είμαι όμως υποχρεωμένος να απευθύνω σ’ αυτόν τον Πολιτιστικό Σύλλογο ένα μεγάλο ευχαριστώ, αφού όλα τα μέλη του τέθηκαν στην διάθεση του σχεδιασμού και της πραγμάτωσης των εγκαινίων κατά τον καλύτερο τρόπο, όπως είμαι υποχρεωμένος να ευχαριστήσω όλους τους Βαρβαριανούς για το υψηλό πολιτιστικό τους ήθος.
Και ιδού δύο μικρά δείγματα.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος σχεδίασε το “κέρασμα” που θα προσεφέρετο σε όλους τους επισκέπτες του χωριού μετά τη συναυλία της Μαρίας Φαραντούρη.
Ετσι οι νέοι του Συλλόγου απευθύνθηκαν σε νοικοκυρές του χωριού για να παρασκευάσουν τα φαγητά και να τα προσφέρουν στο κοινό τραπέζι. Βέβαια δεν απευθύνθηκε ο Σύλλογος σε όλες τις νοικοκυρές, αλλά σε τόσες όσες ήσαν απαραίτητες με αποτέλεσμα οι υπόλοιπες να εκφράσουν τα παράπονά τους γιατί και αυτές δεν συνεισέφεραν. Αλλο. Επειδή ο κόσμοήταν πολύς φοβήθηκαν τα παιδιά του Συλλόγου ότι ίσως δεν φθάσουν τα φαγητά και έτσι ζήτησαν από τους Βαρβαριανούς να είναι λιτοί στο σερβίρισμα των δικών τους πιάτων για να φθάσουν τα φαγητά. Αποτέλεσμα. Ούτε δέκα Βαρβαριανοί δεν είναι εκείνοι που πλησίασαν να φάνε αφήνοντας τα εδέσματα για τους ξένους. Και βέβαια τα φαγητά περίσσεψαν.
Υψηλό δείγμα πολιτισμού και ήθους, αλλά δυστυχώς όπως λέει ο μέγιστος Εμμ. Κριαράς “μέθοδος διδασκαλίας του ήθους δεν υπάρχει”.
Και όχι μόνο. Την ημέρα των εγκαινίων το χωριό έλαμπε από καθαριότητα. Και δεν μιλώ για τους κεντρικούς δρόμους και την πλατεία που ο δήμος είχε αναλάβει το έργο, αλλά για τα σοκάκια αφού η κάθε νοικοκυρά είχε θεωρήσει υποχρέωσή της να καθαρίσει το δρόμο της. Αυτό μου το διηγήθηκε κ. διευθυντά ο γνωστός συμπολίτης μας Γιώργος Μαρούδας που περπάτησε το χωριό, λέγοντάς μου μάλιστα πόσο καλή εντύπωση του έκανε ο χώρος στον οποίο οδηγούντο τα αυτοκίνητα των επισκεπτών για παρκάρισμα.
Ο χώρος αυτός ανήκει στην εκκλησία από δωρεά δια διαθήκης της Μ. Λεμπιδάκη προκειμένου να γίνει παιδική χαρά. Ζήτησε λοιπόν ο δήμος από την εκκλησία να διαμορφώσει τον χώρο αυτό στρώνοντάς τον με κατάλληλα υλικά για να χρησιμοποιηθεί άπαξ για τη βραδιά των εγκαινίων για parking.
Φυσικά ο ιερέας το επέτρεψε, αφού επιθυμούσε και η εκκλησία να συμβάλει στην επιτυχία των εγκαινίων που τόσο κόσμο θα έφερνε στους Βαρβάρους.
Ποιος λέτε κ. διευθυντά να αντέδρασε σε αυτό το εύκολο αίτημα του δήμου; Ο ίδιος ο συντάκτης του κειμένου της 08.07.2010. Οταν διαπίστωσε το στρώσιμο του χώρου με αδρανή υλικά, απείλησε ότι την επ’ αύριον θα πάει στον εισαγγελέα διότι καταστρατηγείται η βούληση της διαθέτιδος που όριζε ότι το οικόπεδο έπρεπε να γίνει παιδική χαρά. Δεν γνωρίζω εάν πράγματι πήγε στον εισαγγελέα και ο εισαγγελέας του έδωσε την απάντηση που του άξιζε. Ξέρω όμως ότι τόσο ήταν το μένος του ώστε την προπαραμονή των εγκαινίων επέδωσε στην εκκλησία των Βαρβάρων, στο Δήμο “Καζαντζάκη”, στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης, στην Β’ ΔΟΥ Ηρακλείου, και στον υπουργό Περιβάλλοντος, εξώδικο διαμαρτυρία για το γεγονός της διάστρωσης με αδρανή υλικά του οικοπέδου.
Και επειδή ο οίστρος του συντάκτη πυροδοτήθηκε από την κοσμοσυρροή στα εγκαίνια και την απήχησή τους στα ελληνικά και τοπικά ΜΜΕ (ακόμα και η Herald Tribune είχε δημοσίευμα διθυραμβικό) στις 06.07.2010 απηύθυνε χειρόγραφη επιστολή παρεμφερούς περιεχομένου με την εξώδικό του προς την Περιφέρεια Κρήτης, την Ιερά Αρχιεπισκοπη Κρήτης, τον Δήμο και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (σας εσωκλείω τα κείμενα).
Το πάθος του συντάκτη με έκανε να ζητήσω πληροφορίες για το πρόσωπό του. Πληροφορήθηκα έτσι (φαντάζομαι ασφαλώς), ότι κατάγεται από την Καλαμάτα και έχει παντρευτεί στους Βαρβάρους όπου έχει δημιουργήσει καλή οικογένεια. Το ενδιαφέρον του για τον πολιτισμό εκδηλώθηκε (πλην ενδεχομένως άλλων) με τη συμμετοχή του στις εκλογές του Πολιτιστικού Συλλόγου στις 06.06.2010. Είναι αυτές οι εκλογές τις οποίες στην επιστολή του κρίνει ως απαράδεκτες αφού (όπως γράφει), πραξικοματικά έγιναν και χωρίς σεβασμό στο καταστατικό του Συλλόγου.
Στις εκλογές αυτές έλαβαν μέρος 48 άτομα μεταξύ των οποίων και ο συντάκτης που όμως έλαβε μόνον 11 ψήφους και δεν εξελέγη.
Το κατά πόσο η απόρριψή του αυτή από τους Βαρβαριανούς τον οδήγησε στην εξώδικη επιστολή του κα στο άρθρο του, δεν είμαι σε θέση να το γνωρίζω αφού δεν γνωρίζω τον άνδρα για να αποπειραθώ ψυχογράφημά του.
Η επιστολή μου αυτή κ. διευθυντά είναι η πρώτη και η τελευταία επί του θέματος, γιατί θεωρώ ότι όταν παράγεται έργο, ασφαλώς θα υπάρξουν και φαινόμενα όπως του συγκεκριμένου συντάκτη, και οι πληττόμενοι όπως το Μουσείο Ν. Καζαντζάκη στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν πρέπει να δίνουν λαβή για διαιώνιση κοντόφθαλμων και μικρόψυχων αντιλήψεων.
* Ο Κ. Παπαδάκης είναι δικηγόρος και αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη

