Του Ν. Τσαγκαρτάκη
Ένας θερινός κινηματογράφος δίνει το παράδειγμα και μάλλον υποδεικνύει τη λύση, τόσο για τα καλοκαιρινά όσο και για τα χειμερινά σινεμά.
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ «ΒΗΘΛΕΕΜ»
Ο Θερινός Δημοτικός Κινηματογράφος Ηρακλείου «Βηθλεέμ» συγκεντρώνει όλα όσα λείπουν από τον κινηματογράφο το καλοκαίρι στο Ηράκλειο: είναι θερινός και προβάλλει ταινίες που διαφορετικά δύσκολα ή καθόλου δε θα βλέπαμε στην πόλη.
Η συνταγή είναι απλή, μέχρι τώρα επιτυχημένη, κι ίσως θα μπορούσε ν’ αποτελέσει παράδειγμα για ρομαντικούς επίδοξους επιχειρηματίες που θα ήθελαν να πλουτίσουν όχι την τσέπη τους αλλά το κινηματογραφικό τοπίο της πολης, τόσο το καλοκαίρι όσο και τον χειμώνα.
Η «Βηθλεέμ» ξεκίνησε στις αρχές της εβδομάδας την τέταρτη συνεχόμενη σεζόν της με τους καλύτερους οιωνούς. Η μέχρι τώρα απρόβλητη στο Ηράκλειο ταινία του Πάνου Κούτρα «Στρέλλα» δε γέμισε απλώς τον κινηματογράφο αλλά άφησε πολλούς θεατές απ’ έξω, καθώς η ζήτηση ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Η μεγάλη προσέλευση θεατών απέδειξε για πολλοστή φορά ότι δεν έχει σημασία αν η ταινία είναι ελληνική ή ξένη, χαρούμενη ή δραματική, αγγλόφωνη ή άλλης γλώσσας, φτάνει να δίνει στο κοινό κάτι που μέχρι τώρα δεν είχε, να καλύπτει ένα κενό που δημιουργείται στην πόλη από την τυποποιημένη διανομή και την έλλειψη εναλλακτικών αιθουσών.
Όμως είναι εξίσου διαπιστωμένο ότι ο κόσμος εκτός από διαφορετικό κινηματογράφο, ‘διψάει’ επίσης για θερινά σινεμά. Πολλοί είναι αυτοί που αναρωτιούνται και παραπονιούνται για το κλείσιμο των ιδιωτικών θερινών επιχειρήσεων στην πόλη. Προ τριακονταετίας, στο κέντρο και τις συνοικίες του Ηρακλείου έβρισκε κανείς πάνω από 10 θερινούς κινηματογράφους. Η τηλεόραση, το βίντεο, το ίντερνετ, η τεχνική βελτίωση της οικιακής οπτικοακουστικής ψυχαγωγίας (home cinema), αλλά και η ολοένα χαμηλότερη ποιότητα συνθηκών προβολής στα ίδια τα θερινά σινεμά, απομάκρυναν το κοινό σε βαθμό ώστε η συντήρηση αυτών των επιχειρήσεων να αποβαίνει ασύμφορη για τους ιδιοκτήτες τους.
Για παράδειγμα, παλιότερα η τοποθέτηση θερινών κινηματογράφων στο μέσο των αστικών συνοικιών υποθέτουμε (και διορθώστε μας αν κάνουμε λάθος) ότι θα ήταν περισσότερο ανεκτή εξίσου για τους κατοίκους και τους θεατές, λόγω της αραιότερης δόμησης και της μικρότερης ηχορρύπανσης. Σήμερα, με μόνο θέλγητρο τη ρομαντική ατμόσφαιρα, είναι πλέον δύσκολο να πείσεις τον θεατή να πληρώσει συνολικά 10 ευρώ για μια κινηματογραφική έξοδο στην οποία δε θα ακούει τον ήχο της ταινίας και δε θα βλέπει την πρώτη μισή ώρα της ιστορίας, καθώς η παρωχημένη απαράδεκτη τακτική να ξεκινάει η ταινία με το φως του ήλιου θυσιάζοντας τουλάχιστον ένα ημίωρο, ανήκει σε εποχές ανεξέλεγκτα μαζικής προσέλευσης όταν το κοινό ελάχιστα ενδιαφερόταν για αφηγηματική πλοκή και τεχνική ποιότητα.
Στην παρακμή των θερινών σινεμά συνέβαλαν επίσης και αρκετές αδιέξοδες τακτικές προγραμματισμού των ιδιοκτητών τους, που είτε παρέμεναν προσκολλημένοι στις παλιότερες εποχές όταν ο κόσμος αρκείτο σε επαναλήψεις των χειμερινών ταινιών, είτε θυσίαζαν μεγάλες υπερ-παραγωγές στον φτωχό τεχνικό εξοπλισμό, με αποτέλεσμα οι θεατές δικαίως να προτιμούν τις κλειστές αίθουσες. Όσο για τους καινούριους τίτλους με περισσότερο ανάλαφρο ή καλλιτεχνικό χαρακτήρα που κατάφερναν να φτάσουν στις θερινές οθόνες, είτε δεν ήταν αρκετοί σε αριθμό είτε δεν ήταν αρκετά διαφορετικού ύφους, ώστε να προσελκύσουν ένα τόσο μεγαλο κοινό που θα συντηρούσε μια ολόκληρη σεζόν.
Συνοψίζοντας, αυτά που χρειάζεται ένα θερινό σινεμά για να γίνει ελκυστικό κι επιχειρηματικά βιώσιμο τη σημερινή εποχή είναι να κατασκευαστεί σε ανοιχτό χώρο, ανεμπόδιστο από οικιστικούς περιορισμούς, να διαθέτει τεχνικό εξοπλισμό (οθόνη, μηχανή προβολής και μεγάφωνα) τελευταίας τεχνολογίας, φυσικά μια καλαίσθητη πλατεία, και πάνω απ’ όλα ένα πρόγραμμα που θα προσφέρει ποικιλία οπτικής και θα εξοικειώνει το κοινό με τις σύγχρονες τάσεις στη σημερινή κινηματογραφία, πάντα στον βαθμό που του επιτρέπει ο καλοκαιρινός, ανάλαφρος χαρακτήρας του που με τη σειρά του διαμορφώνει τη διάθεση των θεατών.
Ο κινηματογράφος ρεπερτορίου είναι μια πρόταση ακόμη καταλληλότερη για μια χειμερινή αίθουσα. Η συνεργασία με πολλές διαφορετικές μικρές εταιρείες διανομής ανεξάρτητων ταινιών, με αλλαγή ταινίας δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα ίσως το έκανε ευκολότερο για έναν αιθουσάρχη να υπολογίσει το κόστος του (το ρεπερτόριο απαιτεί μακροπρόθεσμο προγραμματισμό) και για τους θεατές να επιλέγουν συχνότερα ταινίες (αν και εδώ θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν το παράπονο πολλών ότι δε θα τις προλαβαίνουν λόγω φορτωμένης καθημερινότητας).
Η «Βηθλεέμ» δεν έχει όλα τα παραπάνω, αλλά έχει τα βασικά μαζί με την άνεση της μη κερδοσκοπικής επιχείρησης (η κερδοφορία είναι ευπρόσδεκτη και εφικτή αλλά όχι αυτοσκοπός), του δωρεάν οικοπέδου και την αποκλειστικότητα της μοναδικής θερινής οθόνης που πλησιάζει το πρότυπο της παραδοσιακής για την οποία εκφράζεται και η όλη νοσταλγία. Σε δημοσίευμά μας εκτός στήλης στις 27/10/09 είχαμε γράψει αναλυτικά για τις ελλείψεις του χώρου και την ανάγκη αναβάθμισής του πριν να είναι αργά. Η φύτευση, η ύδρευση, η εγκατάσταση αποχωρητηρίων, ο φωτισμός, η καμπίνα προβολής, όλα περιλαμβάνονται στις αναγκαίες βελτιώσεις του χώρου ώστε να γίνει αυτό που διαφημίζεται: ένας όμορφος, λειτουργικός χώρος άξιος να τον επισκεφθούν όχι μόνο οι πολίτες αλλά και οι τουρίστες για να απολαύσουν μια εντελώς ηρακλειώτικη εμπειρία μέσα στα ενετικά τείχη της πόλης. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο δήμος δε θ’ αφήσει να του φύγει μέσα απ’ τα χέρια το πιο ελπιδοφόρο απόκτημά του. Γνωρίζοντας όμως το παρελθόν του δήμου σε σχέση με τις πολιτιστικές υποδομές του, η ελπίδα δε μπορεί να είναι μεγάλη, αλλά υπάρχει παρόλαυτά. Διαφορετικά, για να υποστηρίξω την όμορφη πρόταση της φίλης Έφης, δε μένει παρά ν’ αναλάβουν δράση οι ίδιοι οι πολίτες, όπως μέχρι τώρα έχουν δείξει ότι μπορούν σ’ αυτή την πόλη. Φτάνει οι συνθήκες να τους ευνοήσουν…

