* Του Νίκου Μιχελάκη

H συγκομιδή του ελαιοκάρπου ολοκληρώνεται πλέον σε όλη την Κρήτη και η φετινή σοδειά αποκτά πλέον την τελική της ταυτότητα. Βασικά χαρακτηριστικά της η υψηλή γενικά παραγωγή , η ελαφρά πτώση του μέσου επιπέδου ποιότητας και η γενική, αλλα φυσιολογική λόγω της υπερπαραγωγής, μείωση των αποδόσεων του ελαιοκάρπου σε λάδι.

Ωστόσο οι τιμές παραγωγού άρχισαν να ακολουθούν μια έντονη καθοδική πορεία που βέβαια είναι αδικαιολόγητη και απαράδεκτη με βάση τα δεδομένα της παγκόσμιας παραγωγής, αλλά όχι ανεξήγητη με βάση τα δεδομένα της κατακερματισμένης και πολυπρόσωπης αγοράς που έχει διαμορφωθεί στο νησί. Κι αυτό επιβάλλει πλέον επιτακτικά, την σοβαρή εξέταση των δυνατοτήτων για εκσυγχρονισμό και ισχυροποίηση των Ελαιουργικών Οργανώσεων.



Η έναρξη εφαρμογής του Καν. 1334/2002 σε συνδυασμό με τον νέο Νόμο για τους Συν/σμους ανοίγει σημαντικές προοπτικές για μεγέθυνση και αναδιοργάνωση αλλα και για χρηματοδότηση των Ελαιουργικών μας Οργανώσεων. Οι Οργανώσεις που μπορούν να ιδρυθούν με τον Κανονισμό αυτό θα πρέπει βέβαια να είναι αρκετά μεγάλες κι ετσι, εκτός λίγων εξαιρέσεων, μια οργάνωση πιθανόν να αναλογεί για κάθε Δήμο της Κρήτης. Είναι όμως φανερό ότι η ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί και θα ήταν σοβαρό λάθος αν, κάτω από το βάρος των γνωστών προβλημάτων, ο ελαιοπαραγωγικός κόσμος του νησιού αδιαφορήσει να ανταποκριθεί στο προκλητικό αυτό κάλεσμα των καιρών.



ΜΕΓΑΛΗ Η ΦΕΤΙΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΑΛΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΙΕΘΝΩΣ, Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Η συγκομιδή του ελαιοκάρπου στην Κρήτη προχωρεί προς το τέλος της. Ήδη παρά τις κακοκαιρίες των τελευταίων ημερών έχει φθάσει πια στο 95-99% κατά περιοχές και μέχρι τα τέλη Φεβρουαριου θα πρεπει να έχει ολοκληρωθεί σε όλο το νησί.

Βασικά χαρακτηριστικά της φετινής σοδειάς είναι, η υψηλή γενικά παραγωγή, η οποία σε αρκετές περιοχές φαίνεται να ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, η ελαφρά πτώση του μέσου επιπέδου ποιότητας και η γενική, αλλα φυσιολογική λόγω του ύψους της παραγωγής, μείωση των αποδόσεων του ελαιοκάρπου σε λάδι.

Σε ότι αφορά την ποιότητα, τα ελαιόλαδα με οξύτητα 0,3ο - 0,5ο που άλλες χρονιές αποτελούσαν το 90% της παραγωγής της Κρήτης, φέτος είναι ολιγότερα και είναι ζήτημα αν κατά μ.ο. πλησιάζουν το 50-60%.

Ωστόσο, πρεπει να σημειωθεί ότι το φετινό επίπεδο ποιότητας της Κρήτης γενικά, παρά την ελαφρά πτώση του σε σχέση πάντοτε με προηγούμενα χρονια, διατηρήθηκε τελικά πολύ υψηλότερο από όλες σχεδόν τις περιοχές της Μεσογείου.

Βεβαια μεταξύ των διαφόρων περιοχών του νησιού υπήρξαν κάποιες διαφορές στο μέσο επίπεδο της ποιότητας το οποίο γενικά φαίνεται να ήταν καλύτερο στις ημιορεινές κεντρικές από ότι στις πεδινές παραλιακές ζώνες του νησιού. Ετσι στην κεντρική Κίσσαμο, κεντρική Σητεία, περιοχή Αρκαλοχωρίου, Θραψανού κ.α. η μέση οξύτητα κυμάνθηκε γύρω στο 0,4ο ενώ στις παραλιακές ζώνες κυμάνθηκε κατά μ.ο. από 0,5ο (Κολυμπάρι, παραλιακή Σητεία) μέχρι 0,8ο (κάμπος Ιεράπετρας, Νότια Λασιθίου).

Χαρακτηριστικό της φετινής χρονιάς αποτέλεσε επίσης η εμφάνιση ορισμένων αναλυτικών σταθερών , όπως οι ερυθροδιόλες, σε κρίσιμα και κάπως αυξημένα επίπεδα. Το γεγονός που παρουσιάστηκε εντονότερα σε ορισμένες περιοχές της Χανίων, πρεπει να αποδοθεί σε φυσιολογικά αίτια και κυρίως στην υπερβολική παραγωγή και την εξαιτίας αυτής χαμηλή σχέση σάρκα –πυρήνα.

Εμφανίστηκαν επίσης υψηλές τιμές των συντελεστών Κ σε ορισμένες περιοχές του Ηρακλείου, που βέβαια θα πρεπει να αποδοθούν στους τραυματισμούς του καρπού από την χαλαζόπτωση που έπληξε τις περιοχές αυτές.

Στην Ιταλία, οπου η συγκομιδή φαίνεται να ολοκληρώθηκε, η παραγωγή ήταν τελικά πολύ χαμηλότερη από αρχικά εκτιμήθηκε αλλα και η ποιότητα ήταν αρκετά υποβαθμισμένη. Η έλλειψη έξτρα παρθένου νέας εσοδείας που αποδίδεται κυρίως στις ζημιές από τον Δάκο, οδήγησε την περασμένη βδομάδα, τουλάχιστο στην περιοχή του Bari, σε αύξηση του ενδιαφέροντος για έξτρα παρθένο παλαιάς εσοδείας (2001/2) με τιμές κυμαινόμενες από 2,63-2,73 _ /Κg .

Στην Ισπανία, η παραγωγή φαίνεται να είναι πολύ μειωμένη, αλλα και η ποιότητα, ως συνήθως, πολύ χαμηλή. Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση του Οργανισμού Ελαιολάδου της χώρας μέχρι τον Ιανουάριο είχε συγκομιστεί ποσότητα μόνο 330.000 τόνων, πράγμα που δείχνει ότι μέχρι το τέλος της περιόδου δεν είναι πιθανό να προσεγγιστεί η εκτίμηση του Υπ. Γεωργίας για 800.000 τόνους.



ΤΙΜΕΣ: ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΚΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Σε έντονη καθοδική πορεία φαίνεται να βρίσκονται οι τιμές παραγωγού στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Κρήτη τις δυο τελευταίες βδομάδες (Πιν. 1). Ετσι, για την οξύτητα 0,3ο έφθασαν τις 680 δρχ/κιλο και πλησίασαν αισίως τις τιμές στην Ισπανία (690 δρχ/κιλο) για οξύτητα 1ο (Πιν.3). Την ίδια στιγμή στην Ιταλία οι τιμές παραγωγού (Πιν.2) για τα Ιταλικά λάδια παραμένουν σταθερές (900-1050 δρχ/κιλο) και είναι οπωσδήποτε υψηλότερες κατά 200-300 δρχ/κιλο από τις δικές μας.

Ωστόσο η πτώση αυτή των τιμών στην Κρήτη δεν δικαιολογείται από τις γενικότερες συνθήκες της παγκόσμιας παραγωγής, ούτε από πλευράς ποσότητας, ούτε από πλευράς ποιότητας. Γιατι και η γενική παραγωγή δεν είναι και τόσο υψηλή, όπως αναφέρεται σε άλλη στήλη, αλλα και γιατι η ποιοτική παραγωγή την οποία διαθέτει η Κρήτη σε σημαντικό ποσοστό, είναι φέτος αρκετά περιορισμένη διεθνώς.

Βεβαια, κατά τους ασχολούμενους με το εμπόριο, η πτώση των τιμών οφείλεται στην μεγάλη πρόσφορα προϊόντος από την πλευρά των παραγωγών, πράγμα όμως που δεν φαίνεται να είναι και πολύ ακριβές. Αντίθετα φαίνεται πιθανότερο η προσφορά να προωθείται περισσότερο από την πλευρά των ενδιάμεσων των οποίων, βέβαια, οι αμοιβές εξαρτώνται κυρίως από την ποσότητα που διακινούν και όχι από τις τιμές. Ετσι η κίνηση διαφόρων Ενώσεων (Πεζών, Σητείας κ.α.) να σταματήσουν τις αγοραπωλησίες σε αυτά τα επίπεδα τιμών είναι σωστή και αναγκαία. Ωστόσο δεν ξέρουμε αν θα είναι και ικανή για να φέρει αποτέλεσμα. Κι αυτό γιατι, όπως και άλλοτε έχει αναφερθεί, η κακοδαιμονία της αγοράς στην Κρήτη σήμερα δεν είναι το συνολικό ύψος της προσφοράς, αλλα ο τρόπος που προσφέρεται! Περίπου 700 και πλέον (ελαιοτριβεία, ενώσεις, έμποροι κ.α.) προσφέρουν και μόνο 8-10 (αντιπρόσωποι ξένων εταιρειών) αγοράζουν! Το αποτέλεσμα, ετσι, είναι προδιαγεγραμμένο!

ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

Σημαντικές προοπτικές φαίνεται να διανοίγονται για βελτίωση και ανατροπή του όλου σκηνικού στον τομέα της Ελαιοκομίας με την δημιουργία των νέων μεγάλων Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων που προβλέπει ο Καν. ΕΚ 1334/2002 ο οποίος έχει τεθεί σε ισχύ από τον περασμένο Νοέμβριο.

Μια από τις προοπτικές αυτές αφορά την δημιουργία μεγάλων σύγχρονων Ελαιουργικών Οργανώσεων και Ενώσεων που θα μπορούν να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν σημαντικές παρεμβάσεις και στον τομέα της Παραγωγής και προπαντός στον τομέα της Διάθεσης.

Μια δεύτερη σημαντική προοπτική είναι η δυνατότητα αξιοποίησης Κοινοτικών χρηματοδοτήσεων για διάφορα προγράμματα δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την καλλιέργεια αλλα και την εμπορία.

Οι επιλέξιμες δραστηριότητες για Κοινοτική χρηματοδότηση είναι:

(α) Διοικητική διαχείριση και παρακολούθηση της αγοράς ελαιόλαδου (συγκέντρωση στοιχείων αγοράς- εκπόνηση μελετών κ.α)

(β) Βελτίωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στην ελαιοκαλλιέργεια (διατήρηση ελαιώνων υψηλής περιβαλλοντικής αξίας, επεξεργασία και διάδοση ορθών γεωργικών πρακτικών, προγράμματα επίδειξης τεχνικών ελαιοκαλλιέργειας, εισαγωγή σε Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών)

(γ) Βελτίωση της ποιότητας του ελαιόλαδου (καταπολέμηση δάκου, βελτίωση συνθηκών συγκομιδής, μεταφοράς και αποθήκευσης, αποθήκευση και αξιοποίηση απόβλητων και υποπροϊόντων, τεχνική βοήθεια στην μεταποίηση για την ποιότητα, δημιουργία εργαστηρίων ανάλυσης ελαιολάδου)

(δ) Δημιουργία συστήματος πιστοποίησης και προάσπισης της ποιότητας του ελαιολάδου υπό την αιγίδα της Εθνικής Διοίκησης (δημιουργία και διαχείριση συστημάτων ανίχνευσης νοθειών και υπολειμμάτων, διατροφικής ασφάλειας διασφάλισης ποιότητας κ.α)

Βεβαια η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων αυτών προς το παρόν (για το 2002/4) ορίζεται ότι θα προέρχεται από κράτηση που θα γίνεται κεντρικά στις ενισχύσεις στην παραγωγή, της οποίας το ύψος θα καθορίζεται από κάθε Κράτος μέλος, όπως και στην περίπτωση της χρηματοδότησης των Διεπαγγελματικών. Μπορεί όμως, να ζητηθεί και να επιτευχθεί η άμεση Κοινοτική χρηματοδότηση από τα αποθεματικά που θα προκύψουν με την αναθεώρηση της ΚΑΠ.

Πέραν όμως από την χρηματοδότηση των προηγούμενων δράσεων, , υπάρχει η προοπτική για χρηματοδότηση και δράσεων προβολης κατ ευθείαν από την Κοινότητα σύμφωνα με τους σχεδιασμούς που βρίσκονται σε εξέλιξη για την προβολή.

ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

Οι «Οργανώσεις Ελαιουργικών Φορέων» που προβλέπονται με τον Καν. ΕΚ 1334/2002 και αφορούν Ελαιοπαραγωγούς, Μεταποιητές (Ελαιοτριβείς), Έμπόρους και Διεπαγγελματικές, για να αναγνωριστούν από τα Κράτη μέλη και την ΕΕ πρεπει να πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις που αφορούν κυρίως το μέγεθος και τον τρόπο λειτουργίας τους.

Οι κυριότερες από τις προϋποθέσεις αυτές, ειδικά για τις Οργανώσεις των Ελαιοπαραγωγών, είναι :

• Οι Οργανώσεις Ελαιοπαραγωγών πρεπει να έχουν τουλάχιστο 2.500 παραγωγούς μέλη, ή 2% των ελαιοπαραγωγών ή της μέσης ελαιοπαραγωγής της σχετικής Περιφερειακής ζώνης (για την Κρήτη έχουν καθοριστεί με τον Καν. ΕΚ 2366/98 δυο Περιφερειακές ζώνες: μια για τον Ν. Ηρακλείου και μια συνολικά για τους άλλους τρεις Νομούς)

• Οι Ενώσεις των Οργανώσεων Ελαιοπαραγωγών πρεπει να έχουν τουλάχιστο 10 Οργανώσεις (πρωτοβάθμιες) η 15% της μέσης παραγωγής ελαιόλαδου του κράτους μέλους.

Οι Οργανώσεις των άλλων Ελαιουργικών Φορέων (Ελαιοτριβέων, Έμπόρων, Διεπαγγελματικές) πρέπει να πληρούν άλλες ανάλογες προϋποθέσεις που ορίζονται στον Κανονισμό.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, αλλα και την υπάρχουσα διαίρεση σε Δήμους, ειδικά για την Κρήτη, από πρώτη άποψη φαίνεται ότι θα ήταν σωστό να δημιουργηθεί μια Οργάνωση για κάθε ένα η και δυο μικρούς Δήμους, με εξαίρεση ελάχιστους μεγάλους στους οποίους θα μπορούσαν να δημιουργηθούν δύο, αν βέβαια υπάρχει γι αυτό λόγος. Σε ότι αφορά τις Ενώσεις, ο αριθμός τους θα εξαρτηθεί τελικά από τον αριθμό των Οργανώσεων που θα γίνουν σε κάθε Περιφερειακή ζώνη.

Βέβαια οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή του Καν. ΕΚ 1334/2002 (ο οποίος υπάρχει στην ιστοσελίδα του ΣΕΔΗΚ www.sedik.gr ) θα ρυθμιστούν με ερμηνευτική εγκύκλιο που ήδη ετοιμάζει το Υπουργείο Γεωργίας και θα είναι κατά πάσα πιθανότητα έτοιμη στις αρχές Μαρτίου. Ωστόσο όμως, σωστό είναι να αρχίσουν οι σχετικές προετοιμασίες όπως είναι σωστό ο Κανονισμός αυτός να συνεξεταστεί με τον νέο Νόμο περί Συν/σμων 2810/2000 ώστε να μην υπάρξουν ασυμφωνίες.

Ασφαλώς με τις Οργανώσεις Ελαιουργικών Φορέων θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την ίδρυση και μιας Περιφερειακής Διεπαγγελματικης Ελαιόλαδου στην Κρήτη, πράγμα που προβλέπεται από τον σχετικό Νόμο (2732/99- ΦΕΚ 154Α-30/7/99). Γι αυτό όμως θα επανέλθουμε αργότερα.

ΝΕΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ !

Μια ακόμη σημαντικη Πανελλήνια διάκριση απέσπασε το Ελαιόλαδο της Κρήτης με την βράβευση της Ένωσης Σητείας για το ποιοτικό Ελαιόλαδο της, από το Υπουργείο Γεωργίας στα πλαίσια της Αγρότικα. Μια διάκριση που βεβαια αποτελεί επίσημη αναγνώριση της Ελληνικής Πολιτείας, που έρχεται να επισφραγίσει τις τόσες άλλες διεθνείς διακρίσεις που πέτυχε και συνεχώς επιτυγχάνει το Κρητικό ελαιόλαδο με αιχμή του δόρατος το ελαιόλαδο της Σητείας. Μεταξύ αυτών, πιο πρόσφατες είναι οι επιτυχίες του ίδιου ελαιολάδου στον διεθνή διαγωνισμό που οργανώθηκε στην Σμύρνη Τουρκίας, με την σημαντικη συμβολή του Προέδρου και Αντιπροέδρου της «Ελληνικής Ακαδημίας Γεύσης» κ.κ. Αντ. Παναγιωτόπουλου και Νικ. Ψιλάκη - Δημοσιογράφου.

Και θα πρεπει βεβαια να συγχαρούμε την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Σητείας και για την βράβευση της από το Υπ. Γεωργίας και για το πρώτο βραβείο στην Σμύρνη, αλλα και για το πολύ σημαντικό πρώτο παγκόσμιο βραβείο ποιότητας που κέρδισε στον επίσημο διαγωνισμό ποιότητας του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου τον περασμένο Μάιο. Οπωσδήποτε όμως θα πρεπει να επαινέσουμε και τις άλλες Ιδιωτικές Επιχειρήσεις της Κρήτης που κέρδισαν διάφορες σημαντικές διακρίσεις στον διαγωνισμό της Σμύρνης, όπως τις «Cretan Taste» (Παπαδογιωργάκης – Κολυμπάρι), «Διγενάκης» και «Λυράκης» (Ηράκλειο) καθώς και οι Παραγωγοί-Τυποποιητές Βιολογικού ελαιόλαδου Biolea (Δημητριάδης-Άστρικας Κισάμου), Cretan Taste (Παπαδογιωργάκης- Κολυμπάρι) και Biocreta (Ομάδα Βιοκαλλιεργητών Μεσσαράς).

Με την ευκαιρία, υπενθυμίζεται ότι είναι ανοιχτός και λήγει την 11 Μαρτίου 2003 ο Παγκόσμιος Διαγωνισμός Ποιότητας (Mario Solinas) που έχει προκηρύξει για το 2002-2003 το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (ΔΣΕ). Οι όροι του διαγωνισμού και οι λεπτομέρειες για υποβολή αιτήσεων και δειγμάτων περιλαμβάνονται στην προκήρυξη του ΔΣΕ την οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν στην ιστοσελίδα του ΣΕΔΗΚ: www.sedik.gr. Στον διαγωνισμό αυτό ασφαλώς θα πρέπει να συμμετάσχουν οι Συν/κές και Ιδιωτικές Επιχειρησεις της Κρήτης που έχουν λάδια υψηλής ποιότητας φροντίζοντας πάντα να τηρούν τους σχετικούς όρους.



*Ο Δρ Νικ. Μιχελάκης είναι Δ/ντής του Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων Κρητης και Πρώην Δ/ντής του Ινστιτούτου Ελιάς Χανιων .