Του δημοσιογράφου Νίκου Ε. Μαρκάκη
Είπαν...
* Τα ταξιδιωτικά της κείμενα με την άμεση λιτή γραφή τους, μεστά και από ιστορικά, πολιτιστικά και στοχαστικά στοιχεία, κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, τον συνεπαίρνουν και τον ταξιδεύουν σε πόλεις και πολιτείες, τον μεταμορφώνουν όπως ο Πλάτων τον Σωκράτη σε νέον και “καλόν” στο πνεύμα και στην ψυχή.
(΄Αννα Κελεσίδου, δρ. Φιλοσοφίας)
* Με μια ψύχραιμη εκτίμηση και χωρίς αδικαιολόγητους θαυμασμούς και ενθουσιασμούς, μας παραθέτει όλα εκείνα τα επί μέρους στοιχεία που απαρτίζουν το ξεχωριστό και το ιδιαίτερο γνώρισμα μιας χώρας, μιας πόλης, μιας ιστορικής σημαντικής περιόδου ή και ευρύτερης διαδρομής.
(Μισράχη Ευαγγελία, συγγραφέας - κριτικός)
* Είχα την ευκαιρία και την τύχη θα έλεγα να διαβάσω αυτό το βιβλίο. Ταξίδευσα μαζί του σε τόσα μέρη, σε γνωστά και άγνωστά μου. Μέσα στις σελίδες του βρήκα μια συγγραφέα που ήξερε να βλέπει. Ένα χάρισμα που έδωσε ο Θεός στην Κλειώ. Αν θα ξαναέκανα ένα ταξίδι, θα ήθελα να το κάνω μαζί της.
(Φωτεινή Σακελλαρίδου - Καμπιλαυκά, πρώην δήμαρχος Ζωγράφου Αττικής).
***
Συνηθισμένο και δικαιολογημένο φαινόμενο η αναπαράσταση των ταξιδιωτικών εντυπώσεών μας υπό μορφή σύντομης προφορικής αφήγησης ή και λεπτομερούς διήγησης ανάμεσα στις σελίδες βιβλίου. Στενά συνυφασμένη με την πορεία μας, από αρχαιοτάτων χρόνων, είναι τα ταξίδια που πραγματοποιούνται από περιέργεια, επαγγελματική ανάγκη και ακόμη για ξαλάφρωμα και εκκένωση των... νευρώσεών μας.
Ευεργετικός πάντοτε ο αντίκτυπος των ταξιδιών μια και διαμορφώνουν κάπως τον τρόπο σκέψης, επηρρεάζουν τον προγραμματισμό μας και εμπλουτίζουν τις αναμνήσεις μας για τις οποίες αναζητούμε τρόπο να αποκαλύψομε σε όσους τυχόν δεν είχαν την τύχη να επισκεφθούν τα ίδια μέρη.
Δεν μπορούμε συνεπώς να ισχυριστούμε ότι στα καλά καθούμενα η γνωστή συμπατριώτισσά μας - από το Πετροκεφάλι Μεσαράς - απόστρατη εκπαιδευτικός κ. Κλειώ Λούμου - Μαρκάκη, ξεσπιτώθηκε, προσωρινά έστω, και πετάχτηκε στα πέρατα της γης για να δει “ιδίοις όμμασιν” (με τα δικά της μάτια) τόπους, ανθρώπους και πολιτισμούς. Κίνητρο, όπως ομολογεί η ίδια της πολυήμερης περιπλάνησης της σε τρεις ηπείρους, υπήρξε ο ενδόμυχος πόθος της για διεύρυνση του μορφωτικού της επιπέδου και στη συνέχεια εξωτερίκευση των εντυπώσεων της μέσω ενός καλαίσθητου βιβλίου.
Θείο δώρο - μα το Θεό - οι
Ταξιδιωτικοί Συλλογισμοί” που με την ιδιόχειρη αφιέρωση της συγγραφέος με αιφνιδίασαν εδώ στη μοναξιά και ερημιά του χωριού αλλά και επιβεβαίωσαν ακόμη την αλήθεια ότι ένα καλοδουλεμένο και με μαεστρία γραμμένο βιβλίο, υποχρεώνει τον αναγνώστη να το “ρουφήξει” από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα κάθε κεφαλαίου και από την αρχή μέχρι τέλους ολόκληρο το πόνημα!
Παρακολουθώ από τα πρώτα βήματά της στο λογοτεχνικό μας χώρο την κ. Κλειώ και από την αρχή είχα προνοήσει και επισημάνει τη σίγουρη ανοδική πορεία της. Δικαιώνομαι τώρα στην πρόβλεψη μου αυτή καθώς βρίσκομαι αντιμέτωπος με μια συναρπαστική ξενάγηση στα ίδια σχεδόν μέρη που περιγράφει και κατά σύμπτωση διέτρεξα στα χρόνια της ενεργούς δημοσιογραφικής διαδρομής μου. Κρίνω δηλαδή “από πρώτο χέρι” το αληθές του κειμένου και το ορθό της περιγραφής.
Μαγεύει, σαγηνεύει, ηρεμεί το ταξίδι και η συγγραφέας, από χώρα σε χώρα αναζητά την ισορροπία ανάμεσα σε τοπία, ανθρώπους και αξιοθέατα. Μια συναισθηματική αρμονία που προσπαθεί να μεταδώσει στον αναγνώστη με δικό της καλλιεργημένο στυλ, με πικάντικη περιγραφή και πιστή αναπαράσταση ιστορίας και γεωγραφίας.
Πολύτιμος συμπαραστάτης στην πολύμοχθη και πολυήμερη προσπάθειά της ο συνταξιδιώτης σύζυγός της κ. Πολυχρόνης Λούμος στον οποίο και οφείλεται η σύνθεση του εξώφυλλου και ο οποίος με μια σύντομη ποιητική έμπνευσή του δίνει το έναυσμα για ξεφύλλισμα...
Σοφή η σκέψη της κ. Κλειώς να προτάξει ένα παρεμφερές κείμενο, ηλικίας 80 και πλέον ετών, του αείμνηστου πατέρα της - δασκάλου Αντώνη Μαρκάκη, στο οποίο εκτός από το κλίμα και τη νοοτροπία μιας εποχής, αποκαλύπτονται οι δυσκολίες τότε για μια εκδρομή. “Ο διευθυντής μας Σταύρος Μπουρλώτος, γράφει ο μαθητής της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ηρακλείου Αντώνης Μαρκάκης, μας είπε να πάρομε ψωμί και φαγητό για το πλοίο και ρούχα για ύπνο”.
Για προδιάθεση του αναγνώστη γύρω από τη συναρπαστική περιπλάνηση σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη, την Κων/πολη και την Αίγυπτο, παραθέτω μερικά αντιπροσωπευτικά δείγματα από το βιβλίο.
* Τολμηρό και πολυδάπανο το εγχείρημα. “Χωρίς λάδι, χωρίς ξίδι, πώς θα κάμομε ταξίδι;” Ακόμη και οι σχολικές εκδρομές πραγματοποιούντο με χίλια τόσα εμπόδια.
* Πηγαίνοντας στην Πάφο αγναντεύεις από ψηλά την “Πέτρα του Ρωμιού” που όπως λέγεται, την έριξε ο Διγενής από το όρος Πενταδάκτυλο, όπου βρισκόταν για να προστατεύσει το νησί από τους πειρατές.
* Τελειώνοντας το σύντομο οδοιπορικό μου στην Κων/πολη, κλείνω ακόμη πιο βαθειά στην καρδιά μου τη Νεράιδα του Βοσπόρου, αναφωνώντας: “Πόλη των Πόλεων, είσαι ευλογημένη, είσαι υπέροχη, είσαι ο ακοίμητος φάρος της Ορθοδοξίας. Κράτα γερά, να με καρτερείς, σε χρειάζομαι, θα σε επισκεφτώ ξανά!!
* Παντού δημόσιες βιβλιοθήκες. Εντυπωσιάστηκα όταν έξω από τη Στοκχόλμη, σε μια υπαίθρια τουαλέτα βρήκαμε μια από αυτές τις βιβλιοθήκες!
* “Μπιστόλι κατά της Αγγλίας” ονόμασε την Αμβέρσα ο Μέγας Ναπολέοντας, ενθουσιασμένος από τη στρατηγική της θέση όταν την κατέλαβε.
*Ο ρυθμός της Λόντρας στους μεγάλους δρόμους είναι πλατύς, βαθύς, σχεδόν σιωπηλός σαν μεγάλου ποταμού” (Ν. Καζαντζάκης).
* Σαν πας στην “τελειότερη πόλη του κόσμου” (Βαλερύ), - στο “υπέροχο σκάφος φορτωμένο με ευφυία” (Μπαλζακ) - στο “συνώνυμο του κόσμου” (Ουγκώ) - διαπιστώνεις ότι το Παρίσι μόνο του κρατά ολόκληρη τη Γαλλία (εμπόριο, επιστήμες, τέχνες, συγκοινωνιακά δίκτυα κλπ.).
* Όμως το Τολέδο, τόσο για μας τους Έλληνες, όσο και για τον κόσμο ολόκληρο, είναι η πόλη που φιλοξένησε τον Θεοτοκόπουλο, τον Ελ Γκρέκο, που μαγεμένος από την ομορφάδα εγκαταστάθηκε μόνιμα, μεγαλούργησε και άφησε την τελευταία πνοή του.
Ένας επιστάμενος και λεπτομερής ζωγραφικός πίνακας είναι οι 200 περίπου σελίδες του βιβλίου, που η κ. Κλειώ δημιούργησε, ακολουθώντας πιστά τη συμβουλή του Νίκου Καζαντζάκη: “Έχεις τα χρώματα, έχεις τα πινέλα, ζωγράφισε τον Παράδεισο και μπες μέσα...”.
Σε τέτοιους Παράδεισους μακάρι να μας οδηγήσει και πάλι μελλοντικά η συγγραφέας με άλλα πονήματα, δικής της έμπνευσης και σύνθεσης, μια και όχι μόνο ξέρει πια το δρόμο, αλλά και ένα - ένα τα γύρω κατατόπια του.

