Ριζικές τομές στη λειτουργία των Πανεπιστημίων εξήγγειλε από τη σύνοδο των πρυτάνεων στο Λιτόχωρο Πιερίας η υπουργός Παιδείας, Άννα Διαμαντοπούλου. Οι αλλαγές θα τεθούν σε διαβούλευση τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και αναμένεται να γίνουν πράξη το επόμενο διάστημα στα ΑΕΙ της χώρας.
Πυλώνες των αλλαγών είναι η αυτοτέλεια των Πανεπιστημίων, η αξιολόγηση και η κοινωνική λογοδοσία, η διεθνοποίηση της λειτουργίας τους και τόνωση της εξωστρέφειας, η σύνδεσή τους με την κοινωνία και την οικονομία και η ανταπόκρισή τους στις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που φέρει η παγκοσμιοποίηση, η πρόοδος της τεχνολογίας και η Κοινωνία της Γνώσης.
Η υπουργός απέκλεισε αυξήσεις στην χρηματοδότηση των πανεπιστημίων (αντιστοιχεί στο 1,4% του ΑΕΠ). "Τα προβλήματα είναι θεσμικά, αφορούν την αυτοτέλεια και αυτοδιοίκησή των πανεπιστημίων, μέχρι την οργάνωση σπουδών και τον διεθνή τους ρόλο. Δεν θεωρώ ότι αν δεν λυθεί το θέμα της χρηματοδότησης με τον τρόπο που θα θέλαμε, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε σε αλλαγές. Θα προχωρήσουμε σε μεγάλες θεσμικές αλλαγές, που θα υποβοηθήσουν και το χρηματοδοτικό" είπε.
Οι αλλαγές
Σύμφωνα με την υπουργό, ο μέχρι τώρα τρόπος διοίκησης των Πανεπιστημίων είναι εσωστρεφής και παρωχημένος. Χρειάζεται απελευθέρωση από τον γραφειοκρατικό, σφιχτό εναγκαλισμό του κράτους , σύνδεση με την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα και ισόρροπη συμμετοχή όλων των συνιστωσών της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Η κ. Διαμαντοπούλου ανακοίνωσε πως η πλήρης διαχείριση των οικονομικών των Πανεπιστήμιων, περιλαμβανομένης της μισθοδοσίας, θα περιέλθει στα ίδια τα Πανεπιστήμια. Η χρηματοδότηση από το κράτος θα γίνεται επί τη βάσει προγραμματικών συμφωνιών.
Μίλησε, ακόμα, για ανάπτυξη και βελτίωση της διαδικασίας αξιολόγησης με στόχο την αναβάθμιση, την εξέλιξη και αριστεία στο ακαδημαϊκό έργο.
Αναφέρθηκε σε υπηρεσίες προς τον φοιτητή, όπως την κάρτα φοιτητή που θα του διασφαλίζει πρόσβαση σε όλες τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Οι παροχές προς τους φοιτητές (σίτιση, στέγαση κλπ) θα γίνονται αποκλειστικά από τα ίδια τα πανεπιστήμια ενώ θα διευρυνθεί το σύστημα των φοιτητικών υποτροφιών και δανείων με βάση τις τεκμηριωμένες κοινωνικό-οικονομικές ανάγκες και την επίδοση των φοιτητών.
Για τις σπουδές, είπε πως βασική ακαδημαϊκή μονάδα θα είναι Σχολή που θα απονέμει και τα πτυχία με βάση προγράμματα σπουδών. Τα Τμήματα θα υφίστανται ως διοικητικές μονάδες συγκεκριμένων επιστημονικών πεδίων, αλλά όχι ως στεγανές κιβωτοί για το πρόγραμμα σπουδών ενός φοιτητή. Θα γίνεται συντονισμός των μεταπτυχιακών προγραμμάτων με τρόπο που θα ορίζει το κάθε Ίδρυμα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στον διεπιστημονικό χαρακτήρα των προγραμμάτων σπουδών τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Η εισαγωγή των φοιτητών θα γίνεται σε Σχολές. Η κατανομή τους στα επιμέρους προγράμματα σπουδών θα γίνεται μετά από το τέλος του πρώτου ακαδημαϊκού έτους, ανάλογα με την επίδοση και τις προτιμήσεις των φοιτητών, χωρίς να αποκλείεται και η αλλαγή προγράμματος σπουδών σε επόμενα έτη. Θα προχωρήσει η υιοθέτηση και εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος ECTS με βάση τις διδακτικές μονάδες. Θα αλλάξει το σημερινό σύστημα εξεταστικών περιόδων που σήμερα έχει μετατρέψει το Πανεπιστήμιο σε εξεταστικό κέντρο. Θα υιοθετηθεί το ψηφιακό σύγγραμμα που θα είναι ελεύθερα διαθέσιμο στο διαδίκτυο. Θα υπάρχει σύστημα πιστοποίησης όλων των προγραμμάτων σπουδών. Το Υπουργείο Παιδείας δεν θα έχει πλέον εμπλοκή στην δημιουργία των προγραμμάτων αυτών. Θα οργανωθούν Κέντρα Αριστείας και μέσω συνεργασίας μεταξύ των Ιδρυμάτων, θα υπάρχει αναδιάρθρωση του θεσμού της πρακτικής άσκησης και των ευκαιριών απόκτησης εμπειρίας των φοιτητών/τριών. Τα προγράμματα δια βίου μάθησης θα αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο των πανεπιστημιακών σπουδών και στοιχείο σύνδεσής τους με τις τοπικές κοινωνίες.
Σε κάθε περιοχή, θα υπάρχει συντονισμός και συνεργασία των ερευνητικών δραστηριοτήτων μεταξύ των Πανεπιστημίων και των Ερευνητικών Κέντρων. Θα γίνεται υποστήριξη της καινοτόμου επιχειρηματικότητας με χρηματοδότηση επιχειρήσεων που βασίζονται σε πατέντες και καινοτόμα προγράμματα πανεπιστημιακών εργαστηρίων. Η χρηματοδότηση της έρευνας θα γίνεται με βάση δυο στρατηγικούς πυλώνες: α) Χρηματοδότηση με βάση εθνικές στρατηγικές (π.χ πράσινη ανάπτυξη) και β) χρηματοδότηση με αποκλειστικό στοιχείο την αριστεία. Η αξιολόγηση των ερευνητικών προτάσεων θα γίνεται αποκλειστικά από ξένους κριτές.
Για τη διεθνοποίηση των ΑΕΙ, είπε πως θα υπάρχει ενίσχυση διεθνών προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών που θα προσελκύουν και ξένους φοιτητές. Η εκλογή των καθηγητών να γίνεται από διεθνούς σύνθεσης εκλεκτορικά σώματα. Θα δίνεται δυνατότητα εκλογής και αλλοδαπών ως μελών ΔΕΠ. Θα παρέχεται η δυνατότητα ταυτόχρονης κατοχής θέσης ΔΕΠ σε ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια (dual appointments) ώστε οι διακεκριμένοι Έλληνες- Ελληνίδες και ξένοι επιστήμονες να μπορούν να προσφέρουν την εμπειρία τους στα ελληνικά πανεπιστήμια χωρίς να υποχρεώνονται να εγκαταλείπουν την θέση τους. Θα παρέχεται η δυνατότητα- με βάση τις προδιαγραφές που θέτει κάθε Πανεπιστήμιο- ίδρυσης ακαδημαϊκών εδρών ΔΕΠ με χορηγία, καθώς είναι πραγματικά παγκόσμια πρωτοτυπία Έλληνες να χρηματοδοτούν έδρες και κέντρα σπουδών σε όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου και να μην δικαιούνται να το κάνουν στην Ελλάδα. Θα υπάρχει ενθάρρυνση της ίδρυσης παραρτημάτων των ελληνικών πανεπιστημίων σε άλλες χώρες. Θα υιοθετηθεί και θα εφαρμοστεί το εθνικό πλαίσιο προσόντων (NQF) κατά τα πρότυπα του αντίστοιχου ευρωπαϊκού πλαισίου προσόντων.
« Αναπόσπαστο τμήμα των θεσμικών αλλαγών δεν μπορεί παρά να αποτελεί η με ακαδημαϊκά, κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού ιστού της χώρας.
Θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η συζήτηση πάνω στην πρόταση ενός Συμβουλίου σε κάθε περιφέρεια για τον καλύτερο συντονισμό, συνεργασία και εν τέλει αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων όλων των ιδρυμάτων κάθε περιφέρειας ( Πανεπιστήμια, ΤΕΙ και Ερευνητικά Κέντρα)», τόνισε η υπουργός.
Παλλήκαρης: “Στη σωστή κατεύθυνση”
Ο πρύτανης του Πανεπιστήμιου Κρήτης, Ι. Πάλληκαρης, θεωρεί θετικό το γεγονός πως οι ανακοινώσεις έγιναν για πρώτη φορά στη Σύνοδο των πρυτάνεων, κάτι που δείχνει πως η υπουργός σέβεται τις απόψεις των διοικήσεων των ΑΕΙ. Κρίνει, επίσης, πως οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, πρότεινε τη δημιουργία ενός ΑΕΙ για το νησί, το οποίο θα ενώνει το Πανεπιστήμιο, το ΤΕΙ και το Πολυτεχνείο Κρήτης. Η πρόταση αυτή γίνεται στο πλαίσιο της συγχώνευσης των ΑΕΙ που προωθεί το υπουργείο Παιδείας.

