«Συνώμοσαν εκ κοινού συμφέροντος, αφήρεσαν τας ελευθερίας του Κρητικού λαού και εισήγαγον πολίτευμα συγκεντρωτικόν και απολυταρχικόν»

Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων

Λίγο πριν το θάνατό του, στα 1907, ο πρώτος ανασκαφέας της Κνωσού Μίνως Καλοκαιρινός τα έβαζε με όλο το πολιτικό σύστημα της Κρήτης, κατηγορώντας το σύνολο των βουλευτών για εγκλήματα κατά του κρητικού λαού. Ανάμεσα σʼ αυτούς που είχε καταγγείλει ήταν οι Ε. Βενιζέλος και Α. Μιχελιδάκης, αρχηγοί των δύο μεγάλων πολιτικών κομμάτων του νησιού


Η αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος, δεν είναι μια υπόθεση καινούργια, ειδικά για την Κρήτη. Εκατόν τρία χρόνια πριν, ένας ρομαντικός Ηρακλειώτης, που είχε αποδείξει χρόνια πριν την αγάπη του στον τόπο και την ιστορία, τόλμησε να τα βάλει με ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της αυτόνομης πολιτείας του νησιού, κατηγορώντας όλους τους βουλευτές του ότι ψηφίζοντας το δεύτερο Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας κατέλυαν τις ελευθερίες του κρητικού λαού, ξεπουλούσαν την περιουσία των οθωμανικών ιδρυμάτων που υπήρχαν τότε, ενώ είχαν ψηφίσει και υψηλές αμοιβές για τους ίδιους. Ήταν ο Μίνως Καλοκαιρινός, μια μεγάλη μορφή της εποχής, ο πρώτος που είχε φέρει στο φως μέρος του ανακτόρου της Κνωσού, το 1878, πολύ πριν από τον Έβανς, σε ανασκαφές που έκανε μάλιστα με τα χρήματα της προσωπικής του περιουσίας. Ο Μίνως ήταν αδελφός του Λυσίμαχου, προξένου της Αγγλίας, που υπήρξε μεταξύ των θυμάτων της φοβερής σφαγής της 25ης Αυγούστου 1898.

Με μαχητική αρθρογραφία του στην εφημερίδα «Κρητική Αρχαιολογική Εφημερίς» που εξέδιδε ο ίδιος στο Ηράκλειο από τα τέλη του Σεπτεμβρίου του 1906 και για μερικούς μήνες, μέχρι το θάνατό του, είχε εκφράσει τις απόψεις και τις έντονες διαφωνίες του για το δεύτερο Σύνταγμα της Κρήτης, που οριστικοποιήθηκε στις αρχές του 1907. Το Σύνταγμα ψηφίστηκε και δημοσιεύτηκε στις 8 Φεβρουαρίου 1907, γεγονός που τον οδήγησε να καταγγείλει με μια επιστολή του προς τον εισαγγελέα, στις 16 Απριλίου 1907, και τα 126 μέλη της συντακτικής συνέλευσης, ζητώντας την ποινική τους δίωξη, αλλά και τη στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων για 5 έως 10 χρόνια! Ανάμεσα σʼ αυτούς που είχε καταγγείλει ο Μίνως Καλοκαιρινός ήταν ο τότε πληρεξούσιος της Κρήτης Ελευθέριος Βενιζέλος και ο πρόεδρος της συντακτικής συνέλευσης Αντώνιος Μιχελιδάκης.

Μεταξύ άλλων, κατηγορούσε τους 126 χριστιανούς και μουσουλμάνους βουλευτές ότι «συνώμοσαν εκ κοινού συμφέροντος κινούμενοι και αλληλοβοηθούμενοι ως αυτουργοί και συνεργοί του εγκλήματος και αφήρεσαν τας ελευθερίας του Κρητικού λαού, και εισήγαγον πολίτευμα συγκεντρωτικόν και απολυταρχικόν». Ακόμη, ότι «προς ιδίαν ατομικήν ωφέλειάν των εδήμευσαν την ακίνητον κτήσιν των Μουσουλμανικών ευαγών ιδρυμάτων». Ενώ σε μια πολιτική του δήλωση, με την οποία γνωστοποιούσε την υποψηφιότητά του, ως ανεξάρτητος υποψήφιος στις εκλογές του 1907, κατηγορούσε τους πληρεξουσίους ότι ψήφισαν να πάρουν αμοιβή από 2.200 δραχμές, ποσό φυσικά τεράστιο εκείνη την εποχή.

Οι καταγγελίες του Μ. Καλοκαιρινού ήταν φανερό ότι δεν θα μπορούσαν να εξεταστούν επί της ουσίας, και φυσικά να υπάρξει τιμωρία όπως ζητούσε! Είχε βάλει απέναντί του ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Όμως, ούτως ή άλλως, λίγο καιρό μετά πέθανε στα 64 χρόνια του.

Σήμερα, στο πλαίσιο της στήλης «Τα κείμενα των κορυφαίων», θα δημοσιεύσομε ολόκληρο το κείμενο της καταγγελίας που έκανε στον εισαγγελέα για το σύνολο των πληρεξουσίων της Β΄ συντακτικής συνέλευσης, αλλά και την πολιτική του δήλωση με την οποία ανακοίνωνε την υποψηφιότητά του για την κρητική βουλή, κόντρα επίσης σʼ ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, για τους ίδιους λόγους που το πολέμησε. Και τα δύο κείμενά του είχαν δημοσιευτεί στην «Κρητική Αρχαιολογική Εφημερίδα», στις 15 Μαΐου 1907. Χρησιμοποιήσαμε τα αντίγραφα της σειράς των εντύπων που υπάρχουν στη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, ενώ τα πρωτότυπα υπάρχουν στο Ιστορικό Αρχείο της Ε.Κ.Ι.Μ.

Αλέκος Α. Ανδρικάκης

[email protected]