«Διείσδυση» στον κόσμο των δεκάδων περιθωριοποιημένων παιδιών που περιφέρονται καθημερινά στο κέντρο του Ηρακλείου είτε επαιτώντας είτε δουλεύοντας, πουλώντας χαρτομάντιλα και μπρελόκ, επιχειρεί τους τελευταίους έξι μήνες μία ομάδα εθελοντών μέσω του προγράμματος “street work” (δουλειά στο δρόμο).

Πρόκειται για την σημαντικότερη πρωτοβουλία που έχει ληφθεί σε τοπικό επίπεδο σε σχέση με το σοβαρότατο πρόβλημα «των παιδιών του δρόμου» καθώς αφενός γίνεται καταγραφή της κάθε περίπτωσης χωριστά αφετέρου οι εθελοντές μέσω του παιδιού προσπαθούν να προσεγγίσουν τους γονείς ώστε η παρέμβαση τους να είναι ουσιαστική. Για παράδειγμα εάν προκύψει πρόβλημα υγείας με κάποιο παιδί, τότε οι εθελοντές-όπως έχει συμβεί-θα φροντίσουν να το πάνε στο νοσοκομείο.

Επικεφαλής της ομάδας των εθελοντών είναι η ψυχολόγος Ευεποίνα Παντελέρη, η οποία είχε ανάλογη εμπειρία από τη Θεσσαλονίκη και έτσι ήταν σε θέση να οργανώσει και να συντονίσει το πρόγραμμα που υποστηρίζεται από την «Όαση του Παιδιού».



Το προφίλ των παιδιών του δρόμου

Από τον Ιανουάριο οπότε και ξεκίνησε η λειτουργία του προγράμματος μέχρι και σήμερα η πολυμελής ομάδα των εθελοντών έχει έρθει σε επαφή με περίπου 65 παιδιά του δρόμου. Πιο σταθερά στις συναντήσεις που κάνουν κάθε Πέμπτη, στις 7 το απόγευμα, στο ισόγειο της Λότζια, είναι τα 52. Τα περισσότερα διαμένουν στην περιοχή της Αγίας Τριάδας και στο Λάκο και κάποια στην περιοχή της Αλικαρνασσού. Είναι εγγεγραμμένα στο σχολείο όμως δεν είναι σταθερά στην παρουσία τους.

«Μέχρι τώρα έχουμε καταγράψει 52 παιδιά στις ένδεκα εξορμήσεις μας. Βέβαια έχουμε έρθει σε επαφή με πολλά περισσότερα, ωστόσο η επαφή μαζί τους ήταν πιο φευγαλέα. Υπάρχουν ωστόσο και κάποιες μέρες που δεν έρχονται καθόλου. Όπως για παράδειγμα πρόσφατα που είχαμε επιχείρηση της αστυνομίας. Τότε πέφτει …σύρμα. Όλο αυτό το πράγμα είναι οργανωμένο. Δε λειτουργεί ο καθένας από μόνος».

Όπως λέει, τα περισσότερα παιδιά είναι από Αλβανία. Επίσης υπάρχουν Ρομ, λιγότερα από την ανατολική Θράκη ενώ τελευταία έχουν εμφανιστεί κάποια παιδιά και από Ρουμανία. Οι ηλικίες τους συνήθως είναι γύρω στα 10. Έχουμε βρει και ηλικίες 3-4 ετών αλλά και πολύ μεγαλύτερα παιδιά. Όμως εκείνα που είναι σταθερά στις συναντήσεις μας είναι ηλικίας 10-12 ετών».

Σύμφωνα με την κ. Παντελέρη, λίγα είναι εκείνα που απλώς ζητιανεύουν. Τα περισσότερα εργάζονται πουλώντας λουλούδια, χαρτομάντιλα, μπρελόκ ή παίζουν ακορντεόν και τουμπερλέκι. Η εργασία, όπως λέει, είναι μεγάλη δέσμευση γι’ αυτά τα παιδιά. Θα προτιμήσουν να έρθουν να μιλήσουν μαζί σου σε κάποιο διάλειμμα. Συχνά θα «ακούσεις να λένε: να βγάλω πρώτα πέντε ευρώ ή ένα ευρώ και θα έρθω».

Η εμπειρία έχει δείξει ότι δεν είναι δύσκολο να προσεγγίσεις τα παιδιά του δρόμου. Ωστόσο χρειάζεται χρόνος για να κερδίσεις την εμπιστοσύνη τους και κυρίως να σε οδηγήσουν στους γονείς. Αυτός άλλωστε είναι και ο σκοπός μας.

«Πολλές φορές δημιουργούνται συγκρούσεις. Υπάρχει καχυποψία. Οι γονείς πιστεύουν ότι τα παιδιά δεν δουλεύουν γιατί χαζολογούν. Ενδεικτική είναι η περίπτωση ενός κοριτσιού που ερχόταν στο πρόγραμμα, όμως εξαφανίστηκε για κάποιες ημέρες. Μία ημέρα μας είπε ότι δεν την άφηνε η μητέρα της να έρχεται γιατί δεν έβγαζε χρήματα. Τη μητέρα της τη γνωρίσαμε σιγά-σιγά και πλέον δεν είναι αρνητική».

Η επικεφαλής του προγράμματος τονίζει ότι δεν πρέπει να εγκλωβιζόμαστε σε στερεότυπα του τύπου «οι εκμεταλλευτές γονείς». «Σαφώς και υπάρχουν περιπτώσεις εκμετάλλευσης, όμως κανείς δεν ξέρει την προσωπική ιστορία του καθένα και γι’ αυτό δεν πρέπει να βγάζουμε βεβιασμένα συμπεράσματα. Πρέπει να τους προσεγγίσουμε με λεπτούς χειρισμούς και να τους κάνουμε να κατανοήσουν ότι θέλουμε να βοηθήσουμε το παιδί τους».

Για παράδειγμα διαπιστώθηκε ότι τα περισσότερα παιδιά αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα με τα δόντια τους. «Τώρα γίνεται μία κίνηση με τη Νομαρχία ώστε να διαθέσει το βαν και να γίνει ένας πρώτος έλεγχος των δοντιών των παιδιών. Σε άλλη περίπτωση διαπιστώθηκε ότι ένα παιδάκι αντιμετώπιζε οφθαλμολογικό πρόβλημα. Το πήγαμε στο Βενιζέλειο για να το βοηθήσουμε. Η μητέρα του για να μας ευχαριστήσει μας κάλεσε για καφέ στο σπίτι τους. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί δείχνει ότι δημιουργείται μία σχέση. Τα παιδιά του δρόμου μπορεί να φαίνονται πιο άγρια και ατίθασα, είναι όμως παιδιά. Και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε».