
Οι γαστρονομικές εμπειρίες για τους περισσότερους συνδέονται κυρίως με ένα καλομαγειρεμένο φαγητό. Για μένα έχει ενδιαφέρον να περιλαμβάνουν και την αναζήτηση της τροφής που θα αποτελέσει την πρώτη ύλη για το πιάτο που θα απολαύσουμε. Οι χοχλιοί είναι τόσο αγαπητοί που η εμπειρία αναζήτησής τους ήταν πάντα μια ισχυρή επιθυμία. Στο σπίτι μας, όπως και σε κάθε σπίτι σε τούτο το νησί, οι χοχλιοί ήταν φαγητό που τα μέλη της οικογένειας συνορίζονταν και το τσικάλι έμενε πάντα άδειο πριν φτάσει το βράδυ, όση ποσότητα και να είχε μαγειρευτεί. Όλες οι εκδοχές ήταν ευπρόσδεκτες με λαχανικά, χόντρο ή ρύζι με πολλά ή λίγα κρεμμύδια, γιαχνί, τηγανητοί, βραστοί, σε όλα τα μεγέθη, είναι το φαγητό που και τσακωμοί ως παιδιά έχουμε κάνει πάνω από την κατσαρόλα για το ποιος έχει σερβιριστεί τους περισσότερους. Όπως με ρώτησε ένας φίλος πριν μερικές μέρες ανησυχώντας για την υπερβολική ποσότητα που είχε καταναλώσει “παθαίνει κανείς κάτι αν φάει πάρα πολλούς χοχλιούς;”. Τον καθυσήχασα, τι να πάθεις από μια εξαιρετικά θρεπτική τροφή, χαμηλή σε θερμίδες, πλούσια πηγή βιταμινών, ιχνοστοιχείων και μετάλλων, σιδήρου, καλίου, μαγνησίου και με χαμηλά λιπαρά.
Φέτος ήρθε η καλή η ώρα και βρήκα την παρέα με την απαιτούμενη εμπειρία που θα με μυήσει στην αναζήτηση των νόστιμων σαλιγκαριών. Με προειδοποίησαν ότι είναι κοπιώδης εργασία που απαιτεί καλή φυσική κατάσταση και πολύ πρωϊνό ξύπνημα. Τίποτα δεν ήταν τόσο σοβαρό για με εμποδίσει να γνωρίσω και να μάθω την τέχνη των γυρευτών χοχλιών. Είναι οι πιο νόστιμοι από όλους ο κόπος σου ανταμείβεται από τη μοναδική τους γεύση. Βρίσκονται σε περίοδο νάρκης τούτο τον καιρό, αφού πρώτα έχουν βολτάρει αρκετά μέχρι τον Απρίλιο, έχουν καλοταϊστεί με τα πλούσια φυτά και τα βότανα της κρητικής γης και έχουν γίνει παχουλοί παχουλοί. Με το πρώτο φως της μέρας βρεθήκαμε σε τοπίο ορεινό και μακρυά από την πόλη, όπου οι πιο έμπειροι ήξεραν πού να ψάξουν για τις “κρυψώνες” των γυρευτών χοχλιών. Κάτω από πέτρες, από αγκαθωτά ξερόκλαδα, σε σημεία κρυφά κοιμόντουσαν και περίμεναν στουμπωμένοι και χορτάτοι να τους μαζέψουμε. Όπως έλεγε και ένας καθηγητής μου στο σχολείο, τα καλά και αγαθά κόποις κτώνται, οπότε και σκύψαμε και περπατήσαμε και συρθήκαμε στο χώμα για να συλλέξουμε την πολύτιμη τροφή. Η σοδειά μας καθόλου ευκαταφρόνητη θα εξασφάλιζε σε όλους καλές και μπόλικες μαγερειές. Συζήτηση έγινε και για το πώς τούς προτιμά ο κάθε ένας, αλλά όπως και να το κάνεις στην Κρήτη “χοχλιοί να είναι και όπως θέλει ας είναι μαγειρεμένοι”.
Στην επιστροφή μου από την πολύ ενδιαφέρουσα και αποδοτική ʽγύραʼ, μου δημιουργήθηκε η επιθυμία να ψάξω αν και άλλοι λαοί είχαν στην κουζίνα τους συνταγές με σαλιγκάρια και αν τα απολάμβαναν και εκείνοι όπως και εμείς. Η βιβλιοθήκη μου δεν με απογοήτευσε και σε λίγο είχα μαζέψει τις πληροφορίες που χρειαζόμουν. Οι Γάλλοι είναι σε όλους μας γνωστό ότι αγαπούν με πάθος τα σαλιγκάρια και τα προτιμούν “α λα Μπουργινιόν”, δηλαδή με βούτυρο, σκορδοκρέμμυδο, κονιάκ και μαϊντανό. Όμως και άλλοι κάτοικοι των χωρών της λεκάνης της Μεσογείου συλλέγουν και απολαμβάνουν τα σαλιγκάρια σε διάφορες εκδοχές, ανάλογα με την γαστρονομική τους παράδοση. Στο Λίβανο για παράδειγμα αφού τα βράσουν τα τρώνε με ταχίνι και λιβανέζικο ψωμί. Στο Μαρόκο τα βράζουν μαζί με ένα σωρό αρωματικά βότανα και μπαχαρικά, όπως γλυκόριζα, κύμινο, θυμάρι, αψέντι, μέντα, zaatar και καυτερές πιπεριές. Στη Σικελία βγάζουν το βρασμένο σαλιγκάρι από το κέλυφος και το προσθέτουν σε μια σάλτσα που φτιάχνουν χτυπώντας στο γουδί σκόρδο, αλάτι, λαδάκι, χυμό λεμόνι, λίγο νερό και πιπέρι. Στην Πορτογαλία τα σκεπάζουν με νερό για να βράσουν προσθέτοντας ξύσμα λεμόνι, θυμάρι, ρίγανη και το τοπικό πιπέρι piri piri.
Σε πολλές παρασκευές η ντομάτα και τα κρεμμύδια κάνουν πολύ καλή παρέα στους χοχλιούς αναδεικνύοντας τη γεύση τους και δημιουργώντας ένα πλούσιο πιάτο. Στην Ισπανία όπου η ντομάτα κυριαρχεί έχουν πολλές παραλλαγές από τόπο σε τόπο. Στην περιοχή Aragon, βορειοανατολικά, τους ταϊζουν με φύλλα αμπελιού και τους βάζουν σε νηστεία για να καθαρίσουν. Αφού τους καθαρίσουν τους βάζουν στη σχάρα να ψηθούν και βουτούν τη σάρκα τους σε μια πηχτή κόκκινη σάλτσα από ντομάτες, σκόρδο, αλεσμένο αμύγδαλο, πιπεριές ψημένες, λαδι, ξύδι και ισπανική καπνιστή πάπρικα. Στις Βαλεαρίδες νήσους τους αφαιρούν από το κέλυφος και τους μαγειρεύουν με κρεμμύδι, σκόρδο, μανιτάρια, ντομάτα, τους σβήνουν με λευκό κρασί και προσθέτουν και το τοπικό τους χοιρινό λουκάνικο τη sombrassada. Ο συνδυασμός των σαλιγκαριών με τα αλλαντικά υπάρχει και στην Καταλονία, όπου μαζί με την κόκκινη σάλτσα και το κρέας του σαλιγκαριού συνυπάρχουν, φέτες μπέικον, χοιρινό λουκάνικο και καπνιστό χοιρομέρι. Στην Ανδαλουσία προτιμούν τους μικρούς άσπρους χοχλιούς που έχουμε και εμείς εδώ τους helix lactea, καθώς και τους μικρούς χρώματος καφέ. Στο Λεβάντε, την ανατολική ακτή της Ισπανίας, ευχαριστιούνται περισσότερο τους μεγαλύτερους καφέ χοχλιούς, σαν τους Κρητικούς helix aspersa. Εκεί τους έφεραν οι Ρωμαίοι που λέγετε ότι τους τάιζαν με κρασί και αρωματικά φυτά για να πάρει ωραία γεύση το κρέας τους. Κάτι ήξεραν οι Ρωμαίοι γνωστοί καλοφαγάδες της ιστορίας, κάτι ξέρουμε και εμείς εδώ που τιμάμε τους χοχλιούς μας και τους κρατάμε πάντα μια ξεχωριστή θέση στο τραπέζι μας.
* Η κα Στειακάκη είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών της διεθνούς φήμης Σχολής Μαγειρικής Le Gordon Bleu στη Γαστρονομία (Le Gordon Bleu Master of Arts in Gastronomy)
e-mail: [email protected]

