Η τόλμη και το μεγαλείο των Ανωγειανών που πολέμησαν σα λιοντάρια στη Μάχη της Κρήτης και, στη συνέχεια, τάχθηκαν στην υπηρεσία της Αντίστασης κατά των κατακτητών αποκαλύπτεται στις σελίδες του βιβλίου “Η πληροφόρηση στην Κρήτη. Εθνική Αντίσταση Κρήτης-Αντάρτικη Ομάδα Ανωγείων”.

Η έκδοση παρουσιάζει ένα μέρος του αρχείου της Αντάρτικης Ομάδας Ανωγείων που διασώθηκε χάρη στη μέριμνα του Νικολή Σταυρακάκη ή Αεροπόρου. Η επιμέλεια της έκδοσης ανήκει στο γιο του, Κωστή Σταυρακάκη.

Το βιβλίο παρουσιάζεται την ερχόμενη Τρίτη 18 Μαΐου στις 8.30 το βράδυ στην αίθουσα Ανδρόγεω. Την εκδήλωση διοργανώνει το βιβλιοπωλείο “Ναυτίλος”.

Ομιλητές θα είναι ο τ. δήμαρχος Ανωγείων Γεώργιος Κλάδος, ο ιστορικός Μανώλης Βουρλιώτης, ο επιμελητής Νεωτέρας Ιστορίας του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης Κώστας Μαμαλάκης και ο πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνου Μιχάλης Τρούλης. Η εκδήλωση οργανώνεται με τη στήριξη του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης και του Δήμου Ανωγείων.



Τ’ Ανώγεια στην Αντίσταση

Η έκδοση περιλαμβάνει πολύτιμο χειρόγραφο υλικό από το αρχείο της ανταρτικής ομάδας των Ανωγείων. Η δράση της περίφημης αυτής ομάδας, που ως γνωστόν υπό την αρχηγία πρώτα του Ιωάννη Δραμουντάνη (Στεφανογιάννη) και εν συνεχεία του Μιχαήλ Ξυλούρη (Χριστομιχάλη), έγραψε μερικές από τις πλέον δραματικές σελίδες της αντίστασης της Κρήτης, αναδεικνύεται ιδιαίτερα από το αρχείο αυτό.

Η ύπαρξή του οφείλεται στον Νικόλαο Σταυρακάκη, τον αναπληρωτή αρχηγό και γενικό γραμματέα της που γνωρίζοντας την ιστορική του αξία, φρόντισε να το περισώσει. Μεγάλο άλλωστε μέρος του αρχείου αυτού είναι γραμμένο από το χέρι του. Εχοντας αντιληφθεί την αναγκαιότητα της ενημέρωσης και της εμψύχωσης του Κρητικού λαού, ο Νικόλαος Σταυρακάκης, παράλληλα με την πλούσια αντιστασιακή του δράση, έστησε και ένα σημαντικότατο “δίκτυο” πληροφόρησης με την “εφημερίδα” ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ και αμέτρητα “Δελτία ειδήσεων”, που μετέφεραν σε όλη την περιφέρεια του Μυλοποτάμου νέα για την πορεία του πολέμου και τα πεπραγμένα της Κρητικής Αντίστασης. Ικανό δείγμα του θησαυρού που περιέσωσε μεταφέρεται στη σημερινή εκδοση, που με ιδιαίτερη ευθύνη και ευαισθησία επιμελήθηκε ο γιος του, Κώστας Σταυρακάκης.

Στον πρόλογο του βιβλίου, η δικηγόρος Αριστέα Πλεύρη, σημειώνει πως η αξία των δελτίων ειδήσεων που περιλαμβάνονται στο βιβλίο “είναι μεγάλη, γιατί οι πληροφορίες που μας δίδουν είναι πολλές και σημαντικές”, αναφέρει.

Παρακάτω εξηγεί ότι: “στα μαύρα χρόνια της γερμανικής κατοχής στην Κρήτη υπήρχε ένα άτυπο υπουργείο Τύπου που με τάξη και συνέπεια συνέτασσε και διένειμε ένα εβδομαδιαίο πληροφοριακό δελτίο και μια εφημερίδα. Από τον Νοέμβριο του 1942, έως τον Οκτώβριο του 1944, ειδήσεις από τα μέτωπα του πολέμου και όχι μόνον, πληροφορούν τους κατοίκους της νήσου, τους δίδουν μια ανάσα, ένα φως, όταν η μόνη δυνατότητα για πληροφόρηση που είχαν, ήταν από την πλευρά του κατακτητή.

Σε μια εποχή που δεν υπήρχαν ραδιόφωνα για να φθάσει-με χίλιες έστω προφυλάξεις-η φωνή του Λονδίνου ως την Κρήτη, που η επαφή με τα θέατρα των επιχειρήσεων και τα κέντρα των αποφάσεων ήταν μηδενική, σε μια εποχή που η επικοινωνία με το Συμμαχικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής γινόταν μέσω των πολυσυζητημένων ασύρματων, κάρφον εις το όμμα του κατακτητή, η σημασία ενός τέτοιου δικτύου ενημέρωσης είναι τεράστια. Μιλάμε βέβαια για τα χρόνια που ο ξένος κατακτητής πάτησε τον τόπο, κατέστρεψε πόλεις και χωριά, διαγούμισε την ύπαιθρο και σκόρπισε τον τρόμο και την δυστυχία. Μιλάμε όμως και για καιρούς ένδοξους και ηρωικούς, καιρούς που τα δεινά-ο θάνατος, η πείνα, η θλίψη και η κακουχία-δεν κατάφεραν να πτοήσουν το φρόνημα, γιατί στα ορεινά κάποιοι ευέλπιδες πιστοί στο νυν υπέρ πάντων ο αγών, ενίσχυαν την πεποίθηση πως η μέρα της ελευθερίας δεν θα αργήσει”.

Ο επιμελητής της έκδοσης, Κώστας Ν. Σταυρακάκης, στο σημείωμά του αναφέρει μεταξύ άλλων: “Από το πλήθος των εφημερίδων και δελτίων ειδήσεων, επιλέχθηκαν για την τωρινή παρουσίαση αυτά μόνο που αν και πολυκαιρισμένα, είναι ευανάγνωστα και καθαρά.

Αποτελούν μικρό δείγμα ενός πραγματικού θησαυρού, του αρχείου της Αντάρτικης Ομάδας Ανωγείων. Και δεν είναι υπερβολή. Είναι ίσως το μοναδικό αρχείο αντιστασιακής οργάνωσης με τόσο πλούτο εγγράφων, σημειωμάτων, επιστολών, αναφορών, διαταγών, εκθέσεων, σχεδιαγραμμάτων και τοπογραφικών χαρτών.

Η ύπαρξή του οφείλεται στον Νικόλαο Σταυρακάκη, ο οποίος οργανωτικός και διορατικός, γνωρίζοντας την ιστορική αξία των γεγονότων της αντίστασης εναντίον των Γερμανών, τήρησε και διαφύλαξε το αρχείο της Οργάνωσης σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής. Πολλά από τα έγγραφα υπέγραφε ως Π.Δ.Α.Μ (Περιφερειακή Διοίκηση Ανω Μυλοποτάμου) ή Π.Ε.Α.Μ (Περιφερειακή Επιτροπή Ανω Μυλοποτάμου), όπως είχε μετονομαστεί η ιδρυθείσα με το πρακτικό της 15 Αυγούστου 1941, Επιτροπή Εθνικής Απελευθερωτικής Δράσεως και κάτω από αυτά έθετε τη μονογραφή του, ως δηλωτικό του συντάκτη του εγγράφου.

Παράδωσε το αρχείο λήγοντος του έτους 1945 στο Δήμο Ανωγείων. Δήμαρχος τότε λόγω των συνθηκών της εποχής είχε διορισθεί ο Μιχ. Ξυλούρης-Χριστομιχάλης.

Η αξιοποίηση του αρχείου, τώρα που επιτέλους παραδόθηκε ξανά στο Δήμο Ανωγείων, ύστερα από τη γνωστή περιπέτεια “φύλαξής” του και η απόδοσή του στον κρητικό και ιδιαίτερα στον ανωγειανό λαό είναι χρέος επιτακτικό”.



“Αεροπόρος”



Ο Νικόλαος Σταυρακάκης γεννήθηκε στ’ Ανώγεια τον Δεκέμβριο του 1897. Γονείς του ήσαν ο Γεώργιος Βασιλείου Σταυρακάκης (Βασιλογιώργης) και η Ειρήνη Κ. Δραμουντάνη. Φοίτησε μέχρι την πρώτη τάξη του Σχολαρχείου.

Στρατεύθηκε τον Αύγουστο του 1917 και κατατάχθηκε στο νεοσύστατο όπλο της Αεροπορίας-ήταν ο πρώτος Ανωγειανός, εξ’ ου και το προσωνύμιο “αεροπόρος”. Τον Σεπτέμβριο του 1919 ονομάσθηκε μηχανικός αεροπλάνων Πάσης τάξεως. Απολύθηκε τον Νοέμβριο του 1923.

Στη διάρκεια της εξάχρονης στρατιωτικής θητείας του είχε την ευκαιρία να διευρύνει ακόμη περισσότερο τους πνευματικούς και πολιτικούς του ορίζοντες, να καλλιεργήσει τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του και να μπολιαστεί από τις νέες ιδέες της εποχής του. Επιστρέφοντας στη γενέτειρά του δεν άργησε να διακριθεί στον κοινωνικό και πολιτικό τομέα.

Η πτώση των Γερμανών αλεξιπτωτιστών τον Μάιο του 1941, τον βρήκε πρόεδρο της Κοινότητας Ανωγείων και με την ιδιότητά του αυτή κλήθηκε από την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Νομού Ρεθύμνης και ανέλαβε με επιτυχία την συγκρότηση τμήματος πολιτοφυλακής στην περιοχή Ανω Μυλοποτάμου, με το οποίο πήρε μέρος στη Μάχη της Κρήτης, στην περιοχή Λατζιμά Ρεθύμνου.

Εκ των πρωτεργατών της Αντίστασης, υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Αντάρτικης Ομάδας Ανωγείων και υπέγραψε το πρακτικό της 15ης Αυγούστου 1941, “περί ιδρύσεως Επιτροπής Εθνικής Απελευθερωτικής Δράσεως”, της οποίας ήταν γραμματέας και αναπληρωτής αρχηγός.

Ελαβε μέρος σε όλες τις αντιστασιακές δράσεις-μάχες κατά τη διάρκεια της Κατοχής (μάχη Μύθιας-Αξιπέτρου), ενώ ήταν αρχηγός του ανταρτικού τμήματος της ομάδας που έκαμε το “σοβαρότερον επιθετικόν εγχείρημα (σαμποτάζ) Κρήτης εις το χωρίον Δαμάστα Μαλεβυζίου”.

Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε το πρώτο κρίσιμο 48ωρο, κατά το οποίο είχε την ευθύνη της μεταφοράς του από το 33ο χιλιόμετρο της οδού Ηρακλείου-Ρεθύμνου, στο λημέρι της Αντάρτικης Ομάδας στον Ψηλορείτη.

Ηταν αρχηγός ομάδας 70 ανταρτών, επικεφαλής των οποίων εισήλθε στο Ρέθυμνο, μετά την αποχώρηση των Γερμανών και ανέλαβε στη συνέχεια την εμπέδωση της τάξης στην επαρχία Μυλοποτάμου, επιχείρηση την οποία περάτωσε αναίμακτα.

Είχε ευρεία εγκυκλοπαιδική μόρφωση, ευφράδεια, πειθώ και ήταν γνωστός για τη στωικότητα και ψυχραιμία του στις κρίσιμες περιστάσεις της ζωής.

Διακρινόταν για το ανήσυχο πνεύμα, τη δίψα για μάθηση και το ανοικτό του μυαλό, ιδιότητες που, από τα εφηβικά του χρόνια, ακονίστηκαν στα κοφτερά χαράκια του Ψηλορείτη, στη σκιά της μυθικής “σπηλιάρας”.

Αυτό, όμως, που τον ξεχώριζε ήταν το χάρισμα να επικοινωνεί, να ενσυναισθάνεται, να συμμετέχει και να προσφέρεται με ανιδιοτέλεια και μοναδικό τρόπο. Πάντα πρότασσε το κοινό συμφέρον πάνω από το προσωπικό, γεγονός που το απέδειξε με τους αγώνες του, τη δράση του στα χρόνια της Αντίστασης και προ πάντων, με τη στάση του στα μετά την Κατοχή χρόνια. Ανιδιοτελής και ενεργός πολίτης σε όλη του τη ζωή.

Πέθανε στο Ηράκλειο τον Αύγουστο του 1973.