Προθεσμία προκειμένου να ετοιμάσουν τα απολογητικά τους υπομνήματα με βάση την ογκώδη δικογραφία που έχει σχηματιστεί σε βάρος τους, έλαβαν οι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση της Μονής Τοπλού.
Οι κυριότερες κατηγορίες που αντιμετωπίζουν ανά περίπτωση οι κατηγορούμενοι είναι αυτή της κακουργηματικής απάτης κατά συρροή σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου (αυτή την κατηγορία αντιμετωπίζει ο ηγούμενος της Μονής) και της άμεσης συνέργειας στην προαναφερόμενη πράξη. Την κατηγορία αυτή αντιμετωπίζουν ανάμεσα σε άλλους οι πραγματογνώμονες.
Όπως αναφέρεται στο κατηγορητήριο, το Ελληνικό Δημόσιο με αγωγή του το 1984 ισχυρίστηκε ότι με απόφαση των υπουργών Άμυνας και Οικονομικών απαλλοτριώθηκε για δημόσια ωφέλεια έκταση 1600 στρεμμάτων που βρισκόταν στην περιοχή «Κυριαμόδι» Σητείας, η οποία φερόταν να ανήκει στην εναγόμενη Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας της Ακρωτηριανής (Τοπλού) και ότι με δύο αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου και Εφετείου Κρήτης αντίστοιχα , καθορίστηκε προσωρινή και οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για την έκταση αυτή, συνολικού ύψους 128 εκατομμυρίων δραχμών. Τα χρήματα αυτά εισέπραξε ως δικαιούχος η Μονή. Το Ελληνικό Δημόσιο ισχυρίστηκε ακόμα ότι η εναγόμενη Μονή κατέστη πλουσιότερη αδικαιολόγητα και χωρίς νόμιμη αιτία σε βάρος της περιουσίας του, διότι η εν λόγω απαλλοτριωθείσα έκταση δεν ανήκε στην εναγομένη αλλά αντιθέτως αποτελούσε δημόσια χορτολιβαδική και δασική έκταση και είχε περιέλθει στο ίδιο ως διάδοχος του Οθωμανικού Κράτους. Για το λόγο δε αυτό ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγόμενη να του καταβάλλει το προαναφερόμενο ποσό με τους νόμιμους τόκους, σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού.
Με αγωγή που άσκησε η Μονή το 1985 ισχυρίστηκε ότι δυνάμει τακτικής και έκτακτης χρησικτησίας είχε καταστεί κυρία συνολικής έκτασης περίπου 30.000 στρεμμάτων που βρίσκονταν στην κτηματική περιφέρεια της κοινότητας Παλαικάστρου, η οποία είχε περιέλθει στην ίδια τμηματικά προ αμνημονεύτων ετών δυνάμει άτυπων δωρεών και παραχωρήσεων εκ μέρους μοναχών και χριστιανών και ότι είχε καταγραφεί στον Κώδικα της προ 120 και πλέον ετών καθώς και ότι έκτοτε, δηλαδή από τα τέλη του 17ου αιώνα μέχρι και την άσκηση της αγωγής, νεμόταν η ίδια την έκταση αυτή συνεχώς, ασκώντας τις πράξεις της νομής και κατοχής. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο αμφισβητούσε τα δικαιώματα της επί της επίδικης έκτασης, για το λόγο αυτό ζήτησε να αναγνωριστεί αποκλειστική κυρία αυτής.
Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Λασιθίου με αποφάσεις του απορρίπτει ως αβάσιμη κατ’ ουσία την αγωγή του Ελληνικού Δημοσίου και αφετέρου δέχεται ως βάσιμη κατ’ ουσία την αγωγή της Μονής. Το Ελληνικό Δημόσιο, όπως ήταν αναμενόμενο, ασκεί εφέσεις κατά των αποφάσεων και το Εφετείο Κρήτης διατάσσει τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης προκειμένου να καθοριστούν, να αποτυπωθούν και να οριοθετηθούν οι περιλαμβανόμενες στα επίδικα ακίνητα εκτάσεις.
Το κατηγορητήριο καταλογίζει στους πραγματογνώμονες ότι ενήργησαν με τέτοιο τρόπο ώστε να ωφελήσουν τη Μονή σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου και μάλιστα αναφέρεται σχετικά: «τα διαλαμβανόμενα όμως στη εν λόγω έκθεση πραγματογνωμοσύνης ήταν ψευδή καθόσον γνώριζαν ότι στην πραγματικότητα οι επίδικες εκτάσεις στο μεγαλύτερο τμήμα τους είχαν δασικό προστατευόμενο χαρακτήρα και όχι χορτολιβαδικό, γεωργικό ή μη προστατευόμενο χορτολιβαδικό».
Επίσης τονίζεται ότι οι πραγματογνώμονες γνώριζαν ότι ένα από τα κρίσιμα έγγραφα που ανέφεραν ότι έλαβαν υπόψη (ο Κώδικας της Μονής του έτους 1873) ήταν ανύπαρκτο και δεν προσκομίστηκε από οποιονδήποτε διάδικο στις προαναφερόμενες δίκες».
Με βάση το κατηγορητήριο, οι εμπλεκόμενοι είχαν σκοπό να παραπλανήσουν τους δικαστές που μελετούσαν τις εν λόγω υποθέσεις και να επηρεάσουν την κρίση τους προς όφελος της Μονής Τοπλού ώστε η τελευταία να αποκτήσει ανύπαρκτο δικαίωμα κυριότητας ιδιαίτερα μεγάλης αξίας σε βάρος της περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο και πέτυχαν. Οι δικαστές-επισημαίνεται-πείστηκαν για τη νομιμότητα και την ουσιαστική βασιμότητα των ισχυρισμών του ηγουμένου.

