Ο πρώτος δήμαρχος της Μεσαράς στα 1900

Γρηγόριος Στυλ. Σφακάκης ή Σφακογληγόρης


Ήταν ο πρώτος δήμαρχος του τότε δήμου της Μεσαράς, του πρώτου που δημιουργήθηκε στις επαρχίες Καινουρίου και Πυργιώτισσας, με την απομάκρυνση των Τούρκων και την αυτονόμηση της Κρήτης.

Ο Γρηγόριος Στυλιανού Σφακάκης ή Σφακογληγόρης, όπως ήταν ευρύτερα γνωστός, πρωταγωνίστησε στα κοινωνικά και πολιτικά πράγματα της περιοχής επί πολλές δεκαετίες, καθώς ευτύχησε να ζήσει μέχρι τα βαθειά γεράματα. Είχε γεννηθεί λίγο πριν τη μεγάλη επανάσταση του 1866, στα 1862 στα Πιτσίδια, και πέθανε σε ηλικία 95 ετών, το 1857.

Τις πληροφορίες και τα ντοκουμέντα για τη ζωή τους μας έδωσε η εγγονή του πρώτου δημάρχου της Μεσαράς κ. Στέλλα Σφακάκη-Καλούδη.

Διορίστηκε δήμαρχος Τυμπακίου, όπως ονομαζόταν ο δήμος της Μεσαράς, στις 21 Μαρτίου 1900. Στο έγγραφο του διορισμου του Γρ. Σφακάκη, που απέστειλε ο έπαρχος Καινουρίου, ο οποίος είχε την έδρα του στις Μοίρες, αναφέρονταν:

«ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

ΕΠΑΡΧΕΙΟΝ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟΥ

Εν Μοίραις τη 21 Μαρτίου 1900

Προς τον Κύριον Γρηγόρ. Σφακάκην Δήμαρχον

Κύριε Δήμαρχε,

Παρακαλείσθε όπως αύριον μεταβήτε ενταύθα και λάβητε τον διορισμό σας ως Δήμαρχος Τυμκβακίου, συνάμα δε και τον όρκον της υπηρεσδίας, ίνα αναλάβητε τα καθήκοντά σας.

Ο Έπαρχος Καινουρίου

κ. α.α.

ο Γραμματεύς

Ιωάν. Κουκουριτάκης»

Ο Γρ. Σφακάκης παρέμεινε στη θέση του δημάρχου μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1903 και στις 5 εκείνου του μήνα διορίστηκε δημαρχιακός πάρεδρος. Ο σύμβουλος (υπουργός) Εσωτερικών του πρίγκιπα Γεωργίου, ύπατου αρμοστή της Κρήτης, Γεώργιος Τσουδερός, σε έγγραφο που του απηύθυνε, σημείωνε:

«Προς τον Κύριον Γρηγορ. Σ. Σφακάκη

Κύριε

Γνωρίζομεν υμίν ότι δια Διατάγματος της Α. Β. Υψηλότητος του Πρίγκιπος Γεωργίου της Ελλάδος Υπάτου Αρμοστού εν Κρήτη υπʼ αριθμ. 132 και χρονολογίας 3 τρέχοντος μηνός, διωρίσθητε δημαρχιακός πάρεδρος του Δήμου Τυμπακίου, εφʼ ω προσκαλούμεν υμάς ίνα αναλάβητε τα καθήκοντά σας, δίδοντες τον υπό του Νόμου οριζόμενον όρκον.

Ο επί των Εσωτερικών Σύμβουλος

Γ. Τσουδερός»

Η κ. Στέλλα Σφακάκη – Καλούδη μάς γράφει σχετικά, για τον παππού της:

“Ο Σφακογληγόρης είχε γεννηθεί στα Πιτσίδια.

Ηταν απόφοιτος του τότε Δημοτικού Σχολείου, τον ξεχώριζε, η εξυπνάδα και η τόλμη η σύνεση και η ακεραιότητα στο χαρακτήρα του.

Προσόντα ωστόσο αξιόλογα για την εποχή εκείνη, έτσι ώστε να ψηφιστείς απʼ την τότε κοινωνία.

Ο Σφακογληγόρης συγκέντρωνε και προσωπικά και περιουσιακά στοιχεία, αντάξια.

Τον διέκρινε το φιλότιμο και η ευαισθησία για τους ανθρώπους που είχαν ανάγκη, το σπίτι του ήταν πάντα ανοιχτό, σε ξένους και δικούς.

Οι δωρεές του στο χωριό όπου έζησε και αγάπησε ήταν αρκετές (κάποιες απʼαυτές ήταν το δεξιό τέμπλο της εκκλησίας η παραχώρηση ενός κτήματός του για να εγκατασταθούν οι δεξαμενές για την ύδρευση του χωριού), κ.α. Ηταν πατριώτης στη ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ έγινε σταθμός πληροφοριών και εφοδίων της αντάρτικης ομάδας του Ψηλορείτη καθώς τον συνέδεε μεγάλη φιλία με τον αρχηγό Πετρακογιώργη.

Είχε κατασκευάσει μια καλύβα από καλάμια σʼένα κτήμα του κοντά στο Πετροκεφάλι όπου ήταν σταθμός για να φύγουν από κει τρόφιμα και πληροφορίες για την ομάδα.

Μετά την κατοχή το Αγγλικό προξενείο του έστειλε έπαινο για την προσφορά του αυτή!!!

Ο ζωντανός αυτός μύθος της νότιας Κρήτης πέθανε στα βαθιά του γεράματα το 1957, τα σοφά του όμως λόγια δεν έχουν ξεχαστεί και πολλές φορές, στις παρέες και στα καφενεία του χωριού θα πουν κουβέντες και ρητά που μόνο ο Σφακογληγόρης ήξερε και έλεγε τότε.

Επίσης άφησε στους δικούς του την αμύθητη κληρονομιά που λέγεται ανθρωπιά, ήθος, αρχοντιά, αξιοπρέπεια, λεβεντιά, όραμα”.