
Η Ελλάδα, εδώ και ενάμιση περίπου χρόνο, δεν έχει καταβάλει ούτε ένα ευρώ σε εκδοτικούς οίκους του εξωτερικού, με αποτέλεσμα ο ένας μετά τον άλλο να σταματούν τις συνδρομές τους.
Η «πληγή» για τα δημόσια Πανεπιστήμια, ΤΕΙ και ερευνητικά ιδρύματα είναι πολύ μεγάλη αφού μία «φτωχή» βιβλιοθήκη σημαίνει λιγότερες γνώσεις και δυνατότητες για ανάπτυξη.
Το πρόβλημα ξεκινά από το υπουργείο Παιδείας που καθυστερεί να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και να χρηματοδοτήσει τις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες.
Οι ξένοι οίκοι ξεκίνησαν να αντιδρούν τον περασμένο Ιούνιο και όσο περνάνε οι μήνες τόσο η πρόσβαση στην έρευνα φαντάζει με… μεγαλείο του παρελθόντος.
Οι συμβάσεις με τους εκδότες είναι ήδη έτοιμες, όμως, δεν είναι υπογεγραμμένες και παραμένει άγνωστο πότε θα «πέσουν» οι πολυπόθητες υπογραφές.
“Κενό” χρηματοδότησης
Τέλη της δεκαετίας του 1990, οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες αδυνατούσαν να καλύψουν τα έξοδά τους και, κυρίως, τις συνδρομές σε επιστημονικά περιοδικά, που αποτελούν και τη βασική πηγή πληροφόρησης, ιδίως σε θετικές επιστήμες. Οι ανάγκες των βιβλιοθηκών καλύπτονταν μέσα από το ΕΠΕΑΕΚ, ωστόσο, τα ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα οδηγούνταν σε οικονομικό αδιέξοδο καθώς οι τιμές των εκδόσεων αυξάνονταν διαρκώς ενώ στην αγορά έμπαιναν νέοι τίτλοι, που οι επιστήμονες χρειάζονταν για την έρευνά τους. Παράλληλα, το πόσο «πλούσια» είναι μια ακαδημαϊκή βιβλιοθήκη αποτελεί και ένα μέτρο σύγκρισης για την ανταγωνιστικότητα του ΑΕΙ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Για να μπορέσουν οι βιβλιοθήκες να είναι περισσότερο ανταγωνιστικές, ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, μία σύμπραξη, στην οποία μετέχουν Πανεπιστήμια, ΤΕΙ, τα ιδρύματα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας, το Πανεπιστήμιο Κύπρου, η Ακαδημία Αθηνών, η Εθνική Βιβλιοθήκη και η Βιβλιοθήκη της Βουλής.
Μέσα από μελέτες που εκπονεί ο ΣΕΑΒ, διαπιστώνονται οι ανάγκες του κάθε ιδρύματος ενώ από τις συνεργασίες των βιβλιοθηκών εξοικονομούνται πολλά χρήματα και το κάθε ίδρυμα έχει πρόσβαση σε πολλούς περισσότερους τίτλους.
Ωστόσο, το οικονομικό αδιέξοδο συνεχίζεται μέχρι μία σύνοδο των πρυτάνεων του 2002 αποφασίζει να «κόψει» τις έντυπες συνδρομές και να υπάρχουν μονάχα οι ηλεκτρονικές, κίνηση που μείωνε σημαντικά το κόστος.
Ακολουθούν νέες συμφωνίες μεταξύ των ιδρυμάτων αλλά και των εκδοτών ενώ αυξάνονται κατακόρυφα οι τίτλοι, στους οποίους έχουν πρόσβαση τα ιδρύματα, από 2.000 φτάνουμε τους 15.000!
Το 2003, όμως, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα σταμάτησε, το υπουργείο Παιδείας κατάλαβε την αναγκαιότητα του εγχειρήματος και για πέντε χρόνια, ως το 2008, οι πληρωμές γίνονταν από τις δημόσιες επενδύσεις. Στη συνέχεια, υπήρχε μια «φιλολογία» ως προς το κατά πόσο οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες θα ενταχθούν στο ΕΣΠΑ, ενδεχόμενο που, τελικά, απορρίφθηκε.
Η συνέπεια είναι ότι το 2009, οι ξένοι οίκοι δεν πληρώθηκαν και, παρά τις δεσμεύσεις του ειδικού γραμματέα του υπουργείου, κ. Παπάζογλου, ότι οι βιβλιοθήκες θα χρηματοδοτηθούν για το 2009 και το 2010 από τις δημόσιες επενδύσεις, οι βιβλιοθήκες παραμένουν «μετέωρες».
Τα χρήματα που απαιτούνται υπολογίζονται στα 45 με 49 εκατομμύρια ευρώ για τρία χρόνια.
Σημειώνεται πως το 2001, το Πανεπιστήμιο Κρήτης χρειαζόταν 1.200.000 ευρώ, χωρίς τη σύμπραξη των βιβλιοθηκών. Αν προπορευόταν μόνο του, θα ήθελε περίπου 2.000.000ευρώ σήμερα για να έχει πρόσβαση σε 800 περίπου τίτλους ενώ με τη σύμπραξη, οι συνδρομές αγγίζουν τις 15.000.
Συνολικά, για όλα τα Πανεπιστήμια, ΤΕΙ και ερευνητικά ιδρύματα, υπολογίζεται πως, χωρίς τη σύμπραξη, το κόστος θα έφτανε τα 197 εκ ευρώ.

