Του Ν. Τσαγκαράκη
Είτε μέσα στα στούντιο είτε έξω απ’ αυτά, το αμερικανικό σινεμά διαθέτει συναρπαστικούς δημιουργούς που μεταφέρουν το όραμά τους ακέραιο στην οθόνη.

ΕΝΑΣ ΣΟΒΑΡΟΣ ΑΝΡΘΡΩΠΟΣ
A SERIOUS MAN
Σκην.: Τζόελ και Ίθαν Κοέν
Πρωτ.: Μάικλ Στούλμπαργκ, Ρίτσαρντ Κάιντ, Φρεντ Μέλαμεντ, Σάρι Λένικ, Άαρον Βολφ, Τζέσικα ΜακΜάνους
O Λάρυ Γκόπνικ είναι ένας τυπικός φιλήσυχος οικογενειάρχης, καθηγητής πανεπιστημίου που περιμένει τη μονιμοποίησή του, όταν όλα γύρω του αρχίζουν να καταρρέουν. Η γυναίκα του τον απατά, ο αδελφός του χρειάζεται συνεχή φροντίδα και η θέση του στο πανεπιστήμιο αρχίζει να γίνεται ολοένα πιο επισφαλής.
Η τελευταία ταινία των αμερικανών αδερφών Κοέν είναι μια πικρή κομεντί για έναν άνθρωπο που δεν έχει φταίξει τίποτα σε κανέναν, παρόλαυτά ο καλός Θεός αποφασίζει να τον τιμωρήσει σαν ένοχο όλων των δυνατών αμαρτιών. Όπως περιμένει κανείς από τους Κοέν, το σενάριό τους είναι γεμάτο ευφάνταστους, στιλιζαρισμένους, αλλόκοτους χαρακτήρες που ενσαρκώνουν τον παραλογισμό και τα αδιέξοδα της μεσοαστικής ‘τακτοποιημένης’ ζωής. Η υπερ-σεξουαλική γειτόνισσα που μαυρίζει γυμνή στην αυλή της, οι ραββίνοι (ειδικά ο γηραιότερος Μάρσακ), η γραμματέας του Μάρσακ, ο Σάι, η γυναίκα και τα παιδιά του Λάρυ, και φυσικά ο ίδιος ο Λάρυ που δε μπορεί παρά να παρακολουθεί με αξιολύπητη παθητικότητα όσα συμβαίνουν γύρω του χωρίς κανέναν έλεγχο πάνω τους.
Παρόλα τα βάσανα που του φορτώνει πάντως, η ταινία αναμφισβήτητα συμπαθεί τον ήρωά της, αφού εκτός από την υπερβολική του ευθύτητα και καλοσύνη δε φαίνεται να έχει άλλο ψεγάδι. Αντιθέτως, προσπαθεί να διατηρήσει έναν κόσμο με τον οποίο δεν έχει πια επαφή κι ας μη θέλει να το παραδεχτεί, χάσμα που εκφράζεται σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ οτιδήποτε άλλο μέσα από τη σχέση του με τη θρησκεία. Το αρχικό περιστατικό της πλοκής, φαινομενικά άσχετο με την υπόλοιπη υπόθεση θα μπορούσε να ιδωθεί ως το βάρος της θρησκευτικής παράδοσης που πιέζει τους ώμους της εβραϊκής κοινότητας, μιας παράδοσης φετιχιστικά τυπολατρικής χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, όπως φαίνεται μεταξύ άλλων από τις αμπελοφιλοσοφίες των ραββίνων και την αντίδραση του Ντάνυ τη μέρα του μπαρ-μίτσβα του.
Οι Κοέν είναι δικαίως ξανά υποψήφιοι για Όσκαρ Σεναρίου και Καλύτερης Ταινίας (έχουν ήδη κερδίσει τέσσερα: Σεναρίου για το «Φάργκο» το 1997, και Σεναρίου, Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ταινίας για το «Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους» το 2008), χάρη στην εύστοχη αναλογία χιούμορ και απελπισίας, ενώ ο πολύ καλός πρωταγωνιστής Στούλμπαργκ άδικα αποκλείστηκε από την τελική πεντάδα, αρκούμενος στην υποψηφιότητα Χρυσής Σφαίρας.

ΑΝΙΚΗΤΟΣ - INVICTUS
Σκην.: Κλιντ Ίστγουντ
Πρωτ.: Μόργκαν Φρίμαν, Ματ Ντέιμον, Τόνυ Γκορόγκε, Ατζόα Αντό, Πάτρικ Μοφόκενγκ, Ματ Στερν
Η αληθινή ιστορία της εθνικής ομάδας ράγκμπι της Νοτίου Αφρικής, η οποία με την υποστήριξη και την ενθάρρυνση του Νέλσον Μαντέλα κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο του αθλήματος που διοργανώθηκε το 1995 στη χώρα, σε μια προσπάθεια συμφιλίωσης των δύο φυλετικών κοινοτήτων λευκών και μαύρων.
Η πρώτη από τις δύο συνεχόμενες συνεργασίες του σκηνοθέτη με τον Ντέιμον (η δεύτερη είναι το μεταφυσικό θρίλερ «Hereafter» που αναμένεται στα τέλη της χρονιάς) είναι βασισμένη στο βιβλίο του βρετανού δημοσιογράφου Τζον Κάρλιν «Playing the Enemy: Nelson Mandela and the Game that Made a Nation», και σκιαγραφεί την προσωπικότητα ενός από τους πιο αγαπητούς πολιτικούς ηγέτες σε όλο τον κόσμο, από τους λίγους που τυχαίνουν τόσο πολύπλευρης αναγνώρισης. Ο Φρίμαν σίγουρα δεν είναι ο μοναδικός ηθοποιός που θα μπορούσε να τον ενσαρκώσει, ίσως όμως είναι ο καταλληλότερος, αφού και η δική του κινηματογραφική περσόνα έχει σχηματιστεί από ρόλους που αποπνέουν σύνεση, σοφία, καλοσύνη και σεβασμό, γνωρίσματα επίσης ταυτισμένα με τον 92χρονο σήμερα ηγέτη.
Ο Ίστγουντ όπως πάντα έχει πλήρη δημιουργικό έλεγχο που του επιτρέπει να παραδώσει ένα αποτέλεσμα όμορφο κι επιμελημένο, αποσπώντας εξαιρετικές ερμηνείες από τους δύο πρωταγωνιστές του, που αναγνωρίστηκαν με δύο αντίστοιχες υποψηφιότητες για Όσκαρ. Η ταινία περιλαμβάνεται στις πιο συμβατικές προσπάθειες του σκηνοθέτη, έχοντας αποφασίσει εξαρχής για τον ήρωά της και αποφεύγοντας την πολιτική εμβάθυνση -εκτός από τις στοιχειώδεις πληροφορίες που αφορούν το κοινωνικό πλαίσιο εκείνης της μεταβατικής περιόδου και που είναι απαραίτητες για να γίνει κατανοητή η σημασία της κίνησης του Μαντέλα- κάτι που όμως δεν την κάνει λιγότερο διασκεδαστική. Προσεγγίζει την κεντρική πρωτοβουλία του ως ένδειξη πολίτικης μετριοπάθειας, στρατηγικής και μεγαλοψυχίας, διασκεδάζοντας τον υπολογιστικό χαρακτήρα της (π.χ. με τις παρατηρήσεις της γραμματέως του μέσα στο προεδρικό αυτοκίνητο), αποσκοπώντας σε μια απολύτως θετική απεικόνιση του Μαντέλα και του ενωτικού πνεύματος που χαρακτήριζε τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του. Η ταινία είναι φωτεινή, ευδιάθετη κι αισιόδοξη, με το σενάριο να παρέχει πολλά χιουμοριστικά στιγμιότυπα στον πρόεδρο, και τον λαό ν’ ανταποκρίνεται στην πρωτοβουλία του (προσέξτε πόσα πλάνα υπάρχουν από τις κερκίδες στη διάρκεια των αγώνων- με ψηφιακά πολλαπλασιασμένους κομπάρσους, για όσους αναρωτιούνται).