Με μεγάλη καθυστέρηση δόθηκαν στη δημοσιότητα από το Υπουργείο Οικονομικών το Δεκέμβριο τα στοιχεία για τη φορολογία εισοδήματος του οικονομικού έτους 2008 (εισοδήματα του 2007).
Με βάση τα στοιχεία αυτά και τα αντίστοιχα στοιχεία του οικονομικού έτους 1998 (εισοδήματα του 1997) εξετάζουμε στο άρθρο αυτό τις μεταβολές στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων (ΦΕΦΠ) τη δεκαετία 1997-2007 στην Κρήτη και στους νομούς της (στη συνέχεια θα αναφερόμαστε στα οικονομικά έτη 1998 και 2008).
Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα 1 δίνεται ο αριθμός των φορολογικών δηλώσεων το οικονομικό έτος 2008 στους νομούς της Κρήτης, στην Κρήτη ως σύνολο και (για λόγους σύγκρισης) στο Σύνολο Χώρας, στη δεύτερη το οικονομικό έτος 1998 και στην 3η την ποσοστιαία μεταβολή τους το 2008 σε σχέση με το 1998. Στις επόμενες τρεις στήλες δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για το δηλωθέν εισόδημα σε χιλιάδες ευρώ (τα σε δραχμές στοιχεία του 1998 τα μετατρέψαμε σε ευρώ με την ισοτιμία 1 ευρώ = 340,75 δραχμές). Στις τρεις πρώτες στήλες του δεύτερου μέρους του Πίνακα δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία του συνολικού φόρου σε χιλιάδες ευρώ και στις τρεις επόμενες εκείνα της φορολογικής επιβάρυνσης (δηλαδή του ποσοστού που ο συνολικός φόρος αντιπροσωπεύει στο δηλωθέν εισόδημα).
Από τον Πίνακα 1 φαίνεται ότι το οικονομικό έτος 2008 σε σχέση με το οικονομικό έτος 1998 η αύξηση:
- Του αριθμού των φορολογικών δηλώσεων και του δηλωθέντος εισοδήματος στην Κρήτη και στους νομούς της ήταν μεγαλύτερη από τις αντίστοιχες αυξήσεις στο Σύνολο Χώρας. Η μεγαλύτερη αύξηση στις φορολογικές δηλώσεις και στο δηλωθέν εισόδημα σημειώθηκε στο νομό Ρεθύμνου. Η μικρότερη αύξηση στον αριθμό των φορολογικών δηλώσεων σημειώθηκε στο νομό Ηρακλείου και στο δηλωθέν εισόδημα στο νομό Χανίων.
- Του συνολικού φόρου στην Κρήτη και στο νομό Χανίων ήταν μεγαλύτερη απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας και στους άλλους νομούς μικρότερη. Η μικρότερη αύξηση στο συνολικό φόρο σημειώθηκε στο Ρέθυμνο.
- Της φορολογικής επιβάρυνσης στην Κρήτη και στους νομούς ήταν μικρότερη από εκείνη στο Σύνολο Χώρας. Η μεγαλύτερη αύξησή της σημειώθηκε στο νομό Χανίων και η μικρότερη στο νομό Ρεθύμνης. Τη μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση το 1998 είχε ο νομός Ηρακλείου και το 2008 ο νομός Χανίων
Εξαιτίας των παραπάνω μεταβολών υπάρχουν διαφορές στην αύξηση του κατά φορολογική δήλωση (Κ.Φ.Δ.) δηλωθέντος (οικογενειακού εισοδήματος), του Κ.Φ.Δ. διαθέσιμου (οικογενειακού) εισοδήματος σε τρέχουσες τιμές και του Κ.Φ.Δ. διαθέσιμου εισοδήματος σε σταθερές τιμές (το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές προκύπτει από τη διαίρεση του δηλωθέντος εισοδήματος με τον αριθμό των φορολογικών δηλώσεων και του Κ.Φ.Δ. διαθέσιμου εισοδήματος σε τρέχουσες τιμές από τη διαίρεση του δηλωθέντος εισοδήματος μείον το συνολικό φόρο δια του αριθμού των φορολογιών δηλώσεων και του Κ.Φ.Δ. δηλωθέντος εισοδήματος σε σταθερές τιμές από το Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα παίρνοντας υπόψη την αύξηση του πληθωρισμού, δηλαδή τη μεταβολή του δείχτη τιμών καταναλωτή).
Στην 1η στήλη του Πίνακα 2 δίνεται το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές των νομών της Κρήτης, της Κρήτης ως συνόλου και του Συνόλου Χώρας σε τρέχουσες το 2008, στη 2η το 1998 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή τους. Στα επόμενες τρεις στήλες δίνεται το Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και στις τρεις τελευταίες το Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε σταθερές τιμές του 1997.
Από τον Πίνακα 1 φαίνεται ότι ανάμεσα στους νομούς της Κρήτης:
- Τη μεγαλύτερη αύξηση στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και στο Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές είχε ο νομός Ηρακλείου και η αύξηση αυτή ήταν μεγαλύτερη από εκείνη στο Σύνολο Χώρας. Οι αυξήσεις στους άλλους νομούς και στην Κρήτη ως σύνολο ήταν μικρότερες από εκείνη στο Σύνολο Χώρας.
- Το υψηλότερο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και το Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές το 1998 είχε ο νομός Χανίων και το 2008 ο νομός Ρεθύμνης. Ο νομός Ηρακλείου το 1998 είχε το χαμηλότερο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές και το δεύτερο σε ύψος το 2008.
Εξαιτίας των μεταβολών που προαναφέρθηκαν η σειρά της Κρήτης ανάμεσα στις 13 περιφέρειες:
- Στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και στο διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές από τη 3η θέση που κατείχε το 1998 ανήλθε στη 2η το 2008.
- Στη φορολογική, όμως, επιβάρυνση από τη 5η θέση κατέβηκε στην 6η, δηλαδή το 2008 βρισκόταν σε ευνοϊκότερη, δεδομένου ότι ενώ το 1998 4 περιφέρειες είχαν υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση, το 2008 είχαν 5.
Σε ό,τι αφορά τους νομούς της Κρήτης η σειρά ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας η σειρά:
- Στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και στο Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές του νομού Ηρακλείου βελτιώθηκε και από τη 15η το 1998 ανέβηκε στην 9η το 2008, ενώ των άλλων νομών χειροτέρευσε (το νομού Ρεθύμνης από την 6η στην 8η, του νομού Χανίων από την 5η στη 15η και του νομού Λασιθίου από την 11η στη 17η).
- Στη φορολογική επιβάρυνση του νομού Χανίων χειροτέρευσε από τη 13η στην 8η (δεδομένου ότι ενώ το 1998 12 νομοί είχαν μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση, το 2008 είχαν μόνο 7), του νομού Ηρακλείου βελτιώθηκε από την 5η θέση το 1998 στη 12η το 2008 (δηλαδή ενώ το 1998 4 νομοί είχαν μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση, το 2008 είχαν 11 νομοί), του νομού Λασιθίου βελτιώθηκε από την 28η στην 31η και του νομού Ρεθύμνου από τη 12η στην 33η).
Από τα παραπάνω φαίνεται ότι ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας:
- Στο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και στο Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές οι νομοί της Κρήτης τόσο το 1998 όσο και το 2008 βρίσκονταν ανάμεσα στους 17 πρώτους.
- Στη φορολογική όμως επιβάρυνση η θέση των νομών της Κρήτης διέφερε, διότι τόσο το 1998 όσο και των 2008 οι νομοί Χανίων και Ηρακλείου βρίσκονταν ανάμεσα στους 12 πρώτους, ενώ οι νομοί Λασιθίου και Ρεθύμνης ανάμεσα στους 33 πρώτους. Η φορολογική, δηλαδή, επιβάρυνση των νομών Λασιθίου και Ρεθύμνης σχέση με τους 51 νομούς ήταν χαμηλότερη απʼ ό,τι των νομών Χανίων και Ηρακλείου. Η διαφορά αυτή, κατά πάσα πιθανότητα, οφείλεται στη διαφορετική κατά κλιμάκια κατανομή του δηλωθέντος εισοδήματος των φορολογουμένων στους 4 νομούς, δηλαδή περισσότεροι φορολογούμενοι των νομών Χανίων και Ηρακλείου βρίσκονται σε υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια (και πληρώνουν μεγαλύτερο φόρο) απʼ ό,τι των νομών Λασιθίου και Ρεθύμνου. Το θέμα, πάντως, αυτό χρειάζεται παραπέρα διερεύνηση.
Ανάλογες είναι και οι παρατηρήσεις σε ό,τι αφορά την Κρήτη σε σχέση με τις 13 περιφέρειες της χώρας. Η Κρήτη τόσο το 1998 όσο και το 2008 βρισκόταν ανάμεσα στις 3 περιφέρειες με το υψηλότερο Κ.Φ.Δ. δηλωθέν εισόδημα σε τρέχουσες τιμές και στο Κ.Φ.Δ. διαθέσιμο εισόδημα σε τρέχουσες και σταθερές τιμές, ενώ η θέση της ήταν ανάμεσα στις 6 περιφέρειες με την υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Αντιπρόεδρος της Βουλής, Υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
