
Ένα άρθρο του γιατρού και αρχαιολόγου στα 1900
Σπάνια κείμενα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα με την υπογραφή των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων
Τα κείμενα των μεγάλων είναι η στήλη της «Π» στην οποία, κάθε Δευτέρα παρουσιάζονται σπάνια κείμενα των κορυφαίων του πνεύματος, της τέχνης, της πολιτικής και των εθνικών αγώνων, γραμμένα κατά το 19ο ή στις αρχές του 20ου αιώνα. Κείμενα που είτε είχαν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής, είτε δημοσιεύονται για πρώτη φορά. Κείμενα των μεγάλων λογοτεχνών, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης ή ο Ιωάννης Κονδυλάκης, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στις συλλογές και τα βιβλία τους, έχουν θέση στη στήλη μας.
Έτσι θα μπορέσομε να γνωρίσομε, και ενδεχομένως να βοηθήσομε στη διάσωση άγνωστων κειμένων, μεγάλων μορφών της διανόησης, της πολιτικής, των πολιτικών, επαναστατικών και κοινωνικών αγώνων της Κρήτης και των Κρητικών.
Σήμερα παρουσιάζομε ένα ιστορικής σημασίας κείμενο του γιατρού και αρχαιολόγου Ιωσήφ Χατζιδάκι για τις αρχαιολογικές ανασκαφές στην Κρήτη και κυρίως στην περιοχή της Κνωσού, λίγους μήνες μετά την έναρξη των ανασκαφών από τον Άρθουρ Έβανς. Πρόκειται, στην ουσία, για το πρώτο κείμενο με το οποίο η ελληνική επιστημονική κοινότητα αλλά και ολόκληρος ο κόσμος μάθαιναν με λεπτομέρειες για τα όσα είχαν βρεθεί κατά στο 1900 στην Κνωσό.
«Η μέχρι τούδε γενομένη ανασκαφή απεκάλυψε μεγαλοπρεπές ανάκτορον Μυκηναϊκής εποχής, συνιστάμενον εκ πολλών συγκοινωνούντων αλλήλοις διαμερισμάτων και καταλαμβάνον έκτασιν πλέον των 3.000 τετραγωνικών μέτρων», έγραφε ο Ι. Χατζιδάκις στα τέλη του 1900 για τις ανασκαφές που είχαν ξεκινήσει τον Μάρτιο του ίδιου χρόνου και διήρκεσαν μέχρι το 1931. Το κείμενό του, με τον τίτλο «Αρχαιολογικαί έρευναι εν Κρήτη», δημοσιεύτηκε στο μηνιαίο επιστημονικό περιοδικό σύγγραμμα «Αρμονία» που κυκλοφορούσε στην Αθήνα και τυπωνόταν στο τυπογραφείο της «Εστίας».
Ο Ιωσήφ Χατζιδάκις ήταν από Κρητικούς γονείς, αλλά είχε γεννηθεί στη Μήλο το 1848. στο Ηράκλειο ήλθε το 1881. Ήταν γιατρός, μαιευτήρας-γυναικολόγος και συγγραφέας διαφόρων βιβλίων, με ενδιαφέροντα όμως στον αρχαιολογικό χώρο.
Το 1883 εκλέχθηκε πρόεδρος Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Ηρακλείου και βοήθησε σημαντικά στην αναζήτηση και διάσωση των αρχαιολογικών θησαυρών του νησιού. Ήταν ο ιδρυτής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου, μαζί με τον Στέφανο Ξανθουδίδη. Υπήρξε ακόμη πολιτικός παράγων στην Κρήτη, βουλευτής στην Κρητική βουλή τόσο στα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας, ενώ είναι γνωστή αντιπαράθεσή του με τον Ελευθέριο Βενιζέλο στη συνέλευση των Αρχανών, τον Αύγουστο του 1897.
Με την εγκαθίδρυση της Κρητικής Πολιτείας συνέταξε μαζί με τον επίσης γιατρό, πρώτο πρωθυπουργό της Κρήτης, Ιωάννη Σφακιανάκη το νόμο περί αρχαιοτήτων. Ήταν φίλος με το λόγιο Δημήτριο Βικέλα και αλληλογραφούσε μαζί του για τη δωρεά των βιβλίων του στο Ηράκλειο.
Ο Ι. Χατζιδάκις πέθανε το 1936 και ετάφη στο νεκροταφείο του Αγίου Κωνσταντίνου.
Αλέκος Α. Ανδρικάκης

