
Την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στις κλειστές φυλακές Αλικαρνασσού αποτυπώνει έρευνα που διεξήχθη στο σωφρονιστικό κατάστημα με τη συμμετοχή 148 κρατουμένων, Ελλήνων και αλλοδαπών, ηλικίας από 21 έως 60 ετών. Η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων εμφανίζεται απογοητευμένη από τις άθλιες συνθήκες κράτησης. Οι έγκλειστοι πιστεύουν ότι η σωφρονιστική πολιτική είναι ανύπαρκτη και ομολογούν ότι για να επιβιώσουν αναγκάζονται να γίνουν πολύ χειρότεροι καθώς ο ρόλος της φυλακής σήμερα έχει καταστεί «τιμωρός». Οι κρατούμενοι πιστεύουν ακόμα ότι η οικονομική άνεση του κατηγορούμενου, η πολιτική επιρροή αλλά και τα οργανωμένα συμφέροντα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ποινική τους αντιμετώπιση.
Την έρευνα διενήργησε ο σωφρονιστικός υπάλληλος Κυριάκος Κυριακάκης για την πτυχιακή του εργασία στο Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας του ΤΕΙ Κρήτης με θέμα: «νέες μορφές εγκληματικότητας και σωφρονιστική πολιτική. Το παράδειγμα της φυλακής Αλικαρνασσού Ηρακλείου Κρήτης».
Από τους 148 ερωτηθέντες, οι 108 ήταν Έλληνες. Σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες είναι παντρεμένοι (ποσοστό 47, 9% με τους περισσότερους να έχουν παιδιά. Ένα ποσοστό της τάξεως του 42,57% είναι άγαμοι, ενώ οι υπόλοιποι διαζευγμένοι ή εν διαστάσει.
Από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας είναι σε σχέση με το μορφωτικό επίπεδο των ερωτηθέντων αφού ένα ποσοστό της τάξεως του 78,37% δηλώνει ότι είναι μέσης, ανωτέρας και ανώτατης εκπαίδευσης.
Το 91,89% δηλώνει ότι εργαζόταν (ως ελεύθεροι επαγγελματίες, ιδιωτικοί υπάλληλοι, αγρότες-εργάτες).
Με βάση την έρευνα προκύπτει ότι οι εγκλεισμοί για τα λεγόμενα «εγκλήματα τιμής» αποτελούν πλέον μία ελάχιστη μειοψηφία σε σύγκριση με τα παρελθόντα έτη. Οι περισσότεροι κρατούμενοι έχουν διαπράξει αδίκημα που ανήκει στη νέα μορφή εγκληματικότητας, όπως η εμπορία νέων μορφών ναρκωτικών (συνθετικών) ηλεκτρονικό και οικονομικό έγκλημα, εμπορία λευκή σαρκός, μεταφορά λαθρομεταναστών αλλά και φόνους που διαπράττονται όμως είτε για ξεκαθάρισμα συμμοριών είτε εξαιτίας της άρνησης των θυμάτων να δεχτούν προστασία. Και οι δύο περιπτώσεις, όπως αναφέρεται στην έρευνα, αποτελούν νέες μορφές εγκληματικότητας.
Κρατούμενοι και Δικαιοσύνη
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το σκεπτικό των εγκλείστων στην ερώτηση αν πίστευαν ότι θα έρθουν αντιμέτωποι με το νόμο.
Ένα μεγάλο ποσοστό της τάξεως του 77% πιστεύει ότι δεν θα ερχόταν αντιμέτωπος με το νόμο και τη Δικαιοσύνη γιατί: είχε εμπιστοσύνη στην εξυπνάδα του, λόγω της ελλιπούς αστυνόμευσης, επειδή πίστευαν στο αλάθητο των ενεργειών τους αλλά και γιατί είχαν διαβεβαιώσεις από τους συνεργάτες τους.
Ένα από τα βασικότερα ζητήματα που προέκυψαν από την έρευνα αφορά στη δικαστική επιμέτρηση των ποινών και τα κριτήρια επιβολής μιας ποινής.
Το 90,5% πιστεύει ότι η Δικαιοσύνη δε λειτουργεί σωστά και η αιτιολόγηση αυτής της θέσης ποικίλλει για διάφορους λόγους. Μία άλλη παράμετρος είναι η πεποίθηση των ερωτηθέντων ότι η διαφυγή από τη Δικαιοσύνη οφείλεται κατά την άποψη τους στην οικονομική κατάσταση του κατηγορουμένου σε ποσοστό 72,7%. Αν δηλαδή έχει οικονομική ευμάρεια τότε υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να διαφύγουν από τη Δικαιοσύνη ή να επιβληθούν μικρότερες ποινές.
Επίσης ένα ποσοστό της τάξεως του 14,4% πιστεύει ότι με πολιτική επιρροή έχει αποδειχθεί ότι επιτυγχάνονται μικρότερες ποινές, ενώ δεν είναι μικρό και το ποσοστό 12,9% που πιστεύει ότι οργανωμένα συμφέροντα διαμορφώνουν ευνοϊκές ποινές.
Σε σχέση με τη σωφρονιστική πολιτική, καταγράφεται σχεδόν καθολική απόρριψη από τους κρατούμενους.
Το 98% πιστεύει ότι ο τιμωρητικός χαρακτήρας της φυλακής δεν έχει κανένα αποτέλεσμα και γι’ αυτό θεωρούν ότι μέσα στη φυλακή αναγκάζονται λόγω των συνθηκών να γίνουν χειρότεροι για να επιβιώσουν. Ομολογούν ξεκάθαρα δηλαδή ότι τα σωφρονιστικά καταστήματα δημιουργούν νέες εγκληματίες. Είναι ενδεικτικό ότι σε ποσοστό 76,2% οι ερωτηθέντες δηλώνουν ότι φυλακίζονται για πρώτη φορά.
Πιστεύουν ότι δεν διασφαλίζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ο σεβασμός της προσωπικότητας.
Όπως αναφέρεται στις φυλακές συνυπάρχουν στους ίδιους χώρους και στα ίδια προαύλια κρατούμενοι χωρίς κανένα διαχωρισμό μεταξύ τους (υπόδικοι και κατάδικοι ισοβίτες, τοξικομανείς, ψυχασθενείς και άλλοι) οι οποίοι διδάσκονται μεταξύ τους την «τέχνη» του εγκλήματος ή διαφθείρονται οι μεν από τους δε. Από την έρευνα προκύπτει ότι η εγκατάσταση κρατουμένων στα κελιά γίνεται αδιακρίτως της ηλικίας τους, του είδους των αδικημάτων για τα οποία έχουν καταδικαστεί με το φόβο μετάδοσης ασθενειών.
Πάντως οι περισσότεροι δηλώνουν ότι κάνουν όνειρα για το μέλλον, επιθυμούν να εργαστούν και να επανενταχθούν στην κοινωνία, βασιζόμενοι κυρίως στα δικά τους πόδια και λιγότερο στην οικογένεια τους.

