Του Γιάννη Ζωράκη
Πέρασαν κιόλας δέκα χρόνια από την πρώτη φορά που έκαναν ... «απόβαση» οι Γερμανοί στην Κρήτη.
Όχι το 1940, αλλά το 1999, όταν μια «επίλεκτη ομάδα» Γερμανών της ακαδημίας Τόμας Μόρρους, ήρθε στο Ηράκλειο για να κατακτήσει την Κρητική παράδοση και τον πολιτισμό.
Από τότε μέχρι και σήμερα, κάθε χρόνο μια διαφορετική ομάδα κατοίκων της Γερμανίας έρχονται στο Ηράκλειο, με στόχο να ζήσουν από κοντά τα ήθη, τα έθιμα της Κρήτης, αλλά και την παραδοσιακή της μουσική.
Οι Γερμανοί συμμετέχουν σχεδόν σε όλες τις εκδηλώσεις του δήμου και της νομαρχίας Ηρακλείου, ζουν την Πρωτοχρονιά όπως τη ζουν όλοι οι Ηρακλειώτες και διασκεδάζουν κρητικά.
Σήμερα μάλιστα, οι Γερμανοί που συμμετέχουν στο πρόγραμμα της ακαδημίας Τόμας Μόρρους πρόκειται να συμμετάσχουν σε δοξολογία στον Άγιο Μηνά, να επισκεφθούν το δήμο και τη νομαρχία Ηρακλείου, αλλά και να λάβουν, όπως κάθε χρόνο άλλωστε την ευχή του σεβασμιότατου Αρχιεπισκόπου Κρήτης κ. Ειρηναίου.
Μαζεύουν και ελιές
Η πιο χαρακτηριστική ίσως ενασχόληση των Γερμανών στο Ηράκλειο, είναι η συλλογή ελαιοκάρπου, που παραδοσιακά πραγματοποιείται κάθε χρόνο στους Ζωφόρους σ’ ένα πρότυπο ελαιώνα που διατηρεί ο παραγωγός κ. Δημοσθένης Σαπουτζάκης.
Αξίζει να σημειωθεί πως αρκετοί από τους Γερμανούς που συμμετέχουν κάθε χρόνο στο πρόγραμμα έρχονται κατά κύριο λόγο για να γνωρίσουν από κοντά την ελιά και τον τρόπο συλλογής ελαιοκάρπου, αφού για τους περισσότερους Γερμανούς, η ελιά είναι απλά ένα καλλωπιστικό φυτό.
Οι Γερμανοί μαθαίνουν πώς γίνεται η συλλογή του ελαιοκάρπου, βιώνουν τις παραδοσιακές μεθόδους συλλογής, ενώ στη συνέχεια συμμετέχουν ενεργά στο ράβδισμα και στη διαδικασία παραγωγής του λαδιού.
Όπως όλοι οι εργάτες ωστόσο που φιλοξενούνται στην Κρητική ύπαιθρο, έτσι και οι Γερμανοί του προγράμματος, ζουν εκτός από τον “μόχθο της αγροτιάς” και την παραδοσιακή κρητική φιλοξενία. Έτσι στον ελαιώνα του κ. Σαπουτζάκη, οι Γερμανοί είχαν τη δυνατότητα να απολαύσουν επίσης παραδοσιακά εδέσματα, κρητικό φαγητό και ποτό, αλλά και να μάθουν μέρος της τοπικής ιστορίας, από τον υπεύθυνο για το πρόγραμμα καθηγητή Ιστορίας της Τέχνης και Αρχαιολογίας κ. Σταμάτη Λυμπερόπουλο.
Οι Γερμανοί μάλιστα φέτος ξεναγήθηκαν και στο γειτονικό χωριό Θραψανό, ζώντας από κοντά την κατασκευή των παραδοσιακών πήλινων πιθαριών της περιοχής.
Υπεύθυνος
Τον ενδέκατο χρόνο του διανύει πλέον το πρόγραμμα της Ακαδημίας Τόμας Μόρρους, το οποίο εμπνεύστηκε και υλοποιεί αδιάλειπτα ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης και Αρχαιολογίας κ. Σταμάτης Λυμπερόπουλος.
“Μπορώ να υλοποιώ το συγκεκριμένο πρόγραμμα για ακόμα δέκα χρόνια” υποστηρίζει ο κ. Λυμπερόπουλος, αναφέροντας πως η ικανοποίηση τόσο του ίδιου, όσο και των Γερμανών που συμμετέχουν σε αυτό είναι ιδιαίτερη και αναδεικνύει τις ομορφιές και τον πολιτισμό της Κρήτης.
“Πλέον το πρόγραμμα έχει γίνει γνωστό κι έρχονται Γερμανοί στο Ηράκλειο, όχι μόνο από την Κολωνία, αλλά και το Αμβούργο και την βόρεια Γερμανία” προσθέτει ο κ. Λυμπερόπουλος, τονίζοντας: “Μέσα από το πρόγραμμα οι Γερμανοί γνωρίζουν τον κρητικό πολιτισμό, την κρητική μουσική, αλλά και αντιλαμβάνονται πολλά πράγματα γύρω από την πραγματική κρητική παράδοση και διατροφή. Στην χώρα τους υπάρχουν πολλά βιβλία με τίτλο κρητική διατροφή, αλλά πρόκειται κυρίως για ιταλικά συγγράμματα που καμία σχέση δεν έχουν με την Κρήτη. Εδώ αντιλαμβάνονται τις διαφορές και καταλαβαίνουν τη πραγματικά σημαίνει Κρήτη”.
Αναφερόμενος στη σπουδαιότητα του κρητικού ελαιόλαδου, ο κ. Λυμπερόπουλος αναφέρει: “Πρέπει να αναλογιστούμε πως οι εποχές είναι αρκετά δύσκολες για το ελαιόλαδο, ωστόσο η ποιότητα που έχει το κρητικό λάδι είναι μοναδική και μπορούμε να την εκμεταλλευτούμε. Ήδη στη Γερμανία μέσα από τη διαφήμιση που έχει γίνει, το λάδι προωθείται, αλλά χρειάζεται ακόμη πολλές προσπάθειες. Όμως η αγορά της Γερμανίας και γενικότερα η Σκανδιναβική αγορά, θεωρώ πως μπορούν να γίνουν ένας αρκετά γόνιμος τομέας δραστηριοποίησης για το εμπόριο και την προώθηση ελαιολάδου”.
Πρόγραμμα
Ποικίλες δραστηριότητες περιλαμβάνει το πρόγραμμα της Ακαδημίας Τόμας Μόρρους, η οποία βρίσκεται στην Κολωνία και αριθμεί περισσότερα από 30.000 μέλη.
Το πρόγραμμα της Ακαδημίας πραγματοποιείται από το 1999 και διαρκεί κάθε χρόνο οχτώ ημέρες, συνήθως από τις 27 Δεκεμβρίου έως και τις 3 Ιανουαρίου.
Το φετινό πρόγραμμα περιελάμβανε δύο ημέρες εργασίας σε ελαιώνα στους Ζωφόρους και μία ημέρα επίσκεψης σε παραδοσιακό ελαιοτριβείο στη Μυρτιά, αναφορικά με τις σχετικές με την γεωργία δραστηριότητες.
Στις δραστηριότητες που σχετίζονται με τον πολιτισμό επιπρόσθετα, εντάσσονται πρωτοχρονιάτικο ρεβεγιόν για γνωριμία των Γερμανών με τα κρητικά έθιμα κατά τη διάρκεια αλλαγής του χρόνου, καθώς και συμμετοχή στην πρωτοχρονιάτική δοξολογία και στις εκδηλώσεις δήμου και νομαρχίας.
Στους συμμετέχοντες του προγράμματος, δίνεται παράλληλα μια διάλεξη για την ελληνική μουσική από τον καθηγητή κ. Λυμπερόπουλο, η οποία αποτελεί μια αναδρομική εξιστόρηση της εξέλιξης αυτού του είδους τέχνης, από το 5000 π. Χ. όταν βρέθηκαν τα πρώτα μουσικά όργανα στο Σέσκλο της Θεσσαλίας, μέχρι και τη σημερινή σύγχρονη μουσική.

