Δεν είναι πια…μυστικό το πάρτι που έχει στηθεί γύρω από τις επιδοτήσεις και πως μέσω αυτών…χάθηκε η ελαιοπαραγωγή και η τιμή του λαδιού!Χθες οι New York Times δημοσίευσαν ένα άρθρο (STEPHEN CASTLE) που μας περνούν “γενεές 14” εξαιτίας της απάτης που έχει στηθεί-και με πρωταγωνιστές τους συνεταιρισμούς!-, τα πανωγραψίματα και το πώς εισπράττονται επιδοτήσεις που αντιστοιχούν σε ελαιόδεντρα που δεν υπάρχουν! Το άρθρο αναφέρεται μεν στην Κρήτη και σε ορισμένα χωριά, αλλά μιλάει και για τις απάτες στην Ιταλία, την Πορτογαλία και άλλες χώρες της ΕΕ. Συγκεκριμένα αναφέρει: 

«Η μυθοπλασία αποτελεί μέρος της Κρητικής ζωής από τότε η θεά Αθηνά, λέγεται πως φύτεψε το πρώτο ελαιόδεντρο σε αυτό το κακοτράχαλο νησί της Μεσογείου. Ακόμη όμως και οι ίδιοι οι θεοί δεν θα μπορούσαν να πετύχουν μια τέτοια πλούσια συγκομιδή, σαν αυτή που δήλωσε μια ομάδα ελαιοπαραγωγών ενός μικρού χωριού. Ο μόνος τρόπος για να τα καταφέρουν, όπως αστειεύονται οι γείτονες, είναι αν φυτέψουν μια σειρά από δέντρα μέσα στη θάλασσα, και μέχρι το νησί της Σαντορίνης, που απέχει περίπου 150 χιλιόμετρα απόσταση!» αναφέρει ο δημοσιογράφος και σημειώνει ότι «η ιστορία γύρω από αυτή τη θαυματουργή σοδειά, προέκυψε το 2007 μέσα από μια αίτηση προς την Ε.Ε. για την είσπραξη αγροτικών επιδοτήσεων. Οι Ευρωπαίοι αρμόδιοι διαπίστωσαν, πως το απαιτούμενο ποσό ήταν κατά πολύ μεγαλύτερο αυτού του οποίου θα μπορούσαν λογικά να δικαιούνται οι συγκεκριμένοι παραγωγοί. Κάτι άλλο όμως, ενόχλησε τους αρμόδιους πολύ περισσότερο από το ποσό της επιδότησης. Και αυτό ήταν, πως την αίτηση δεν την είχαν κάνει οι πιεσμένοι από τα χρέη αγρότες, αλλά ο συνεταιριστικός τους φορέας. Ένας από τις χιλιάδες αγροτικούς συνεταιρισμούς της Ευρώπης, με μεγάλη πολιτική ισχύ σε τοπικό επίπεδο, αλλά και πολιτικές διασυνδέσεις παντού. Στις φτωχές, απομονωμένες περιοχές της νότιας Ευρώπης, τα στοιχεία που προκύπτουν είναι, πως αυτό που συνέβη στο συγκεκριμένο χωριό της Κρήτης, όπου η Ε.Ε. απαιτεί την επιστροφή του πληρωθέντος ποσού των ?375,000, δεν είναι απλά μια εξαίρεση αλλά κάτι πολύ συχνό, όσον αφορά σε αγροτικούς συνεταιρισμούς. Οι υπεύθυνοι πιστεύουν, πως δεκάδες εκατομμύρια ευρώ έχουν χαθεί στις λίγες μόνο περιπτώσεις που έχουν ήδη διερευνηθεί, και πως αυτές είναι ένα μικρό μόνο μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας» .

Στη Κρήτη, όπου τα ελαιόδεντρα βρίσκονται κυριολεκτικά παντού, οι αγροτικοί συνεταιρισμοί των Σφακίων και του Αποκόρωνου μπήκαν στο μικροσκόπιο των ελέγχων μετά το «κάρφωμα» ενός αγρότη, του Γιάννη Ματσαμάκη. Σε μικρή απόσταση από το κτήμα του έξω από τα Χανιά, βρήκε μια μέρα αντίγραφα ενός καταλόγου αιτήσεων επιδότησης, που είχε πεταχτεί εκεί με σκοπό μάλλον να δημιουργήσει αμηχανία στο τοπικό συνεταιρισμό. Το μέσο ελαιόδεντρο παράγει τόσες ελιές ώστε να βγει μια ποσότητα λαδιού μεταξύ 1-5 λίτρων. Σύμφωνα με το κατάλογο που βρέθηκε, τα ελαιόδεντρα του χωριού Βάμμος και μερικών κοντινών του χωριών, παρήγαγαν πενταπλάσιες ποσότητες ελιών! Αν και όλοι σχεδόν οι κάτοικοι παραπονέθηκαν, κανένας δεν πήγε τη λίστα στον εισαγγελέα, παρά μόνο ο Ματσαμάκης. Ο ίδιος, που είναι και περιστασιακός καλλιεργητής, με 150 λιόδεντρα, ισχυρίστηκε πως δεν ήθελε να βλάψει κανέναν, «… το έκανα διότι δεν είναι σωστό κάποιοι να κλέβουν λεφτά με αυτό το τρελό τρόπο» λέει. Τα περισσότερα ονόματα από τα 57 που υπήρχαν στο κατάλογο, ανήκαν σε εργαζόμενους στο συνεταιρισμό, σε συγγενείς τους, ή συγγενείς τοπικών πολιτικών παραγόντων, σύμφωνα με τον Ματσαμάκη, αν και όπως λέει, μια γυναίκα που το όνομα της αναφέρεται στο κατάλογο των παράνομα επιδοτούμενων, έγραψε σε τοπική εφημερίδα, διαψεύδοντας οποιαδήποτε σχέση της με την υπόθεση.

Οι ερευνητές της υπόθεσης ανακάλυψαν και άλλες καταχρήσεις, που έχουν να κάνουν με τις τράπεζες. Επειδή οι συνεταιρισμοί χορηγούν αγροτικά μηχανήματα και εξοπλισμό στα μέλη τους, οι αγρότες πολλές φορές υπογράφουν εξουσιοδοτήσεις, ώστε οι συνεταιρισμοί να μπορούν να αποσύρουν χρήματα από τους προσωπικούς τους λογαριασμούς. Οι ερευνητές ανακάλυψαν πως οι εκταμιεύσεις χρημάτων από πλευράς συνεταιρισμών, γίνονταν και από λογαριασμούς αγροτών που όμως ουδέποτε υπέγραψαν τέτοιες εξουσιοδοτήσεις. Στο χωριό Δουλιανά, ο Αντρέας Λουράκης μας δείχνει το βιβλιάριο του της Αγροτικής Τράπεζας, για το Δεκέμβριο του 2005. Την 28/12 του κατατέθηκε ποσό ύψους ?3,012 από επιδοτήσεις ελαιόλαδου, αν και διατηρεί μόλις 150 δέντρα και συνεπώς θα εδικαιούτο μερικές εκατοντάδες μόνο ευρώ. Την ίδια μέρα παρουσιάζεται μια ανεξήγητη ανάληψη για το ποσό των ?2,397. «Κανένας δεν μπορεί να μου εξηγήσει αυτή την ανάληψη» λέει, «…ούτε η τράπεζα ούτε ο συνεταιρισμός δεν μπορεί να μου πει πως αυτά τα χρήματα κατατέθηκαν στο λογαριασμό μου και ποιος τα πήρε…». Σε δήλωση της Αγροτικής Τράπεζας, αναφέρεται πως «…η Τράπεζα συνεργάζεται με το τοπικό υποκατάστημα του χωριού Βάμμος ώστε να διερευνηθεί πλήρως η υπόθεση». Στο χωριό Σπύλος, ο συνταξιούχος τραπεζικός υπάλληλος Μανώλης Χαριτάκης που εργάζονταν στο συγκεκριμένο υποκατάστημα, θυμάται τόσο αυτή τη περίπτωση όσο και άλλες παρόμοιες. «Πολλοί ερχόντουσαν και μας ρωτούσαν γιατί πήραμε τα λεφτά τους… τους παρέπεμπα στο συνεταιρισμό τους…» λέει.

Το ζήτημα αυτό είναι τόσο ευαίσθητο εδώ στη Κρήτη, που ο κύριος Χαριτάκης προτίμησε να συναντηθούμε στο χωράφι του δίπλα στο ποτάμι, παρά στο καφενείο του χωριού. Όπως μας λέει, όταν ρωτήθηκε ο συνεταιρισμός, απάντησε πως έχει εξουσιοδοτήσεις υπογεγραμμένες από τους αγρότες για ανάληψη χρημάτων από τους λογαριασμούς τους. Για το Λουράκη όμως δεν βρέθηκε κάποια εξουσιοδότηση. Σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις, οι πιστοποιήσεις των εξουσιοδοτήσεων έπασχαν από αξιοπιστία, καθώς οι υπογραφές δεν ήταν πάντα όμοιες.

Κανένας δεν έχει διωχτεί ποινικά μέχρι σήμερα, και όπως λέει ο Ματσαμάκης, ο εισαγγελέας μάλλον θεωρεί πως η υπόθεση είναι αστική προτείνοντάς του να προχωρήσει σε αγωγή. Ο Σπύρος Βουτσαδάκης, πρόεδρος του συνεταιρισμού, αρνήθηκε να μας μιλήσει ισχυριζόμενος ότι ανέλαβε καθήκοντα πολύ μετά το σκάνδαλο. Ο προκάτοχός του Κωστής Κοτζαμπασάκης, μας ζήτησε γραπτές ερωτήσεις (e-mail), στις οποίες όμως δεν απάντησε ποτέ. Το 2007, ο συνεταιρισμός εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία αναφέρει πως δεν έχει γίνει καμία απάτη, καθώς δεν έχουν γίνει οποιεσδήποτε πληρωμές.



Στην υπόλοιπη

Ευρώπη



Τονίζει ότι στην Ιταλία, 45 άτομα συνελήφθησαν το 2007, σε μια απάτη, όπου μια φάρμα κίτρων λειτουργούσε μέσω ενός συνεταιρισμού. Διεκδικήθηκαν επιδοτήσεις ύψους περίπου ?50 εκατομμυρίων, ενώ τελικά πληρώθηκαν περίπου ?20 εκατομμύρια. Τα φρούτα υποτίθεται ότι είχαν βγει από την αγορά και μετατράπηκαν σε χυμό, που πουλήθηκε στην Ισπανία ή στη Γαλλία. Στη πραγματικότητα, η εν λόγω σοδιά δεν υπήρχε καν. Όταν αναζητήθηκαν οι διευθύνσεις όπου ο «χυμός φάντασμα» είχε σταλεί, αυτές βρέθηκε να ανήκουν σε μουσεία, πολυκατοικίες, και χώρους στάθμευσης!

-Το 2008, οι αρμόδιοι ξεσκέπασαν μια απάτη ύψους ?3 εκατομμυρίων που είχε σχέση με διεκδικήσεις αποζημιώσεων για υποτιθέμενα καπνά, και στην οποία πρωταγωνίστησε τουλάχιστον μια συνεταιρική ένωση, ενώ συνελήφθησαν 80 άτομα.

-Στο μικρό νησί Madeira που ανήκει στη Πορτογαλία, δυο συνεταιρισμοί μπανανοπαραγωγών κέρδισαν περίπου ?1 εκατομμύριο σε παράνομες επιδοτήσεις ή μη πληρωμή τελών, που διήρκεσε μια ολόκληρη δεκαετία. Στη πιο σκληρή από πλευράς κυρώσεων αυτή υπόθεση, ο πρόεδρος ενός συνεταιρισμού τιμωρήθηκε με 5ετή φυλάκιση και πρόστιμο χιλίων Ευρώ, όταν καταδικάστηκε για την υφαρπαγή ποσού ?316,000 σε επιδοτήσεις. Μερικές από τις αιτήσεις για χρήματα είχαν γίνει στο όνομα αγροτών που είχαν πεθάνει από καιρό. Σύμφωνα με την OLAF, η χρήση ψεύτικων στοιχείων ταυτότητας στη Madeira, «…γίνεται οργανωμένα .

Η ευρωπαϊκή Κομισιόν τονίζει πως έως το 2012, οι περισσότερες επιδοτήσεις που συνδέονται με συγκεκριμένες παραγωγές θα απαλειφθούν σταδιακά, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει έδαφος για περαιτέρω εξαπάτηση. Όπως λέει ο εκπρόσωπος της Κομισιόν για αγροτικά θέματα Michael Mann, «Οι μηχανισμοί ελέγχου που διαθέτουμε συνεχώς βελτιώνονται». Πάντως η αλλαγή των κανόνων με σκοπό να καταργηθεί η σχέση μεταξύ πληρωμών και ποσότητας της συγκομιδής, μπορεί βραχυπρόθεσμα να έχει δυναμώσει το ρόλο των συνεταιρισμών. Συνήθως, οι συνεταιρισμοί είναι αυτοί που πιστοποιούσαν τη ποσότητα της παραγωγής των αγροτών στο παρελθόν, που αποτελεί και το βαρόμετρο για τη διαπίστωση του ποσού που θα λαμβάνουν και στο μέλλον, καταλήγει το άρθρο.