Της Κατερίνας Μυλωνά
Έργα γεμάτα ψυχή και δημιουργία περιλαμβάνονται στην τρίτη έκθεση ζωγραφικής με έργα ασθενών της ιδιωτικής ψυχιατρικής κλινικής «Άγιος Χαράλαμπος».
Τα εγκαίνια της έκθεσης έγιναν χθες παρουσία πλήθους κόσμου και φορέων του Ηρακλείου.
Η έκθεση φιλοξενείται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου και θα ολοκληρωθεί αύριο, Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου.
Στην έκθεση περιλαμβάνονται 80 περίπου έργα σε λάδι, ακουαρέλα ή κολάζ που εκτίθενται για πρώτη φορά. Τα έργα είναι προϊόντα αρκετής ομαδικής δουλειάς που έχουν γίνει είτε κατά τη διάρκεια ομάδων έργου είτε σε ατομικές συνεδρίες.
Για πρώτη φορά φέτος ένας σταθεροποιημένος ασθενής με πολύ καλό λόγο έχει δώσει τη δική του ερμηνεία και δικό του τίτλο στο κάθε έργο, ακολουθήθηκε μια διαδικασία θεραπευτική και αντιπροσωπευτική για το πόσο εύστοχα μπορεί να λειτουργήσει το μυαλό ενός ανθρώπου που κατά τα άλλα θεωρούμε ότι δεν μπορεί να συμμετέχει στα καθημερινά δρώμενα.
Η έκθεση αποτελεί μία μεγάλη επιβράβευση και των ίδιων των ασθενών που εκθέτουν τα έργα τους και της ομάδας που ασχολείται συστηματικά στο ιδιωτικό κλειστό πλαίσιο ψυχιατρικής νοσηλείας με την προώθηση της τέχνης ως διαδικασία θεραπευτική προς την επανένταξη των ασθενών πίσω στο κοινωνικό πλαίσιο.
Η διευθύντρια της κλινικής και ψυχίατρος, κ. Εύα Τσαπάκη, αναφέρει πως όσοι συμμετέχουν στην έκθεση «είναι καλλιτέχνες, η καλλιτεχνία τους είναι ιδιαίτερη μιας και βγάζουν στο χαρτί, στον καμβά, με τον πηλό, τον εσωτερικό τους κόσμο και στην ουσία αυτό κάνουν όλοι οι καλλιτέχνες. Αυτό που δεχόμαστε εμείς ως τέχνη είναι για την τέρψη των οφθαλμών μας και των αισθήσεών μας και βγαίνει από τον εσωτερικό κόσμο του καθενός δημιουργού. Αυτό ακριβώς κάνουν και οι ψυχικά ασθενείς με τη διαφορά ότι το κάνουν σε δύσκολες συγκυρίες εσωτερικές και ενδεχομένως σε ένα κλειστό πλαίσιο νοσηλείας. Πέρα από το ότι κάνουν τέχνη, γίνονται καλλιτέχνες, νιώθουν και πάρα πολύ σημαντικοί που όλοι εμείς τους επιβραβεύουμε εκθέτοντας αυτά τα ωραία πράγματα που φτιάχνουν ή πράγματα που βγάζουν από την ψυχή τους».
Η εμπειρία από τις δύο προηγούμενες εκθέσεις είναι πολύ θετική. Ο κόσμος ανταποκρίνεται στο κάλεσμα της κλινικής και ασθενείς και συγγενείς ασθενών επισκέπτονται τις εκθέσεις, ενδιαφέρονται να μάθουν πώς έχουν γίνει αυτά τα έργα, να συζητήσουν με τους ίδιους τους καλλιτέχνες ασθενείς. «Κάποιοι από αυτούς είναι πολύ λειτουργικοί και πολύ καλά για να μπορέσουν να εξηγήσουν πώς δημιούργησαν, τι τους συνέβαινε όταν έβαλαν το πινέλο πάνω στον καμβά ή το μολύβι πάνω στο χαρτί και ο κόσμος νομίζω ότι διψάει για να καταλάβει καλύτερα τι συμβαίνει σε αυτό που κατά τα άλλα θεωρούμε απρόσιτο ψυχικό κόσμο των διαφορετικών ανθρώπων που πάσχουν από νοσήματα της ειδικότητάς μας», περιγράφει η διευθύντρια της κλινικής.
Θετικό ρόλο για τους ασθενείς παίζει το να μπορούν να αισθάνονται μέρος ενός συνόλου, κάτι που επιτυγχάνεται και με τη συμμετοχή τους στις θεραπευτικές ομάδες, έργου, βιβλιοθήκης, συζήτησης που διενεργούνται για εσωτερικούς και εξωτερικούς ασθενείς στο πλαίσιο της κλινικής. «Το ανήκειν, να είναι μέρος του κόσμου ο ασθενής αρχικά μιας περιχαρακωμένης ομάδας και αργότερα ολόκληρης της κοινωνίας είναι το πιο σημαντικό όχι μόνο για τους ασθενείς μας αλλά και για μας τους ίδιους που υποτίθεται ότι δεν είμαστε ασθενείς», τονίζει η κ. Τσαπάκη.
Εξάλλου, όπως αναφέρει, ένας στους τέσσερις ανθρώπους κάποια στιγμή έχει σοβαρή ψυχοπαθολογία, «την πόρτα όλων μας ενδέχεται ανά πάσα στιγμή να κτυπήσει η ψυχική νόσος», τονίζει και προσθέτει πως «αυτή η φωνή, το μήνυμα που στέλνουν οι άνθρωποι που πάσχουν μέσω της τέχνης και των εκθέσεων, θα θέλαμε να υπενθυμίζει ότι οι άνθρωποι που δημιουργούν και έχουν την ταμπέλα, την υπογράμμιση «ψυχικά ασθενείς» εν δυνάμει είναι οι ίδιοι άνθρωποι με εμάς».
Την έκθεση προλόγισε ο διευθυντής του Μουσείου Εικαστικών Τεχνών Ηρακλείου, κ. Κώστας Σχιζάκης. Αναφέρθηκε σε εξαιρετικές περιπτώσεις των ψυχικώς επισφαλών καλλιτεχνών, όπως ο Βαν Γκογκ, ο Έλληνας γλύπτης, Γιαννούλης Χαλεπάς, ο Γεώργιος Βιζυηνός και ο αλκοολικός, Αλέξης Ακριθάκης. Παρουσίασε, ακόμα, το ιστορικό παρόμοιων εκθέσεων που ξεκίνησαν το 1920 στη Γερμανία. Όπως είπε, σε ανάλογες εκθέσεις ένα μεγάλο ποσοστό των έργων είναι αδέξια και ερασιτεχνικά αλλά υπάρχει πάντα και ένα μέρος, το οποίο εμπεριέχει έργα που έχουν τεχνική δεξιότητα και εύκολα μπορούν να μπουν σε ομαδικές εκθέσεις που ζωγραφίζουν ή που είναι διακεκριμένοι καλλιτέχνες. Ο κ. Σχιζάκης εξήγησε πως η συγκεκριμένη μορφή τέχνης ονομάζεται «ωμή» ή outsider art και έχει πάρει μια θέση ήδη στην ιστορία ενώ έργα «καλλιτεχνών» εκτίθενται και σε μουσεία. «Από τα βάθη των αιώνων μέχρι και σήμερα οι εικαστικές τέχνες, όπως και τα όνειρα, εικονογραφούν τον ψυχικό μας κόσμο, δίνουν μορφή στις ελπίδες, προσδοκίες, φόβους μας και ακόμα στη χαρά μας», τόνισε.

