“Οψεις ελληνισμού στο Βυζάντιο, συναγωγή μελετημάτων πάνω στη βυζαντινή φιλολογία και πολιτισμό του 12ου αιώνα” είναι το νέο βιβλίο του φιλόλογου Γιώργου Τσερεβελάκη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΤΑΝΟΣ.

Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει τις αλλαγές που συνέβησαν στο πολιτισμικό πεδίο του 12ου αιώνα στο Βυζάντιο. Οι διάφορες αυτές μεταβολές στη θεώρηση της αρχαιότητας δεν ήταν τυχαίες.

Ο βυζαντινός πολιτισμός δεν ήταν ποτέ αποτελματωμένος ή στατικός εν τη γενέσει του.

Οι συνολικές αλλαγές που επισυνέβησαντον 12ο αιώνα δεν ήταν αποσπασματικές.

Ηταν ένα ενιαίο σύνολο που επεκτάθηκε σε όλα τα ποικίλα πεδία της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Το γεγονός ότι η αστική ζωή αναβίωσε, κατέστη το πρόσφορο μέσο για την ανάπτυξη πνευματικών ιδρυμάτων, των γραμμάτων και επιστημών.

Η σχέση φύσης και ανθρώπου θεωρήθηκε παραπληρωματική και όχι αντιθετική.

Σε αυτήν την πολιτισμική επανεκτίμηση, η αρχαιότητα χρησιμοποιήθηκε από τους Βυζαντινούς για να μορφοποιήσουν τις αξίες τους και να αναπροσδιορίσουν τη θέση τους σ’έναν κόσμο συνεχώς μεταβαλλομενο.

Έτσι, λοιπόν, αποκαλύπτονται οι ραγδαίες και τόσο σημαντικές εξελίξεις για το Βυζάντιο τον 12ο αιώνα και ιχνηλατείται μια εποχή σταθμός στην ιστορία της ευρωπαϊκής σκέψης, καθώς οδήγησε στην εκ νέου ανακάλυψη της κλασικής αρχαιότητας. Ο κλασικός πολιτισμός, κατά τη διάρκεια της μετάγγισής του στον Μεσαίωνα, δεν έμεινε άθικτος. Δέχτηκε παρεμβάσεις από τους Βυζαντινούς λογίους, ώστε να ανταποκρίνεται επιτυχέστερα στις προσπάθειές τους για πολιτισμική σταθερότητα. Ουσιαστικά σκοπός τους ήταν να θωρακίσουν την “εθνική” τους ταυτότητα απέναντι στην δυναμική επεκτατικότητα των Λατίνων.

Η περίοδος λοιπόν του 11ου και 12ου αιώνα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα γιατί βλέπουμε ότι τότε επιτεύχθηκε η πλήρης αφομοίωση των αρχαίων κλασικών. Ο εξαπλούμενος αυτός ορθολογισμός στη λογοτεχνία και στην τέχνη γενικότερα, δίκαια θα μπορούσε να ονομαστεί και ως ένα στάδιο προαναγεννησιακό.

Το έργο “Οψεις ελληνισμού στο Βυζάντιο” του Γεωργίου Τ. Τσερεβελάκη περιλαμβάνει τρεις μελέτες που εξετάζουν την περίοδο του 11ου και 12ου αιώνα και αναδεικνύουν με σαφήνεια και ακρίβεια τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του πνευματικού γίγνεσθαι της εποχής. Βοηθά τον αναγνώστη να αποκτήσει μια πλήρη και εμβριθή άποψη για τις πολιτισμικές εξελίξεις που έλαβαν χώρα τότε, ώστε να αντιληφθεί με τον πιο εύληπτο τρόπο την πραγματικά καίρια συμβολή του Βυζαντίου στην εξέλιξη της ευρωπαϊκής σκέψης.