
Αποστολή Κώστας Μπογδανίδης
Ο πρώτος υπουργός Γεωργίας του ΠΑΣΟΚ το 1981 ήταν ο μετέπειτα πρωθυπουργός και πρόεδρος του Κινήματος Κώστας Σημίτης. Εκείνους τους δύσκολους καιρούς με τις τεταμένες σχέσεις της νέας κυβέρνησης με την τότε ΕΟΚ ο Σημίτης ταξίδευε συχνά στις Βρυξέλλες και στα Συμβούλια υπουργών.
Σε ένα από αυτά επισκέφτηκε το περίφημο δημοπρατήριο οπωροκηπευτικών στη λαχαναγορά του Μέχελεν(Mechelen Veilingen) και εντυπωσιάστηκε.
Είδε από κοντά την οργάνωση των παραγωγών , τη λειτουργία του συνεταιρισμού και αποφάσισε να μεταφέρει το μοντέλο και στην Ελλάδα φτιάχνοντας 3 πιλοτικά δημοπρατήρια. Τα οποία όμως λίγο αργότερα βούλιαξαν από τις πιέσεις των χονδρεμπόρων(κυρίως στον Πειραιά) και την κοντόφθαλμη πολιτική που άσκησε ο αμέσως μετά υπουργός Γ.Ποττάκης!
Εάν το σχέδιο Σημίτη, πριν από σχεδόν 30 χρόνια, εφαρμοζόταν και στον τόπο μας ίσως ήταν διαφορετική η μοίρα των αγροτών μας και του συνόλου της αγροτικής παραγωγής καθόσον θα μπορούσε ανάλογες ομάδες παραγωγών να συγκροτηθούν για όλα τα προϊόντα και τις καλλιέργειες.
Η αγορά του Mechelen Veilingen δεν είναι πανάκεια για τα προβλήματα της σημερινής αγροτικής οικονομίας, είναι όμως ένα μοντέλο που δούλεψε και εκσυγχρονίζεται με τρόπο εντυπωσιακό. Με τις διαδικασίες που έχουν επιλέξει οι 3000 περίπου παραγωγοί εξασφαλίζουν:
*την προστιθέμενα αξία των προϊόντων τους χωρίς να αισχροκερδούν στην πλάτη τους οι διάφοροι μεσάζοντες και χονδρέμποροι
*Πληρωμή αυθημερόν ή το αργότερο μία εβδομάδα μετά την πώληση του προϊόντος τους
*Υψηλή ποιότητα και υγιεινή στα προϊόντα τους με συνέπεια να είναι περιζήτητα στην Ευρώπη κάτω από ένα πολύ γνωστό εμπορικό σήμα το “Flandria”
*την πλήρη απόδοση όλων των φόρων που προβλέπεται χωρίς να χάνεται ούτε ευρώ για το Βελγικό Δημόσιο καθώς ότι προϊόν μπαίνει στον συνεταιρισμό τιμολογείται και δεν χάνεται υπόπτως σε λαϊκές ή παρακμιακές λαχαναγορές.
“Πριν από την οργάνωσή μας που ξεκίνησε το 1950 οι παραγωγοί αναγκάζονταν να πωλούν τα προϊόντα τους σε πρωινές λαχαναγορές χωρίς κανέναν συντονισμό και καμία ομοιόμορφη πρακτική, ως προς τη διαμόρφωση των τιμών, τον έλεγχο της ποιότητας, τη συσκευασία και τον τρόπο πληρωμής”, αναφέρει ο διευθυντής επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων της “Flandria” κ.Λουκ Βίτερς ο οποίος και μας ξενάγησε στις εγκαταστάσεις της αγοράς του Μέχελεν.
Και για να κάνετε μία σύγκριση με τα ελληνικά δεδομένα οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: Η αγορά βρίσκεται σε ένα αγροτικό χώρο πεντακοσίων στρεμμάτων με στεγασμένους χώρους 250 στρεμμάτων εκ των οποίων τα 120 στρέμματα είναι ψυκτικοί θάλαμοι! Διακινούνται ετησίως πάνω από 265000 τόνοι κηπευτικών, απασχολούνται περίπου 220 υπάλληλοι και ο ετήσιος τζίρος (2008) ανέρχεται στα 211 000 000?!
Επίσης για να αντιληφθούμε τι ακριβώς συμβαίνει με τη διακίνηση των κηπευτικών σας θυμίζω μια παλιότερη έρευνα της ΠΑΣΕΓΕΣ που έδειξε ότι ποσοστό μόλις 20% διακινείται μέσω της λαχαναγοράς, 25% των οπωροκηπευτικών από τις αλυσίδες των Σούπερ Μάρκετς, ενώ ποσοστό 55% διακινείται χωρίς τιμολόγια!
Η σύμβαση
Για να γίνει πράξη η καθημερινή δημοπρασία με τόσο επιτυχημένο τρόπο οι μέτοχοι-αγρότες στο Μέχελεν έχουν συμφωνήσει σε μια σειρά από διαδικασίες τις οποίες και τηρούν με ευλάβεια.
Οι αγρότες δηλώνουν ετησίως το είδος και τις ποσότητες των προϊόντων που σκοπεύουν να παράγουν. Τις ποσότητες αυτές είναι υποχρεωμένοι να προσκομίσουν στο σύνολό τους, καθώς βάσει των ως άνω δηλώσεων ο συνεταιρισμός προβαίνει στις απαιτούμενες προεργασίες για την διάθεσή τους. Στην περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγο κάποιος αγρότης δεν προσκομίσει την προκαθορισμένη παραγωγή, υποχρεούται να καταβάλει αποζημίωση στον συνεταιρισμό. Ακόμη και εάν η καλλιέργεια έχει καταστραφεί, διενεργείται έλεγχος με σκοπό τη διαπίστωση των συνθηκών της ζημίας. Στην περίπτωση που διαπιστωθεί υπαιτιότητα του παραγωγού, θα είναι και πάλι υποχρεωμένος να αποδώσει στον συνεταιρισμό την αποζημίωση που του αναλογεί.
Η καλλιέργεια παρακολουθείται από γεωτεχνικούς του συνεταιρισμού, οι οποίοι διενεργούν συνεχείς ελέγχους. Παράλληλα, τόσο το καλλιεργήσιμο έδαφος όσο και τα τελικά προϊόντα υπόκεινται διαρκώς σε χημικές αναλύσεις, προκειμένου να ελεγχθεί η χρήση των λιπασμάτων και των φυτοφαρμάκων.
Τα προς διάθεση προϊόντα μεταφέρονται συσκευασμένα από τον παραγωγό στο συνεταιρισμό, όπου καταγράφεται το είδος, η ποικιλία, η ποσότητα αλλά και η ποιότητα.
Στο Βέλγιο ισχύουν εξελιγμένες τεχνικές τυποποίησης των οπωροκηπευτικών, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι η ντομάτα έχει 22 ποιοτικές κατηγορίες κατάταξης. Ο έλεγχος των προϊόντων από τον συνεταιρισμό είναι δειγματοληπτικός. Εφόσον, όμως διαπιστωθεί παρατυπία, οι κυρώσεις είναι αυστηρότατες και ο παραγωγός καταγγέλεται από τον συνεταιρισμό του στο βελγικό κράτος!
“Εάν δεν το κάνουμε εμείς αυτό τότε είμαστε υπόλογοι έναντι των 3000 μετόχων παραγωγών”, τονίζει ο διευθυντής της “Flandria”.
Εντυπωσιακή είναι κυρίως η καθαριότητα που επικρατεί στους χώρους της λαχαναγοράς. Κάθε μέρα στο διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ του τέλους της δημοπρασίας και της έναρξης εκφόρτωσης των νέων προϊόντων γίνεται γενική καθαριότητα των χώρων με ειδικά μηχανήματα, ενώ μια φορά την εβδομάδα οι εγκαταστάσεις κλείνουν για να καθαριστούν και να πλυθούν διεξοδικά. Συνολικά έξι πλυντήρια αναλαμβάνουν να πλύνουν και να απολυμάνουν τα τελάρα τα οποία επιστρεφονται στον παραγωγό απολύτως καθαρά!

