
Τα εγκαίνια πραγματοποίησαν ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Παύλος Γερουλάνος, και ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης, κ. Ειρηναίος.
Ο κ. Γερουλάνος τόνισε ότι η έκθεση γεφυρώνει το Βυζάντιο με τη Δύση και ότι η κρητική σχολή ουσιαστικά φέρνει δυο κόσμους μαζί. Ενώ η πρώτη επαφή είναι λίγο αμήχανη, καταλήγει στο να δημιουργήσει ένα από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες παγκοσμίως, τον Ελ Γκρέκο.
Ο πρόεδρος του Ιδρύματος "Αλέξανδρος Ωνάσης", Αντώνης Παπαδημητρίου καλωσόρισε τους εκατοντάδες προσκεκλημένους και μίλησε για την 10χρονη δράση του Ιδρύματος στην Αμερική. Ο κ. Παπαδημητρίου αναφέρθηκε στις διαστάσεις της έκθεσης, υπογραμμίζοντας ότι "μέσω του Βυζαντίου αναδεικνύεται η συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού και η επέκτασή του στη Δύση".
Στην τελετή των εγκαινίων μίλησαν επίσης οι συνδιοργανωτές της έκθεσης, η Αιμιλία Γερουλάνου, πρόεδρος του Μουσείου Μπενάκη, και ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης. Ανάμεσα στους παριστάμενους ήταν ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος, ο πρέσβης στην Ουάσιγκτον Βασίλης Κασκαρέλης, οι μόνιμοι αντιπρόσωποι Ελλάδας και Κύπρου στον ΟΗΕ, πρέσβεις κ. Αναστάσης Μητσιάλης και Μηνάς Χατζημιχαήλ, οι γενικοί πρόξενοι των δυο χωρών Άγη Μπαλτά και Κούλα Σοφιανού, η βουλευτής Εύα Καϊλή, διευθυντές και εκπρόσωποι ελληνικών υπηρεσιών, άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων, μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος "Αλέξανδρος Ωνάσης" και αξιωματούχοι αρκετών ελληνοαμερικανικών φορέων. Το πρόγραμμα παρουσίασε ο εκτελεστικός διευθυντής του "Ωνασείου" στη Νέα Υόρκη, πρέσβης Λουκάς Τσίλας. Μετά τα εγκαίνια και την ξενάγηση στο χώρο της έκθεσης, αρκετός κόσμος παρέστη σε δείπνο που παρέθεσε το Ίδρυμα "Αλέξανδρος Ωνάσης" σε ξενοδοχείο της πόλης.
Η έκθεση, η οποία θα διαρκέσει έως τις 27 Φεβρουαρίου, περιλαμβάνει 46 μοναδικές εικόνες του 15ου και του 16ου αιώνα, συμπεριλαμβανομένων πρώιμων έργων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, πολλές από τις οποίες ταξίδεψαν για πρώτη φορά στις ΗΠΑ.
Πίνακας
και από το Δήμο
Τα σημαντικότερα έργα της έκθεσης είναι:
Έντεκα εξαιρετικές εικόνες από τη Συλλογή της Αγίας Αικατερίνης Σιναϊτών Ηρακλείου, του Επικοινωνιακού και Μορφωτικού Ιδρύματος της Αρχιεπισκοπής Κρήτης. Η εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης στο Ηράκλειο, που ιδρύθηκε περίπου τον 10ο αιώνα ως μετόχι της ομώνυμης μονής στο Όρος Σινά, υποστήριζε μια μεγάλη και λόγια μοναστική κοινότητα μέχρι τον 16ο αιώνα και από το 1967 φιλοξενεί μια ιδιαίτερα σημαντική συλλογή Ορθόδοξων εικόνων και εκκλησιαστικών αντικειμένων. Δέκα από τις εικόνες της Συλλογής της Αγίας Αικατερίνης Σιναϊτών έχουν ταξιδέψει μόνο μία φορά στο παρελθόν, το 1993, για τις ανάγκες μίας έκθεσης στην Αθήνα. Το ενδέκατο έργο, "Ο Μυστικός Δείπνος" του Μιχαήλ Δαμασκηνού, παρουσιάστηκε εκτός Κρήτης μόνο μία φορά, στην έκθεση "El Greco: Ταυτότητα και Μεταμόρφωση του 1999", που παρουσιάστηκε στη Μαδρίτη, τη Ρώμη και την Αθήνα.
Τέσσερις εικόνες της έκθεσης προέρχονται από τη συλλογή του Μουσείου Ερμιτάζ (Hermitage), η "Πιετά", η "Ανάσταση" και το "Μη Μου Άπτου", η "Παναγία Νικοποιός" με τους αγίους Αθανάσιο, Σπυρίδωνα, Μαρίνα και Ρόκο και ο Άγιος Δημήτριος του Δονάτου Βιτζαμάνου. Από το 1930, όταν τα έργα αυτά εντάχθηκαν στη συλλογή του Ερμιτάζ, είναι η πρώτη φορά που ταξιδεύουν εκτός της Αγίας Πετρούπολης. Επίσης για πρώτη φορά ταξίδεψε και η "Δέηση" του Νικολάου Τζαφούρη, από το Βυζαντινό Μουσείο Αντιβουνιώτισσας στην Κέρκυρα.
ιδιαίτερα σημαντικό σημείο της έκθεσης είναι η παρουσίαση, για πρώτη φορά, δύο φύλλων τριπτύχου της ιταλικής περιόδου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου-της "Bάπτισης του Χριστού" που ανήκει στον Δήμο Ηρακλείου Κρήτης και της "Προσκύνησης των Ποιμένων" που ανήκει στο Πανεπιστήμιο Κουίνς (Queen's) στο Κίνγκστον του Οντάριο-τα οποία έχει προταθεί ότι αποτελούσαν αρχικά τμήματα του ίδιου έργου.
Δύο ακόμη σημαντικά έργα της έκθεσης είναι η γνωστή πρώιμη εικόνα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, "Η Κοίμησις της Θεοτόκου", η οποία σπάνια ταξιδεύει μακριά από τον χώρο φύλαξής της, τον ομώνυμο ναό στην Ερμούπολη της Σύρου, καθώς και ένα όψιμο έργο του Ελ Γκρέκο, από την περίοδο της διαμονής του στην Ισπανία, Η "Στέψη της Θεοτόκου", το οποίο παρουσιάζεται για πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη, με την ευγενή παραχώρηση του Κοινωφελούς Ιδρύματος "Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης", μητρικού ιδρύματος του Ωνασείου Πολιτιστικού Κέντρου.

