Στο γενέθλιο τόπο της, την Κρήτη, επικεντρώνεται για μία ακόμα φορά η γνωστή συγγραφέας Ρέα Γαλανάκη, στο τέταρτο κατά σειρά μυθιστόρημα της, «Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα».
Αν και το ορεινό χωριό στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία παραπέμπει εν πολλοίς στα Ζωνιανά, η συγγραφέας επιμένει ότι το χωριό του μυθιστορήματος είναι εντελώς φανταστικό και δεν μπορεί να ταυτιστεί με κανένα υπάρχον. Η ηρωίδα του μυθιστορήματος είναι μία Ελληνοεβραία δασκάλα που το 2000 καταφθάνει στο ορεινό χωριό για να μπει τελικά στο στόχαστρο των εθνικιστικών ηγετών του αλλά και για να ανακαλύψει την αποσιωπημένη οικογενειακή της ιστορίας.
«Επέλεξα να μιλήσω για ένα τέτοιο ανύπαρκτο-υπαρκτό, ένα συμβολικό χωριό και συμβολικούς ανθρώπους, ακριβώς επειδή ήθελα να εμβαθύνω στις λεγόμενες κοινωνίες του «άβατου» επισημαίνει η συγγραφέας σε μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη στην Ελευθεροτυπία.
Όπως υπογραμμίζει «αυτές οι κοινωνίες, όπως και κάθε άλλη κοινωνία, είναι πολύ πιο περίπλοκες από τη μονοκόμματη, ισοπεδωτική και μαύρη εικόνα που δίνουν γι’ αυτές τα ΜΜΕ άπαξ και συμβεί κάτι. Την αποσιωπημένη ποικιλομορφία τους, τα χρώματα που ξιφουλκούν με το μαύρο, αυτά ενδιαφερόμουν να αναδείξω».
Όπως εξομολογείται, σαφώς και επηρεάστηκε από τον τρόπο που τα ΜΜΕ κάλυπταν τα γεγονότα στα Ζωνιανά, την επηρέασαν όμως αρνητικά. «Δεν μπορούσα να δεχθώ αδιαμαρτύρητα τη χονδροειδή εγκληματική εικόνα που παρουσίαζαν, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, τα κανάλια και οι εφημερίδες για τέτοιους τόπους».
Όπως αναφέρεται σε δελτίο Τύπου για την παρουσίαση του βιβλίου, «η άφιξη της νεαρής Ελληνοεβραίας δασκάλας στο ορεινό χωριό της Κρήτης, όσο και το πασχαλινό έθιμο της καύσης του Ιούδα, δίνουν αφορμή για μια τομή στο «άβατον» των σύγχρονων ορεινών κοινωνιών της νήσου, αλλά και για το ξεδίπλωμα μιας παλιάς κρητικής παράδοσης, που αποδίδει στο πρόσωπο του βιβλικού Ιούδα, τη μοίρα του μυθικού Οιδίποδα. Νόμος και παρανομία, έρωτες και τελετουργίες, φονικά και αποσιωπήσεις, ρηξικέλευθες αλλά και απαρχαιωμένες αντιλήψεις, συνθέτουν ένα σκηνικό γεμάτο συγκρούσεις και αντιφάσεις, μέσα στο οποίο η νεαρή γυναίκα αναζητεί τις ρίζες της ταραγμένης οικογενειακής της ιστορίας. Παράλληλα, ο περί τον Ιούδα και τον Οιδίποδα μύθος, ένας μύθος για το απόλυτο κακό, βαδίζει πάνω στα σκοτεινά δικά του μονοπάτια: ξεκινά από τα βάθη του χρόνου και φθάνει στις μέρες μας, για να υπηρετήσει αλλά και να ερμηνεύσει τις άκαμπτες δομές των ορεινών κλειστών κοινωνιών».
Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η τοποθέτηση της συγγραφέως στην ερώτηση γιατί συνδέει τον Ιούδα τον Ισκαριώτη με τον Οιδίποδα.
«Ο Ιούδας και ο Οιδίποδας έχουν συνδεθεί εδώ και πάρα πολλούς αιώνες, μόνο που δεν ήταν ευρύτερα γνωστό. Στο βιβλίο μου δούλεψα αποκλειστικά με πηγές που προέρχονται από την Κρήτη: με ένα μακροσκελές ανώνυμο ποίημα, το «Παλαιά και Νέα Διαθήκη», γραμμένο στον Χάνδακα τέλη του 15ου αιώνα, όπου σε 77 στίχους λέγεται ότι ο Ιούδας πετάχτηκε από τους γονείς του στη θάλασσα μέσα σε μικρό κιβώτιο, αλλά σώθηκε, γύρισε αργότερα και χωρίς να το ξέρει σκότωσε τον πατέρα του και παντρεύτηκε τη μάνα του. Σημειώνω ότι το Ιταλικό χειρόγραφο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 2004 από το Ελληνικό Ινστιτούτο της Βενετίας, αφού ήδη το είχε μεταγράψει, μελετήσει και ανακοινώσει ο πρόωρα χαμένος Νίκος Παναγιωτάκης».
Όπως εξηγεί, η συσχέτιση του Ιούδα με τον Οιδίποδα κατά την Αναγέννηση, μάλλον επεδίωκε να δώσει στους χριστιανούς ένα ισχυρό παράδειγμα του διαχρονικού απόλυτου κακού. Θα το εκπροσωπούσε ο Ιούδας και μέσω αυτού, οι Εβραίοι. «Πρόκειται για ένα ύπουλο ρατσιστικό ιδεολόγημα» σημειώνει.
Η συγγραφέας επιχειρεί, όπως επισημαίνει, να συνδυάσει τον παραπάνω μύθο με τις ακραίες κοινωνικές καταστάσεις που σήμερα επικρατούν σε κάποιους τόπους ακόμη και εκτός Κρήτης, προκειμένου να δείξει την ανελαστικότητα της σκέψης, τον συντηρητισμό, τον τοπικό εθνικισμό, ακόμη και τον ρατσισμό εκείνων που κρατούν (στο μυθιστόρημα πάντα) τα νήματα της παρανομίας και αποτελούν την άτυπη εξουσία του νοερού μου τόπου. Και το έθιμο να καίγεται ένα ομοίωμα του Ιούδα το Πάσχα μου έδωσε μια καλή αφορμή να μιλήσω για τα παραπάνω».

