Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης γιορτάζει μισό αιώνα ζωής, όχι όμως με όλους τους καλεσμένους του.
Ξεκινώντας το 1960 ως Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου και αποκτώντας διεθνή χαρακτήρα το 1992, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έχει αναδεχθεί στην κορυφαία κινηματογραφική διοργάνωση των Βαλκανίων και μία από τις πιο αξιόλογες τις Ευρώπης. Φέτος γιορτάζει την 50η του επέτειο και για δέκα ημέρες, από τις 13 έως τις 22 Νοεμβρίου 2009, θα μεταμορφώσει τις αίθουσες «Ολύμπιον» και «Παύλος Ζάννας», την ιστορική δηλαδή έδρα του Φεστιβάλ, αλλά και τις αίθουσες «Τζον Κασσαβέτης», «Σταύρος Τορνές», «Τώνια Μαρκετάκη», «Φρίντα Λιάππα», την αίθουσα του Μουσείου Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και τους εκθεσιακούς χώρους των αποθηκών του λιμανιού, σε έναν τόπο ανακάλυψης των πρωτοποριακών κινηματογραφικών τάσεων, αλλά και ένα σημείο συνδιαλλαγής, διάδρασης και επικοινωνίας.
Με κεντρικό σύνθημα, το ερώτημα «Why Cinema Now?», το Φεστιβάλ φιλοδοξεί να αποτελέσει μια διαφορετική πρόταση που θα τροφοδοτήσει τη σκέψη και θα προκαλέσει το διάλογο, που θα εξερευνήσει το νόημα και την αξία, τα όρια και τις προοπτικές του κινηματογράφου στις μέρες μας. Ένα κινηματογραφικό δεκαήμερο, με προβολές ταινιών από όλο τον κόσμο, σημαντικούς προσκεκλημένους, αφιερώματα, masterclasses, ανοιχτές συζητήσεις, παράλληλες εκδηλώσεις, διαδικτυακά φόρα, αλλά και καινοτόμες δράσεις που υποστηρίζουν και ενισχύουν την κινηματογραφική παραγωγή και προβολή της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων, θα συνθέσει το πολυπρισματικό ψηφιδωτό της φετινής επετειακής διοργάνωσης.
Το 50ο Φεστιβάλ θα τιμήσουν με την παρουσία τους μεγάλα ονόματα της σύγχρονης κινηματογραφικής σκηνής. Ο πολυσχιδής πρωτοπόρος Γερμανός δημιουργός Βέρνερ Χέρτζογκ. Ο Γκόραν Πασκάλιεβιτς, ένας απ’ τους σημαντικότερους βαλκάνιους δημιουργούς της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς. Ο Σιντ Γκάνις, παραγωγός και μέχρι πρόσφατα πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών. Η ηθοποιός και ερμηνεύτρια Τζέιν Μπίρκιν. Ο διεθνώς αναγνωρισμένος και δύο φορές υποψήφιος για Όσκαρ συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής Αλεξάντερ Ντεπλά. Ο βραβευμένος με Όσκαρ παραγωγός του «Τελευταίου Αυτοκράτορα», Τζέρεμι Τόμας. Ο Τζιμ Γιαννόπουλος, παραγωγός και πρόεδρος της 20th Century Fox. Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Φατίχ Ακίν, ο οποίος με την ταινία του «Soul Kitchen» θα ανοίξει την αυλαία του 50ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ο σεναριογράφος και βασικός συνεργάτης του Τέρι Γκίλιαμ, Τόνι Γκρισόνι. Η Ουάρις Ντίρι, συγγραφέας της αυτοβιογραφίας «Το λουλούδι της ερήμου», αλλά και η ηθοποιός και μοντέλο Λίγια Κεμπέντε η οποία πρωταγωνιστεί στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου. Ο βραβευμένος με Όσκαρ για την καλλιτεχνική διεύθυνση του «Λαβύρινθου του Πάνα», production designer Εουχένιο Καμπαγιέρο. Η γαλλίδα ηθοποιός Αν Κονσινί, πρωταγωνίστρια στην τελευταία ταινία του Αλέν Ρενέ «Αγριόχορτα» που θα κλείσει την αυλαία του Φεστιβάλ. Η βραβευμένη ηθοποιός της ταινίας «Σεράγιεβο σ’ αγαπώ» Μιριάνα Καράνοβιτς. Ο καταξιωμένος σκηνοθέτης και σεναριογράφος Έιμος Πόου. Ο ούγγρος σκηνοθέτης Gyorgy Palfi, η τελευταία ταινία του οποίου «I’m Not Your Friend» θα προβληθεί στο Φεστιβάλ. Ο βραβευμένος με τον Χρυσό Λέοντα στο πρόσφατο Φεστιβάλ Βενετίας για την ταινία «Lebanon» Σαμουέλ Μαόζ. Ο πρωτοπόρος της pink eiga, παραγωγός της «Αυτοκρατορίας των Αισθήσεων», ιάπωνας σκηνοθέτης Κότζι Γουακαμάτσου. Ο σκηνοθέτης και ένας απ’ τους πρωτεργάτες του Νέου Φιλιππινέζικου Κινηματογράφου, Λαβ Ντίαζ.
Ωστόσο, εκτός από τον επετειακό του χαρακτήρα, το φεστιβάλ θα μείνει στην ιστορία και για έναν άλλο λόγο, την ηχηρή απουσία των πάνω από 140 ελλήνων δημιουργών (σκηνοθετών, σεναριογράφων, παραγωγών κ.α.) που απέσυραν τις ταινίες τους από τη διοργάνωση ως διαμαρτυρία για την αδράνεια της πολιτείας στην κατάρτιση ενός νομοσχεδίου για τον κινηματογράφο. Το κίνημα ξεπήδησε τον περασμένο Μάρτιο από μια ομάδα κινηματογραφιστών που αποφάσισαν να μην καταθέσουν τις ταινιες τους στη διαδικασία κρίσης των Κρατικών Κινηματογραφικών Βραβείων Ποιότητας. Στην ομάδα σταδιακά προστέθηκαν περισσότερα μέλη και υιοθετήθηκε η ονομασία Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη (παραφράζοντας τη γνωστή ταινία του Μάικλ Άπτεντ «Γορίλες στην ομίχλη» με τη Σιγκούρνι Γουίβερ), στους οποίους αυτή τη στιγμή συμμετέχει η πλειοψηφία των ελλήνων δημιουργών, είτε ως εγγεγραμμένα μέλη είτε ως απλοί υποστηρικτές. Τα αιτήματα της Ομίχλης είναι πολύ συγκεκριμένα και περιλαμβάνουν: - αύξηση του συνολικού ποσού που διατίθεται για την κινηματογραφική παραγωγή, και ισορροπημένη διανομή των κονδυλίων προς όλες τις κινηματογραφικές τάσεις –εξασφάλιση διανομής και προβολής των ελληνικών ταινιών –αξιοποίηση του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και των κινηματογραφικών βραβείων –συστηματοποίηση και αναβάθμιση της κινηματογραφικής παιδείας.
Την κινητοποίηση προσυπογράφουν επίσης πολλοί σκηνοθέτες ταινιών μικρού μήκους, οι οποίοι με ανακοίνωσή τους εκφράζουν την υποστήριξη προς τους ‘μεγαλύτερους’ συναδέλφους τους και αποσύρουν επίσης τις ταινίες τους από το φεστιβάλ και τα βραβεία. Η καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ, Δέσποινα Μουζάκη, δήλωσε σχετικά με την αποχή των ελλήνων δημιουργών: “Μαζί μας θέλαμε να έχουμε φέτος κι όλους τους Έλληνες δημιουργούς. Όσοι δεν είναι μαζί μας, μας λείπουν. Και λείπουν από αυτή τη στιγμή που ανήκει σε όλους: ανήκει σε όσους εργάστηκαν και σε όσους εργάζονται για να γίνει πράξη αυτό το φεστιβάλ, αλλά ανήκει και σε όσους έχουν δημιουργήσει και δημιουργούν το ελληνικό σινεμά. Όμως ξέρω, πως η σκέψη και η έγνοια μας συναντιούνται μια που το Φεστιβάλ στήριζε, στηρίζει και θα στηρίζει πάντα το ελληνικό σινεμά. Ακόμη κι αν τώρα δεν είμαστε όλοι εδώ, μαζί, εμείς εξακολουθούμε να δουλεύουμε με πάθος για έναν μεγαλύτερο ορίζοντα στο ελληνικό σινεμά, για ένα άνοιγμα πιο ευρύ προς την παγκόσμια κινηματογραφική αγορά.” Παρόλαυτά, 8 ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους θα προβληθούν στο φεστιβάλ, καθώς οι σκηνοθέτες τους δεν ήθελαν να τους στερήσουν την πιθανότατα μοναδική ευκαιρία που θα έχουν για μαζική επαφή με το κοινό, εξακολουθώντας όμως να απέχουν από τα κρατικά βραβεία.
Συνολικά η διοργάνωση θα διατηρήσει τον εορταστικό της χαρακτήρα, ξεκινώντας με μια τελετή επετειακού χαρακτήρα που θα πραγματοποιηθεί απόψε στις 20.00 στο «Ολύμπιον», σε σκηνοθεσία Άγγελου Φραντζή. Ο ηθοποιός Χρήστος Λούλης σε ρόλο παρουσιαστή θα ξεναγήσει το κοινό στο μεγάλο ερωτηματικό και βασικό σύνθημα της φετινής διοργάνωσης «Why Cinema Now?». Ένα ερώτημα που πηγάζει από την επίκαιρη φράση του Ζαν Ρενουάρ «Για να παραμείνει ο κινηματογράφος ζωντανός θα έπρεπε να επινοεί τα πάντα από την αρχή», το οποίο εκφράζει την επιθυμία του Φεστιβάλ να αποτελέσει μια αφορμή για σκέψη, διάλογο, επικοινωνία, καθώς και μια ριζική πρόταση επαναπροσδιορισμού της Έβδομης Τέχνης. Στο κλείσιμο της τελετής, το «Ολύμπιον» θα μεταμορφωθεί σε επιφάνεια προβολής, επάνω στην οποία το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει ένα βίντεο φτιαγμένο ειδικά για την πρόσοψη της ιστορικής έδρας του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια σύνθεση της ομάδας των Γερμανών καλλιτεχνών URBAN SCREEN, ειδικών στις προβολές μεγάλης κλίμακας επάνω σε αστικές επιφάνειες, η οποία θα προβάλλεται στην πρόσοψη του Ολύμπιον καθ’ όλη την διάρκεια του Φεστιβάλ. Μετά την τελετή έναρξης θα ακολουθήσει προβολή της ταινίας «Soul Kitchen» του Φατίχ Ακίν, παρουσία του σκηνοθέτη και των συντελεστών. Η αυλαία της διοργάνωσης θα πέσει την Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2009 στο «Ολύμπιον», με την ταινία του θρυλικού κινηματογραφιστή Αλέν Ρενέ, «Αγριόχορτα» («Les herbes folles»). Η «Π» θα βρεθεί στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης από τις 18 ως τις 22 Νοέμβριου για να μεταφέρει στιγμιότυπα κι εντυπώσεις.

