Της Κατερίνας Μυλωνά

Ο χρήστης του διαδικτύου δεν μπορεί ποτέ να αισθάνεται ασφαλής, όπως δεν είναι σίγουρος για το τι του επιφυλάσσει η καθημερινότητά του…

Οι χάκερς, οι οποίοι «επιτίθενται» σε ιστοσελίδες, διεισδύουν στα άδυτα των κυβερνήσεων, αποκαλύπτουν τα καλώς φυλαγμένα μυστικά, αλλάζουν τα δεδομένα που είναι στη διάθεση του ευρύ κοινού, είναι άτομα ευφυή που βρίσκονται συνεχώς ένα βήμα μπροστά…

Τα Κράτη και οι πολίτες προσπαθούν να ενημερώνονται και να προστατεύονται απέναντι σε αυτές τις κινήσεις.

Φύλακας άγγελος των Ευρωπαίων πολιτών είναι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια των Δικτύων και Πληροφοριών, που τα τελευταία χρόνια έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες στο χώρο.

Ο σύμβουλος του εκτελεστικού διευθυντή του ENISA και υπεύθυνος για τις σχέσεις με την Ελληνική Δημοκρατία, κ. Γιώργος Δημητρίου, μιλά στην «Π» για τις επιθέσεις στο διαδίκτυο και το ρόλο του ENISA σε αυτά τα δεδομένα.

Πόσο εφικτές είναι οι «επιθέσεις» χάκερς και η αλλαγή δεδομένων στο διαδίκτυο, όπως έγινε με την ιστοσελίδα του Πρώτου Θέματος;

«Δείτε τι έγιναν σε διάφορα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πρόσφατο παράδειγμα την Εσθονία, όπου κάποιοι χάκερς κατάφεραν να θέσουν ουσιαστικά όλη τη λειτουργία του Κράτους για ένα συγκεκριμένο διάστημα υπό τον έλεγχό τους. Αυτό σημαίνει συνοριακό έλεγχο, τραπεζικό σύστημα, συναλλαγές, επικοινωνία μεταξύ υπουργείων… Την υπόθεση με το Πρώτο Θέμα μπορώ να τη θεωρήσω από τις πιο άκακες μορφές, υπάρχουν πολύ χειρότερα πράγματα που μπορούν να γίνουν από επεμβάσεις σε δίκτυο. Από κει και πέρα, είναι κάτι πολύ σύνηθες. Ανάλογα φαινόμενα συμβαίνουν συνέχεια με χάκερς που επεμβαίνουν σε σελίδες του Wikipedia και εμφανίζουν κάποιους νεκρούς ή αλλάζουν τις πληροφορίες. Ναι, είναι εφικτό και γίνεται πολύ συχνά αλλά δεν είναι το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί».

Πώς ο ENISA συμβάλλει στην προστασία μας από τέτοιου είδους επιθέσεις;

«Ο ENISA με τη δομή που έχει αυτή τη στιγμή και με απόφαση που έχει παρθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη λειτουργία του, δεν έχει επιχειρησιακή δύναμη. Ο μόνος ρόλος που έχει αυτή τη στιγμή είναι κυρίως συμβουλευτικός προς τα κράτη μέλη και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Συμβουλευτικός όσο αφορά τις δράσεις και τις πολιτικές που μπορούν να ακολουθήσουν στον τομέα της ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών. Για παράδειγμα, μία από τις μεγαλύτερες δράσεις μας ασχολείται ακριβώς με την ασφάλεια των δικτύων και την προστασία κρίσιμων υποδομών έτσι ώστε να τις προστατεύσουμε σε τέτοιες επιθέσεις, είτε εκούσιες είτε ακούσιες. Μπορεί το αποτέλεσμα μιας μεγάλης επίθεσης να προέρχεται από ένα ακούσιο λάθος, το οποίο είναι και το πιο σύνηθες. Ως οργανισμός, έχουμε μια μεγάλη επένδυση σε αυτή την περιοχή και ασχολούμαστε.»

Συμβουλεύετε και επιχειρήσεις και κυβερνήσεις;

«Αυτή τη στιγμή η προτεραιότητά μας είναι κυρίως τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όταν λέω κράτη μέλη εννοώ κυρίως κάτι ανάλογο με την επιτροπή πληροφοριών που έχουμε στην Ελλάδα ή την αρχή προστασίας προσωπικών δεδομένων.»

Ο καθένας από εμάς, ο απλός χρήστης, πώς μπορεί να προστατευτεί;

«Αυτό είναι μια συζήτηση που ακόμα και ανάμεσα στους ειδικούς υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν συνάδελφοι, οι οποίοι λένε ότι θα πρέπει να ενημερώσουνε το χρήστη και να σηκώσουμε το επίπεδο του χρήστη ώστε να αντιμετωπίζει κάποια πράγματα μόνος του. Υπάρχει μια άλλη αντίληψη, η οποία λέει ότι αυτό δεν είναι καθόλου δουλειά του χρήστη, ο οποίος δεν είναι υποχρεωμένος να ξέρει τέτοια πράγματα και είναι υποχρέωση του παρόχου και του κράτους να διασφαλίζει τις συνθήκες ούτως ώστε να τον προστατεύει. Το σίγουρο είναι ότι είτε τη μία άποψη να δείτε είτε την άλλη ένας ρόλος που μπορεί να παίξει το Κράτος- και εκεί εργάζεται ο ENISA και βοηθάει τα κράτη μέλη- είναι αυτός της ευαισθητοποίησης των πολιτών στα διάφορα προβλήματα που υπάρχουν στη χρήση του διαδικτύου και τις τεχνολογίες αυτές γενικότερα. Ένα κομμάτι ασχολείται με την ευαισθητοποίηση χρηστών ή ομάδες χρηστών, όπως γονείς, δήμους, στο τι προβλήματα υπάρχουν και πώς θα μπορούσαν να είναι λίγο περισσότερο υποψιασμένοι».



“Ο ρόλος του ENISA έχει αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Ενωση”

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του ENISA, έχουν γίνει βήματα προόδου;

«Όσο αφορά στο κομμάτι της προστασίας των δικτύων, έχουμε αρχίσει αυτή τη στιγμή να βλέπουμε αποτελέσματα της δουλειάς μας. Και ο ρόλος του ENISA έχει αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη στο χώρο για παράδειγμα ενδυνάμωσης και προστασίας των δικτύων τηλεπικοινωνιών, αυτά που λέμε κρίσιμες υποδομές, δηλαδή. Αυτό, όμως, είναι αποτέλεσμα μιας δουλειάς περίπου δύο ετών, δηλαδή, είμαστε στο δεύτερο χρόνο επένδυσης σε αυτό το χώρο και τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς. Είναι καθαρά θέμα χρόνου, εφόσον ο ENISA, δηλαδή, αυτή τη στιγμή εργάζεται ουσιαστικά τέσσερα χρόνια, τώρα θα αρχίσουμε να βλέπουμε αποτελέσματα αυτής της δουλειάς.»

Θα μπορούμε ποτέ να είμαστε 100% ασφαλείς;

«Να το πω πολύ απλά, ποτέ δε θα είστε 100% ασφαλείς, όπως δεν είστε και στην πραγματικότητα. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με το χάκιν είναι ιδιαίτερα ταλαντούχοι και έξυπνα άτομα. Θα μπορούμε να βρισκόμαστε ένα βήμα πίσω τους, να έχουμε τη δυνατότητα του να αντιδράσουμε σε περίπτωση ενός προβλήματος, μιας επίθεσης. Καλό θα είναι να αποφευχθούν καταστάσεις, όπως της Εσθονία, η οποία επλήγη για ένα χρονικό διάστημα. Από κει και πέρα, 100% ασφάλεια δε θα έλεγα ότι μπορούμε να έχουμε, όπως δεν έχουμε και στην πραγματική ζωή. Δε νομίζω ότι κανένα Κράτος μπορεί να εγγυηθεί στους πολίτες 100% ασφάλεια, εννοώ όταν περπατάς στο δρόμο, στην καθημερινότητά σου, δηλαδή….»



Πανικός από δύο επιθέσεις χάκερς

Δύο επιθέσεις από χάκερς σημειώθηκαν τις τελευταίες ημέρες και έσπειραν τον πανικό στους χρήστες του διαδικτύου.

Την περασμένη Δευτέρα άγνωστοι παραποίησαν το δικτυακό τόπο της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα» και ανήρτησαν μηνύματα περί «παιχνιδιών με τις γιάφκες του Χαλανδρίου», μια τηλεφωνική ατζέντα με γνωστά ονόματα, η οποία φέρεται να είναι προϊόν υποκλοπής, αρχεία που φαίνεται να προέρχονται από υπουργεία και υπηρεσίες της Νέας Δημοκρατίας, καθώς οικονομικά στοιχεία της ΑΕΚ.

Ακόμα, η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος επιβεβαίωσε την εισβολή χάκερς στον υπολογιστή της υποψήφιας βουλευτού του ΠΑΣΟΚ, Λούκας Κατσέλη, όπως προέκυψε από την έρευνα κλιμακίου στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές που χρησιμοποιούνται στο γραφείο της κας Κατσέλη.

Από τις αναλύσεις των αστυνομικών διαπιστώθηκε ότι οι χάκερς χρησιμοποίησαν διακομιστές, που έχουν έδρα στις ΗΠΑ, μέσω των οποίων εισέβαλαν στην ιστοσελίδα της κας Κατσέλη.