Ελλείψει ενδιαφέροντος στις τοπικές αίθουσες, παρουσιάζουμε δύο εξαιρετικές ταινίες που απολαύσαμε στις Νύχτες Πρεμιέρας, τις πρώτες μεγάλου μήκους στη φιλμογραφία των σκηνοθετών τους.



ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΚΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

IN THE LOOP



Σκην.: Αρμάντο Ιανούτσι

Πρωτ.: Πήτερ Καπάλντι, Τζίνα Μακί, Τζέιμς Γκαντολφίνι, Κρις Άντισον, Άννα Τσλάμσκι, Έντσο Τσιλέντι, Πωλ Χίγκινς, Μίμι Κένεντι, Στηβ Κούγκαν

Ο πρόεδρος των Η.Π.Α. κι ο πρωθυπουργός της Βρετανίας αποφασίζουν να ξεκινήσουν έναν πόλεμο, αλλά κανονίζουν χωρίς τους ‘ξενοδόχους’: τα μέλη των επιτελείων τους που κάθε άλλο παρά ομόφωνα αντιμετωπίζουν αυτή την απόφαση. Σε κάθε πλευρά υπάρχουν υπέρμαχοι και επικριτές του πολέμου, διχασμός που κάνει τη συνεννόηση μεταξύ των δύο χωρών ακόμη πιο δύσκολη. Εκούσιοι και ακούσιοι υποκινητές του διπλωματικού χάους που προκύπτει, είναι ο βρετανός υπουργός Εσωτερικής Ανάπτυξης Σάιμον Φόστερ, ο αμερικανός στρατηγός Μίλερ, η αμερικανίδα υφυπουργός Διπλωματίας Κάρεν Κλαρκ, και κυρίως ο αθυρόστομος μηχανορράφος Μάλκολμ Τάκερ, υπεύθυνος επικοινωνιακών θεμάτων της βρετανικής κυβέρνησης.

Αυτή είναι εύκολα μία από τις καλύτερες βρετανικές κωμωδίες της δεκαετίας. Ένα άψογα κουρδισμένο σενάριο, υποδειγματικό καστ σε μεγάλα κέφια, διάλογοι που ξεχειλίζουν ειρωνία και κυνισμό, και μια κινηματογράφιση που ό,τι κερδίζει σε ρεαλισμό το χάνει σε ‘τηλεοπτικότητα’.

Το σενάριο επιλέγει έξυπνα να μην αναφερθεί σε συγκεκριμένα γεγονότα και πρόσωπα, διατηρώντας απλώς το γενικό πλαίσιο που γίνεται όσο συγκεκριμένο χρειάζεται για να υπονοήσει κοινωνικοπολιτικές αντιστοιχίες και όχι να εγκλωβιστεί στην επικαιρότητά τους. Οι ηγέτες των δύο χωρών δεν κατονομάζονται, το υποψήφιο πεδίο μάχης δεν προσδιορίζεται, και η χρονική περίοδος της πλοκής παραμένει αδιευκρίνιστη, ίσως για να τονιστεί ακριβώς η διαχρονικότητα της κατάστασης που χαρακτηρίζει ολόκληρη τη δεκαετία.

Η πλοκή πετυχαίνει αυξημένη και πολύ σημαντική αληθοφάνεια, αν και με τίμημα την ‘κινηματογραφικότητα’ του φιλμ, κάτι που βέβαια είναι σχετικό και συζητήσιμο. Το καδράρισμα, ο χειρισμός της κάμερας, τα σκηνικά και οι φωτισμοί εξασφαλίζουν αμεσότητα και πιστότητα του κινηματογραφικού ‘κόσμου’ της ιστορίας, ώστε το αντικείμενο του χιούμορ να διατηρεί την υπόστασή του την ώρα που υπονομεύεται. Παρόλαυτά, το φαινομενικά απλό γύρισμα και η μονίμως ‘προσγειωμένη’ πλοκή (που ποτέ δεν ενθουσιάζεται για τον εαυτό της) καταλήγουν σ’ ένα αισθητικό στυλ που έχουμε ταυτίσει με τηλεοπτικές σειρές όπως το «The office», αποτέλεσμα που εξηγείται από τις τηλεοπτικές καταβολές του σκηνοθέτη.

Η ταινία προσωποποιεί την πολιτική, ανάγοντας γεγονότα και καταστάσεις σε ανθρώπινες συμπεριφορές, παραβλέποντας τις οικονομικές παραμέτρους, εστιάζοντας περισσότερο στον ρόλο των media, και αναδεικνύοντας έναν εξαιρετικό πρωταγωνιστή στο πρόσωπο του Πήτερ Καπάλντι ως Μάλκολμ Τάκερ, έναν χαρακτήρα τον οποίο πρωτο-ενσάρκωσε στην τηλεοπτική σειρά του Ιανούτσι «The thick of it», που προβλήθηκε στο BBC για δύο σεζόν από το 2005-2007. Σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής έχουν λοιπόν κοινές καταβολές, τόσο από τη Σκωτία όσο και από την πολιτική σάτιρα, στην οποία προφανώς έχουν εξασκηθεί αρκετά, όπως αποδεικνύει η κινηματογραφική τους δοκιμή, που αποτελεί το ντεμπούτο του Ιανούτσι στο σινεμά. Η ευρηματική, έντονη, ισοπεδωτική αθυροστομία του Τάκερ συμπυκνώνει το άγχος, τη μικρότητα, τον κυνισμό και την ιδιοτέλεια που συνθέτουν τα σύγχρονα πολιτικά στοιχήματα. Βραβείο Σεναρίου στις Νύχτες Πρεμιέρας 2009.



ΜΟΟΝ



Σκην.: Ντάνκαν Τζόουνς

Πρωτ.: Σαμ Ρόκγουελ, Κέβιν Σπέισυ (φωνή GERTY), Ντόμινικ ΜακΈλιγκοτ, Ματ Μπέρυ, Κάγια Σκοντελάριο

Σε μια μελλοντική εποχή, ο Σαμ Μπελ εργάζεται σ’ έναν διαστημικό σταθμό πάνω στη Σελήνη, με μοναδικό σύντροφο τον υπολογιστή GERΤY, ο οποίος δείχνει ιδιαίτερη κατανόηση στα ανθρώπινα προβλήματα. Το κύριο καθήκον του Σαμ είναι να συγκεντρώνει ένα υλικό που πλέον αποτελεί το κύριο καύσιμο συστατικό στη Γη. Μετά από ένα ατύχημα, ο Σαμ ξυπνάει και ανακαλύπτει ότι δεν είναι μόνος του- ότι δεν είναι καν ο μοναδικός Σαμ μέσα στη βάση. Απλώς μια παραίσθηση της μοναξιάς του ή αποκάλυψη ενός τραγικού εταιρικού μυστικού;

Πληροφοριακά, ο Τζόουνς είναι ο γιος του Ντέιβιντ Μπάουι, και μ’ αυτή την ταινία κάνει το κινηματογραφικό του ντεμπούτο. Ξεπερνώντας τη συνάφεια με το «2001» του Κιούμπρικ (εξάλλου δεν είναι η μόνη ταινία που έχει έναν υπολογιστή με προσωπικότητα), θα μπορούσε κανείς να αντιμετωπίσει την ταινία ως …δράμα δωματίου στο διάστημα, αφού η πλοκή επικεντρώνεται ουσιαστικά στον Σαμ, με τον GERTY και το υπόλοιπο καστ να εμφανίζονται απλώς βοηθητικά. Ο GERTY βοηθάει τον Σαμ να βγει στο όχημά του και ν’ ανακαλύψει τον κλώνο του, η γυναίκα και το παιδί του απλώς παρέχουν κίνητρο για επιστροφή στη Γη και αφορμή για εξέλιξη της πλοκής, ενώ η ομάδα διάσωσης είναι κίνητρο για την τελική απόφαση του Σαμ στη συμφωνία του με τον κλώνο.

Το αληθινό δράμα του χαρακτήρα είναι φυσικά η πολλαπλότητά του. Μέσα από την οσκαρική ερμηνεία του Ρόκγουελ, η ταινία μεταδίδει την ανθρώπινη υπόσταση κάθε κλώνου, την ισότητά τους, τη θλίψη της άγνοιας, και φυσικά το αίτημα σεβασμού που αξίζει κάθε ανθρωπινή ζωή. Η απώλεια μνήμης, η παραλλαγή στο παρουσιαστικό τους, η αμοιβαία συμπάθεια, οι διακριτικές αποκαλύψεις του σεναρίου (η βιντεο-κλήση στο σπίτι, η τιμωρία των υπευθύνων της Λούναρ στο τέλος που δίνεται μέσω ηχητικού αποσπάσματος), όλα ενισχύουν τη διάσταση ανάμεσα στην εικόνα του ανθρώπινου όντος και του πειραματόζωου, από την οποία προσπαθούν να συνέλθουν οι δύο Σαμ.

Η ταινία είναι λιτή, ολιγαρκής αλλά συνεπής στους στόχους της και με επίγνωση του είδους που υπηρετεί. Τα εφέ δεν είναι ιδιαιτέρως περίπλοκα ή εντυπωσιακά, αλλά υπηρετούν θαυμάσια την αισθητική συνοχή και τις ανάγκες της πλοκής. Το εσωτερικό του σταθμού είναι όμορφο και βουτηγμένο στο γαλήνιο άσπρο που αναχαιτίζει τυχόν αδικαιολόγητες εξάρσεις δράσης και δράματος, συμβαδίζοντας με τη διαλλακτικότητα των χαρακτήρων και τη μελαγχολία της ιστορίας. Θαυμασμός αλλά και προειδοποίηση για τις προόδους της επιστήμης, με προτεραιότητα στην ανθρώπινη ευαισθησία και αξιοπρέπεια. Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στις Νύχτες Πρεμιέρας 2009.