Κείμενο: Άρια Χατζηβασίλη
Φωτογραφίες: Χρήστος Οικονομάκης, Άρια Χατζηβασίλη
Φθινόπωρο πια! Και μάλιστα μετά από πολλά χρόνια πραγματικό φθινόπωρο, με την σχετική ψύχρα και τα πρωτοβρόχια του. Όλη τη βδομάδα πριν από την εκδρομή το χαρήκαμε ιδιαίτερα, όμως την Κυριακή ο καιρός βελτιώθηκε και ήταν τέλειος για περπάτημα.
Όπως πάντα ο θεός του Ορειβατικού είχε φροντίσει για μας. Το λεωφορείο μας γεμάτο κόσμο ξεκίνησε νωρίς το πρωί για τη δυτική Κρήτη. Θα πηγαίναμε να επισκεφθούμε τα μοναστήρια και να περπατήσουμε στην περιοχή του Ακρωτηρίου Χανίων. Η εκδρομή αυτή στην ουσία θα γινόταν ολοκληρωμένη για πρώτη φορά. Το πρώτο κομμάτι είχε ξαναγίνει στο παρελθόν με πολλή επιτυχία, αλλά τώρα είχε προστεθεί το δεύτερο κομμάτι, χάρη στην πρωτοβουλία του αρχηγού της, Χρήστου Οικονομάκη, αλλά και της υποστηρικτικής ομάδας που βοήθησε στην εξερευνητική πορεία και χάραξη της διαδρομής. Μετά από 2 περίπου ώρες με ενδιάμεσο διάλλειμα για τον πρωινό καφέ μας, φτάσαμε στην περιοχή του Ακρωτηρίου. Το πρώτο μοναστήρι που επισκεφτήκαμε ήταν της Αγίας Τριάδας Τζαγκαρόλων. Το μεγαλοπρεπές αυτό μοναστήρι χτίστηκε το 1612 από τους Λαυρέντιο και Ιερεμία, Ορθόδοξους μοναχούς της Βενετσιάνικης οικογένειας των Τζαγκαρόλων. Οικοδομήθηκε πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναού και η αρχιτεκτονική της εκκλησίας είναι Βυζαντινή Σταυροειδής με τρεις τρούλους. Η οροφή της κύριας εισόδου υποστηρίζεται από κίονες Ιωνικού και Κορινθιακού ρυθμού. Το μοναστήρι κάηκε από τους Τούρκους το 1821, παρέμεινε ερημωμένο για πολλά χρόνια και αναστηλώθηκε τελικά από τους Καλλιόπιο και Γρηγόριο, μοναχούς από το Ακρωτήρι. Το επιβλητικό καμπαναριό προστέθηκε το 1864. Κατά τον 19ο αιώνα αποτέλεσε σημαντική Θεολογική Σχολή. Το 1833 λειτούργησε ως οικοτροφείο ενώ το 1892 ως Ιεροδιδασκαλείο. Σήμερα το μοναστήρι παραμένει πολύ καλά διατηρημένο. Στη βόρεια πλευρά του υπάρχει το νεώτερο, θολωτό ελαιοτριβείο του 18ου αιώνα και μια σειρά από κτίσματα για το βοηθητικό προσωπικό. Υπάρχει ακόμα ένα μικρό μουσείο με σπάνια βιβλία, εικόνες και κώδικες. Παράγει μοναδικής ποιότητας ελαιόλαδο και κρασί. Η περιήγηση μας στο μοναστήρι διήρκεσε περίπου μισή ώρα. Στη συνέχεια επισκεφτήκαμε τη Μονή Γουβερνέτου (ή Κυρίας των Αγγέλων) που είναι ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια της Κρήτης. Βρίσκεται σε υψόμετρο 260 μέτρων και χτίστηκε το 1537 από μοναχούς της Μονής Καθολικού που έφυγαν λόγω της πειρατείας. Ο περίγυρος θυμίζει φρούριο με Ενετικές επιδράσεις, έχει τέσσερις πύργους στις γωνίες και ειδικές θυρίδες για πολεμίστρες. Η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου ή Κυρίας των Αγγέλων είναι παραλληλόγραμμη με θόλο και διαθέτει κίονες και γλυπτό διάκοσμο που θυμίζει Ιταλική τεχνική. Υπάρχουν δύο παρεκκλήσια των Αγίων Δέκα και του Αγίου Ιωάννη του Ξένου. Κατά την διάρκεια της επανάστασης οι Τούρκοι την κατέστρεψαν αλλά αργότερα ανακαινίσθηκε. Διαθέτει 50 κελιά σε δύο ορόφους και όμορφη αυλή με πολλές γλάστρες και λουλούδια. Η επίσκεψη στη Μονή μάς ευχαρίστησε ιδιαίτερα, παρά την δυσάρεστη νότα των αυστηρών κανόνων ένδυσης και της απαγόρευσης της φωτογράφισης. Από εκεί ξεκίνησε και το περπάτημα μας. Ακολουθώντας ένα όμορφο πετρόκτιστο μονοπάτι, αρκετά περιποιημένο και με θέα από ψηλά στη θάλασσα, φτάσαμε σύντομα στην είσοδο του Σπηλαίου της Αρκουδιώτισσας (ή Αρκουδοσπηλιά), που πήρε το όνομα του από έναν σταλαγμίτη που μοιάζει με αρκούδα. Ο μύθος λέει ότι η Παναγία μαρμάρωσε την αρκούδα που έπινε το νερό των μοναχών. Το σπήλαιο ήταν λατρευτικό από την αρχαιότητα και στο εσωτερικό του βρέθηκαν ανάγλυφες επιγραφές με τον Απόλλωνα και την Άρτεμη. Εκεί λατρευόταν η πελασγική Αρκουδοθεά Άρτεμη ενώ σήμερα τη θέση της έχει πάρει η Παναγία η Αρκουδιώτισσα, που γιορτάζεται στις 2 Φεβρουαρίου, στο εκκλησάκι που βρίσκεται στην είσοδο. Το σπήλαιο είναι μια παλιά κοίτη ποταμού και αποτελείται από μια μεγάλη αίθουσα με αρκετό σταλαγμιτικό υλικό, αλλά ταλαιπωρημένη και μαυρισμένη από τις φωτιές οροφή. Υπάρχει ένας μικρότερος δεύτερος θάλαμος, στον οποίο εισχωρεί κάποιος με δυσκολία μέσα από ένα πολύ στενό πέρασμα, αλλά και άλλη συνέχεια στο σπήλαιο όπου είναι αδύνατη η είσοδος. Πραγματικά και εμείς αφού θαυμάσαμε τον διάκοσμο της μεγάλης αίθουσας με την «αρκούδα» - φύλακα, προχωρήσαμε με προσοχή στη δεύτερη αίθουσα χρησιμοποιώντας φακούς κεφαλής. Μετά το τέλος της περιήγησης μας στο σπήλαιο, το ίδιο μονοπάτι μας οδήγησε στο εγκαταλειμμένο αλλά πανέμορφο Μοναστήρι του Καθολικού. Το Kαθολικό Γουβερνέτου, ίσως το παλαιότερο μοναστήρι της Κρήτης, είναι ένα Βυζαντινό θολωτό κτίσμα του 11ου αιώνα σκαλισμένο στο βράχο, με εντυπωσιακή βενετσιάνικη πρόσοψη. Οι μοναχοί που το κατοικούσαν το εγκατέλειψαν τον 16ο αιώνα, μην αντέχοντας τις επιδρομές των πειρατών. Έκτοτε παραμένει ακατοίκητο. Στο μοναστήρι υπάρχουν ακόμη τα κελιά των μοναχών, ενώ στις γύρω πλαγιές μπορούμε να δούμε τις κρύπτες των ασκητών. Η Μονή είναι χτισμένη στο πλαϊνό τοίχωμα ενός εντυπωσιακού φαραγγιού. Μια μεγάλη πέτρινη γέφυρα ενώνει τις δύο πλευρές. Από ένα σύντομο, σχετικά απόκρημνο μονοπάτι φτάσαμε στην κοίτη του φαραγγιού. Ακολουθήσαμε βορειοανατολική κατεύθυνση, περπατώντας στη σκιά των μικρών δέντρων ανάμεσα στα εντυπωσιακά πλευρικά κάθετα τοιχώματα του φαραγγιού, σχηματισμένα από ασβεστολιθικά πετρώματα. Καταλήξαμε στη θάλασσα, στο «αυλάκι», έναν μακρόστενο κολπίσκο στη βραχώδη ακτή. Η ζέστη του μεσημεριού μάς έσπρωξε να βουτήξουμε χωρίς καθυστέρηση στα καθαρά δροσερά νερά του κόλπου. Μερικοί από εμάς επιδοθήκαμε σε θεαματικές βουτιές από τα απόκρημνα βράχια της ακτής με τις επευφημίες των υπόλοιπων κολυμβητών της ομάδας. Είχαμε αρκετό χρόνο στη διάθεση μας για να κολυμπήσουμε, να ξεκουραστούμε, να φάμε ελαφρά και να επισκεφτούμε το κοντινό παλιό λατομείο. Μετά από το δροσιστικό μας διάλειμμα, συνεχίσαμε την πορεία μας ακολουθώντας αντίθετη κατεύθυνση, ξανά στην κοίτη του φαραγγιού μέχρι το μοναστήρι του Καθολικού. Το προσπεράσαμε και ακολουθήσαμε τη συνέχεια του φαραγγιού. Λίγο αργότερα συναντήσαμε τη σπηλιά-κρύπτη του Αι Γιάννη του Ξένου (ή Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη) που έζησε ασκητικά και πέθανε εκεί. Η σπηλιά έχει μήκος 150 μέτρα, εμβαδόν 1500 τετραγωνικά μέτρα και πρόκειται για κοίτη υπόγειου ποταμού. Ο διάκοσμος της είναι πλούσιος με μεγάλους σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Οι περισσότεροι μπήκαμε στην πρώτη αίθουσα του σπηλαίου, ενώ κάποιοι από την ομάδα προχώρησαν και λίγο πιο μέσα. Συνεχίσαμε την πορεία στο φαράγγι που τώρα παρουσίαζε περισσότερη βλάστηση, προσφέροντας μας την πλούσια σκιά των δέντρων του. Σταδιακά, με ήπια κλίση, ανεβήκαμε τα 250 μέτρα της υψομετρικής διαφοράς μέχρι το κυρίως υψίπεδο του Ακρωτηρίου. Την προσοχή μας τράβηξαν κάποια όμορφα βράχια στην άκρη του γκρεμνού που κάθετος υψωνόταν από την θάλασσα. Όμως η πραγματική έκπληξη μας αποκαλύφθηκε σε λίγο. Μια θέα που μας έκοψε την ανάσα. Από το χείλος του υψιπέδου διαγραφόταν η βραχώδης δαντελωτή ακτογραμμή προς τα ανατολικά. Η εικόνα ήταν πραγματικά μαγευτική. Αφού την απολαύσαμε για αρκετή ώρα και την αποθανατίσαμε όσο μπορούσαμε, μαζευτήκαμε σε πιο «ασφαλές» σημείο του μικρού οροπεδίου και κάναμε ακόμα ένα διάλειμμα για φαγητό και χαλάρωση. Έπειτα συνεχίσαμε το περπάτημα ακολουθώντας ευδιάκριτο μονοπάτι που αρχικά ανηφόριζε για λίγο και μετά κατηφόριζε προς τη δυτική πλευρά του Ακρωτηρίου. Η περιοχή ήταν πλούσια σε βλάστηση με θάμνους και πολλά δέντρα. Το χώμα ήταν κοκκινωπό και σε μερικά σημεία λεπτό σαν άμμος. Οι κόκκοι της ήταν τόσο εντυπωσιακοί που μας ήρθε η ιδέα να μαζέψουμε λίγη σε σακουλάκια για να φτιάξουμε μικρές κλεψύδρες. Συναντήσαμε ακόμα μερικά παλιά πέτρινα πηγάδια που κάποτε χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι για άρδευση της καλλιεργημένης γης τους. Όταν λίγο αργότερα διακρίναμε στο βάθος χαμηλά την θάλασσα που άστραφτε στον ήλιο, δεν είχαμε παρά να κατευθυνθούμε προς τα εκεί για να φτάσουμε στην παραλία του Σταυρού. Στα σχέδια μας είχαμε μια ακόμα δροσερή βουτιά στη θάλασσα. Ακολουθώντας ο καθένας τον δικό του ρυθμό, αλλά διατηρώντας πάντα την οπτική επαφή με την ομάδα, φτάσαμε όλοι στην παραλία του Σταυρού. Το χωριό του Σταυρού είναι γνωστό αφενός για τις όμορφες παραλίες του και αφετέρου γιατί είναι η περιοχή όπου γυρίστηκε το έργο "Zorbas the Greek" με πρωταγωνιστές τον Anthony Quinn και τον Alan Bates. Απλωθήκαμε στην παραλία, άλλοι στην αμμουδιά και άλλοι στις ξαπλώστρες και απολαύσαμε το μπάνιο μας στην γαλήνια θάλασσα. Κάποιοι επισκέφτηκαν και τα γειτονικά ταβερνάκια και καφετέριες. Απέναντι μας, πάνω ακριβώς από τον κλειστό κόλπο του Σταυρού υψωνόταν επιβλητικά οι ορθοπλαγιές του «Ζορμπά». Ξαπλωμένη στην παραλία, άφησα τη φαντασία μου να ζωντανέψει όλες εκείνες τις εικόνες που περιέγραψε τόσο ποιητικά η πένα του Καζαντζάκη στον «Βίο και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Η μικρή κοινωνία του χωριού, τα ορυχεία του λιγνίτη με τα βαγονάκια να κατηφορίζουν την πλαγιά, η πληθωρική Μαντάμ Ορτάνς, Ο Ζορμπάς αποκαμωμένος στο τέλος της μέρας να χορεύει με πάθος . «Μ΄έμαθε ν‘αγαπώ τη ζωή και να μη φοβούμαι το θάνατο», είχε πει γι αυτόν ο Καζαντζάκης. Από τον φανταστικό κόσμο του Ζορμπά με απέσπασε η φωνή του αρχηγού που μας ανακοίνωσε πως ήταν πια ώρα να φεύγουμε. Κιόλας, ρώτησα, αλλά η απάντηση ήταν δυστυχώς καταφατική. Μαζευτήκαμε όλοι στο λεωφορείο, κάποιοι κρατώντας κομμάτια άρτο που πήραν από την γειτονική εκκλησία. Ήταν η παραμονή της γιορτής του Τιμίου Σταυρού. Τα άσπρα κρινάκια της θάλασσας εκεί δίπλα έγερναν το «κεφαλάκι» τους και μας αποχαιρετούσαν. Επιβιβαστήκαμε στο λεωφορείο και πήραμε το δρόμο της επιστροφής για το Ηράκλειο. Ήταν μια πολύ όμορφη εκδρομή με ποικιλία παραστάσεων, εικόνων και απολαύσεων. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον αρχηγό για την τέλεια οργάνωση και εκτέλεση της. Κι ακόμα ένα μεγάλο μπράβο σε εκείνους που συμμετείχαν για πρώτη φορά σε εκδρομή του Συλλόγου μας, τα κατάφεραν όλοι μια χαρά. Εύχομαι καλή συνέχεια στο Ορειβατικό μας φθινόπωρο.

